Iemand zonder medeleven noem je empathieloos, kil, harteloos, of onverschillig. Deze personen hebben moeite zich in te leven in de gevoelens van anderen. Andere termen die dit gedrag beschrijven zijn gevoelsarm, hardvochtig of apathisch. Gesprekstechnieken.com +2
Wat is een antisociale persoonlijkheidsstoornis? Een antisociale persoonlijkheidsstoornis betekent dat iemand diep van binnen weinig of geen respect heeft voor anderen en hun rechten. Dit wordt ook wel psychopathie, sociopathie of dissociale persoonlijkheidsstoornis genoemd.
Drie soorten empathie
Een nieuwsgierige aard helpt: interesse in anderen. Cognitieve empathie is ook een uitvloeisel van zelfbewustzijn: dezelfde delen van de hersenen en zenuwbanen die de focus op jezelf regelen, kunnen op anderen worden gericht. Emotionele empathie is het vermogen om te voelen wat anderen voelen.
Iemand zonder empathie wordt vaak omschreven als empathieloos, ongevoelig, kil, onverschillig of apathisch; in een klinische context kan het wijzen op een antisociale persoonlijkheidsstoornis, narcistische persoonlijkheidsstoornis, psychopathie, of alexithymie, hoewel de termen verschillende nuances hebben in de mate van inlevingsvermogen.
Hoe kun je mensen met een gebrek aan empathie herkennen? Ze bekritiseren anderen snel zonder zich in andermans situatie te verplaatsen. Ze lijken onverschillig naar personen in een slechtere situatie en naar personen die lijden.
Als iemand geen empathie toont en kwetsend reageert, stel dan duidelijke grenzen en leg uit welk gedrag niet acceptabel is . Oefen met empathie door actief te luisteren en aandacht te besteden aan de emotionele signalen van anderen.
Met antisociaal gedrag of antisociale trekken wordt bedoeld dat je het moeilijk vindt om rekening te houden met de gevoelens en wensen van andere mensen. Jouw inlevingsvermogen is beperkt. Je voelt je niet schuldig als je iemand pijn doet en je kunt andermans verdriet en pijn ook niet begrijpen.
Een stille narcist (verborgen narcist) kenmerkt zich door overgevoeligheid, passief-agressief gedrag, en een innerlijk gevoel van superioriteit, verpakt in bescheidenheid. Ze gebruiken subtiele manipulatie, slachtoffergedrag, en stilte als machtsmiddel, voelen zich vaak onbegrepen en creëren onpersoonlijke, maar aantrekkelijke relaties. Ze zijn meesters in het oproepen van schuldgevoel en het saboteren van anderen, hoewel het pas later duidelijk wordt.
Dat wil zeggen dat kwetsbare narcistische individuen overweldigd kunnen raken door hun eigen emoties, moeite kunnen hebben met het reguleren van die emoties en daardoor problemen kunnen ondervinden met empathische processen .
Er zijn 10 officiële persoonlijkheidsstoornissen, verdeeld in drie clusters: Cluster A (vreemd/excentriek, bijv. paranoïde, schizoïde, schizotypisch), Cluster B (theatraal/emotioneel, bijv. borderline, antisociale, narcistische, histrionische) en Cluster C (angstig/gespannen, bijv. ontwijkende, afhankelijke, obsessief-compulsieve). Deze stoornissen omvatten langdurige, ongezonde patronen in denken, voelen en gedrag, die leiden tot problemen in het sociale en professionele leven.
De Gouden Regel kan positief worden geformuleerd: ' Behandel anderen zoals je zelf behandeld wilt worden .'
De valkuil van empathie is dat het kan leiden tot emotionele uitputting (compassion fatigue), het verlies van persoonlijke grenzen, en jezelf verliezen in de emoties van de ander, waardoor je eigen behoeften verwaarloost en overspoeld raakt, soms tot het punt van burn-out, vooral bij mensen in hulpverlenende beroepen, aldus psycholoog.nl. Je kunt dan overbetrokken raken, verantwoordelijkheid voelen die niet van jou is, en moeite hebben met objectiviteit, wat kan leiden tot 'pleasen' of meegaan met grensoverschrijdend gedrag van anderen.
Van de drie soorten empathie wordt compassievolle empathie vaak als de meest zorgzame beschouwd. Dit komt omdat het je in staat stelt om echt te begrijpen wat iemand anders doormaakt, terwijl je tegelijkertijd kalm blijft en kunt ingrijpen en steun kunt bieden.
