Bij mensen met een autismespectrumstoornis (ASS) komen psychische problemen en psychiatrische stoornissen (comorbiditeit) vaak voor. Ongeveer 40% tot meer dan de helft van de mensen met autisme kampt met één of meerdere bijkomende aandoeningen. GGZ Standaarden +1
40% van de mensen met autisme kampt met bijkomende psychiatrische diagnoses (comorbiditeit) zoals ADHD, angst- en/of dwangstoornissen, depressies, persoonlijkheidsstoornissen.
Geestelijke gezondheidsproblemen
Veel mensen met autisme hebben problemen zoals: zich vaak erg bezorgd voelen (angststoornis), zich ongelukkig, prikkelbaar of hopeloos voelen (depressie), en de behoefte voelen om bepaalde handelingen te blijven uitvoeren (obsessief-compulsieve stoornis, of OCS).
Medische comorbiditeiten komen vaker voor bij kinderen met autismespectrumstoornissen (ASS) dan in de algemene bevolking. Sommige genetische aandoeningen komen vaker voor bij kinderen met ASS, zoals het fragiele X-syndroom, het syndroom van Down, de spierdystrofie van Duchenne, neurofibromatose type I en tubereuze sclerose .
Mensen met autisme en trauma delen vaak de uitdaging van emotionele bewustwording en regulatie. Bij trauma zien we dit in de vorm van intense, vaak overweldigende emoties die moeilijk te beheersen zijn. Bij autisme kunnen mensen juist moeite hebben om emoties überhaupt te herkennen of te begrijpen.
Mensen met autisme uiten hun gevoelens soms op een zeer extreme manier. Op alle leeftijden kan men bij hen extreme lachbuien, paniekreacties of driftbuien zien. Er is vaak ook sprake van grote stemmingswisselingen: het ene moment hebben ze een fikse driftbui, enkele ogenblikken later staan ze blij te lachen.
De kennis over PTSS bij kinderen was tot voor kort vrij beperkt, waardoor symptomen soms verward kunnen worden met meer bekende diagnoses bij kinderen. Zo kan de reactie van een kind op een trauma soms overeenkomen met de symptomen van een autismespectrumstoornis (ASS).
De zessecondenregel voor autisme is een communicatiestrategie waarbij een verbale aanwijzing of instructie één keer wordt gegeven, waarna ongeveer zes seconden wordt gewacht voordat er opnieuw een aanwijzing wordt gegeven of een reactie wordt verwacht . Deze pauze geeft mensen met autisme extra tijd om de informatie te verwerken, waardoor de druk afneemt en het begrip verbetert.
Asperger lijkt wat betreft sociale problemen en communicatieproblemen op klassiek autisme. Het verschil is dat mensen met Asperger wel goed kunnen praten en leren.
Bij autismespectrumstoornis komen ook vaak medische comorbiditeiten voor, waaronder PANS/PANDAS, ADD/ADHD, epileptische aanvallen, gebitsproblemen, slaapstoornissen en gastro-intestinale symptomen . De onderstaande aandoeningen vertonen allemaal vergelijkbare gedragssymptomen als autismespectrumstoornis.
Aanbeveling. Wees je ervan bewust dat autisme bij kinderen en jongeren vaak gepaard gaat met lichamelijke klachten. Veel voorkomende klachten zijn: coördinatie-ontwikkelingsstoornissen, slaap-waak problemen, voedingsproblemen en maag-darm problematiek.
Uit onderzoek blijkt dat volwassenen met autisme meer stress ervaren en een slechter vermogen hebben om te kunnen omgaan met de dagelijkse stress, in vergelijking tot volwassenen zonder autisme. Onderzoek geeft aan dat eigenschappen van mensen met autisme deze groep extra kwetsbaar maakt.
Een IQ-score boven de 130 plaatst een kind in de categorie hoogbegaafd, terwijl de kernsymptomen van autisme nog steeds aanwezig zijn . Deze kinderen blinken vaak uit in vakken als wiskunde, logica of kunst, maar ondervinden tegelijkertijd de typische uitdagingen die met autisme samenhangen. Inzicht in dit dubbele profiel is essentieel voor een accurate diagnose en ondersteuning.
Uit onderzoek naar persoonlijkheidspathologie bij autisme spectrumstoornis (ASS) in vergelijking met specifieke persoonlijkheidsstoornissen (PD) bleek dat 45% van de ASS-patiënten voldeed aan de criteria voor een diagnose van een persoonlijkheidsstoornis op as II. In het bijzonder voldeed 36% van de ASS-patiënten aan de criteria voor een schizoïde persoonlijkheidsstoornis, 17% aan de criteria voor een obsessief-compulsieve persoonlijkheidsstoornis en 2% aan de criteria voor een vermijdende of paranoïde persoonlijkheidsstoornis .
Een kind kan autisme erven van zowel de vader als de moeder, aangezien het een complexe genetische basis heeft; beide ouders kunnen genen dragen die de kans vergroten, ook als ze zelf geen autisme hebben, en soms ontstaat een 'nieuwe' mutatie ('de novo') bij het kind zelf, hoewel omgevingsfactoren tijdens de zwangerschap ook een rol spelen. De kans is groter als een ouder autisme heeft, en nog groter als beide ouders het hebben.
PDD-NOS. Dit is een mildere variant van autisme. PPD-NOS heeft verschillende kenmerken, maar je hebt bij deze vorm van autisme vooral moeite met spreken, schrijven en lezen.
Veelvoorkomende aandoeningen die ten onrechte voor autisme worden aangezien
Hieronder vallen onder andere aandachtstekort-/hyperactiviteitsstoornis (ADHD), sensorische verwerkingsstoornis, verstandelijke beperking, angststoornissen, taalontwikkelingsachterstand en bepaalde genetische of medische aandoeningen.
Het Cassandra syndroom is gedefinieerd als een stoornis door een gemis aan gevoel. Het ontbreken van emotionele wederkerigheid bij partners van iemand met autisme. Je kan hier zelfs lichamelijke en geestelijke klachten van krijgen.
Oppervlakkig gezien kunnen HSP en autisme op elkaar lijken; toch is er een levensgroot verschil tussen deze twee. Waar het bij HSP eigenlijk om draait, het hooggevoelig zijn ten opzichte van andermans emoties, is dit als het om autisme gaat, vaak volledig afwezig.
Maar oud worden is bij uitstek een onvoorspelbaar proces en daardoor lopen senioren met autisme vaak vast. Zij merken het bijvoorbeeld sneller op wanneer hun hoofd of lijf achteruitgaan. En maken zich vervolgens drukker dan mensen met een niet-autistisch brein over het onvoorspelbare verloop van die aftakeling.
Neurotypische partners van mensen met een ongediagnosticeerd autisme ervaren vaak het 'Cassandra-syndroom', waarbij hun relatieproblemen niet serieus worden genomen . Het Cassandra-syndroom benadrukt de noodzaak van erkenning en ondersteuning voor neurotypische partners in neurodiverse relaties.
Cognitieve lussen bij autisme en opdringende gedachten
Cognitieve lussen bij autisme beschrijven een mentale cyclus die de hersenen moeilijk kunnen doorbreken . Dit kan soms samenvallen met intrusieve gedachten. Intrusieve gedachten zijn ongewenste, verontrustende ideeën of beelden die herhaaldelijk in het hoofd opduiken.
Je weet of je PTSS hebt door een combinatie van herbelevingen (flashbacks, nachtmerries), vermijding, negatieve gedachten en gevoelens, en verhoogde waakzaamheid (snel schrikken, prikkelbaarheid), die allemaal na een traumatische gebeurtenis optreden en je functioneren beïnvloeden; een arts kan pas de officiële diagnose stellen na een grondige evaluatie. Symptomen variëren, maar omvatten het steeds opnieuw beleven van het trauma, het vermijden van triggers, concentratieproblemen, slaapstoornissen, en vervreemding van anderen.
Hoogfunctionerend autisme (HFA) is een term die wordt gebruikt om personen met een autismespectrumstoornis, ofwel personen met een ASS-diagnose, te beschrijven die een gemiddelde of bovengemiddelde intelligentie en goede verbale vaardigheden hebben, maar desondanks problemen ondervinden op het gebied van sociale interactie, communicatie en gedrag .
Vanaf twee jaar kan een diagnose door een ervaren professional als betrouwbaar worden beschouwd.<sup>1</sup> Veel kinderen krijgen echter pas op latere leeftijd een definitieve diagnose. Sommige mensen krijgen de diagnose pas in hun adolescentie of volwassenheid. Deze vertraging betekent dat mensen met ASS mogelijk niet de vroege hulp krijgen die ze nodig hebben.