Iemand met een narcistische persoonlijkheidsstoornis vindt zichzelf beter dan anderen. Hij of zij vertoont egoïstisch gedrag, is dominant, wil bewonderd worden en heeft vaak een gebrek aan inlevingsvermogen. Mensen met een narcistische persoonlijkheidsstoornis vinden zichzelf belangrijker dan anderen.
Oorzaken van narcistische woede
De dieperliggende oorzaken van narcistisch gedrag zijn vaak: Een heel kwetsbaar zelfbeeld: achter een zelfverzekerde houding schuilt vaak diepe onzekerheid. De angst voor afwijzing of vernedering: elke vorm van kritiek kan voelen als een persoonlijke aanval.
Meestal hebben deze mensen een hoger IQ en kunnen ze dit lang “verborgen” houden. Alle mensen met narcisme hebben hetzelfde doel: energie krijgen van anderen om zichzelf te vullen. Onderliggend is er een gevoel van leegte, een tekort aan zelfvertrouwen. Ze krijgen hun gevoel van leven via mensen rondom hen.
Een narcist voelt zich tot jou aangetrokken om deze redenen: Je hebt een hoog inlevingsvermogen. Je begrijpt de gevoelens van de ander goed. Je hebt een sterk inlevingsvermogen en je kunt meeleven met de ander.
Ja, mensen met narcisme of een narcistische persoonlijkheidsstoornis (NPD) kunnen veranderen, maar dat vergt veel hard werk en doorzettingsvermogen . Dit komt grotendeels doordat de symptomen en eigenschappen van NPD – arrogantie, egocentrisme, onvermogen om kritiek te accepteren en een sterk geloof in hun eigen gelijk – ervoor kunnen zorgen dat ze niet snel geneigd zijn om te veranderen.
Iemand met narcisme heeft een overdreven gevoel van eigenwaarde en zelfbelang. Ze ervaren een opgeblazen gevoel van eigen belangrijkheid. Narcistische mensen zijn sterk gefocust op zichzelf en hun eigen behoeften. Ze tonen vaak weinig empathie (inlevingsvermogen) voor anderen en ze beschouwen zichzelf boven de rest.
Er zijn verschillende manieren om narcisme in te delen, maar vaak worden grandioos/openlijk, kwetsbaar/verborgen, maligne (kwaadaardig) en filantropisch (altruïstisch) als de vier meest onderscheidende types genoemd, waarbij openlijke narcisten arrogant zijn en verborgen narcisten zich als slachtoffer voordoen, terwijl maligne narcisten wreed zijn en filantropische narcisten hun goedheid gebruiken om bewondering te krijgen.
Narcisten gebruiken vaak zinnen om te manipuleren, de schuld af te schuiven en het slachtoffer te devalueren, zoals: "Jij bent te gevoelig," "Ik deed het alleen maar omdat jij me zo boos maakte," "Dat heb ik nooit gezegd," "Je bent jaloers," "Zonder mij red je het niet," "Iedereen vindt dat jij overdrijft," "Je maakt alles zo ingewikkeld," en "Je bent nergens goed voor". Deze zinnen zijn bedoeld om de realiteit te verdraaien (gaslighting), het zelfvertrouwen te breken en de ander afhankelijk te maken.
Een voorbeeld daarvan is negeren.
Narcisten willen zich graag belangrijk voelen. Je kunt je wel voorstellen wat er gebeurt als de buitenwereld hem dan negeert. Diep van binnen raakt dit de kern van zijn probleem. Hij raakt de controle over anderen kwijt en voelt zich in het diepst van zijn ziel ontzettend klein.
Onder deze persoonlijkheidsstoornis zit een krenkbaar en laag zelfbeeld. Ze zijn snel boos en beledigd wanneer ze niet de bewondering krijgen die zij 'verdienen'. Zelf zijn ze zich echter niet bewust van hun lage zelfbeeld, en dat ze eigenlijk op zoek zijn naar bevestiging dat ze het goed doen.
Antisociale persoonlijkheidsstoornis en psychopathie
Personen met deze aandoeningen vertonen doorgaans aanzienlijke tekortkomingen in affectieve empathie, terwijl cognitieve empathie vaak intact blijft. Hierdoor kunnen ze de emoties van anderen intellectueel begrijpen zonder zelf emotionele resonantie te ervaren.
Empathisch vermogen vergroten