Psychologische gevaren zijn factoren die de geestelijke gezondheid ernstig kunnen schaden, wat leidt tot klachten zoals chronische stress, burn-out, angststoornissen, depressie en fysieke aandoeningen. Ze ontstaan vaak door een combinatie van aanleg en omgevingsfactoren, zoals hoge werkdruk, trauma of sociale isolatie. UMC Utrecht +4
Een mentale instorting, ook wel bekend als emotionele of mentale uitputting, is een toestand van extreme psychische overbelasting door langdurige stress, waardoor iemand zich totaal uitgeput, overweldigd en niet meer in staat voelt om te functioneren, met symptomen als extreme vermoeidheid, concentratieproblemen, angst, hopeloosheid, en soms paniekaanvallen, vaak een voorbode van een burn-out.
Je herkent iemand met psychische problemen aan duidelijke veranderingen in stemming (somber, angstig, prikkelbaar), gedrag (terugtrekken, onrust, slaap- en concentratieproblemen, huilen, weinig energie), en denken (piekeren, verwarring, rare gedachten), vaak gepaard met verlies van plezier in normale activiteiten, geïsoleerd raken, of het gevoel dat het 'niet meer gaat', wat wijst op een achteruitgang ten opzichte van hun normale functioneren.
De 5 meest voorkomende stoornissen in Nederland zijn vaak angststoornissen, depressie (onder stemmingsstoornissen), middelenstoornissen, ADHD, en autisme, hoewel de exacte ranglijst kan variëren afhankelijk van de bron en of fysieke aandoeningen worden meegerekend; angststoornissen en depressie staan consistent bovenaan als het om psychische klachten gaat.
Wat zijn psychische klachten?
De drie D's van de geriatrische psychiatrie – delirium, dementie en depressie – zijn veelvoorkomende en lastige diagnoses bij ouderen. Delirium is vaak moeilijk te diagnosticeren en vormt een onafhankelijke risicofactor voor morbiditeit en mortaliteit bij ouderen.
Er zijn 10 hoofdtypen persoonlijkheidsstoornissen, verdeeld over drie clusters (A, B, C) volgens de DSM-5, waaronder de Paranoïde, Schizoïde en Schizotypische (Cluster A), de Histrionische, Narcistische, Antisociale en Borderline (Cluster B), en de Ontwijkende, Afhankelijke en Dwangmatige (Cluster C) stoornis, plus een categorie voor "Niet Anders Omschreven" (NAO). Deze stoornissen worden gekenmerkt door diepgewortelde, onflexibele patronen in denken, voelen en gedrag die problemen veroorzaken.
De lijsten met psychische stoornissen zijn onderverdeeld in 11 categorieën: neurocognitieve stoornissen (12.02); schizofreniespectrumstoornissen en andere psychotische stoornissen (12.03); depressieve, bipolaire en verwante stoornissen (12.04); verstandelijke stoornissen (12.05); angst- en obsessief-compulsieve stoornissen (12.06); somatische symptoomstoornissen en ...
Anorexia is nog altijd de dodelijkste psychiatrische aandoening.
Achtergrondinformatie: Internationaal onderzoek laat zien dat 62,5% van de psychische aandoeningen begint voor de leeftijd van 25 jaar en 34,6% zelfs al voor de leeftijd van 14 jaar. Tijdens de coronacrisis nam het aantal jongeren (12-25 jaar) met psychische klachten toe: van 10,9% in 2020 naar 18% in 2021.
Gebruik geen sarcasme en vermijd betuttelende opmerkingen . Het is belangrijk dat je eerlijk bent in je omgang met de persoon. Mensen met psychotische symptomen zijn vaak niet in staat om helder te denken.
Gevoelens van bezorgdheid, depressie, schuld, waardeloosheid, overweldiging of manie kunnen tekenen zijn van een psychische aandoening. Veranderingen in slaap, gewicht, persoonlijke hygiëne, hoe je lichaam aanvoelt of je activiteiten op school of werk kunnen eveneens wijzen op een psychische aandoening.
Er is sprake van een psychische crisis, wanneer iemand in een situatie van ernstige psychische nood verkeert en de omgeving (nog) geen passende ondersteuning heeft weten te bieden. In de crisis gaan er ongewild veel dingen mis, of ze dreigen mis te gaan.
Het lichaam slaat de spanning op in verschillende spieren en gewrichten, wat zich kan uiten in pijnklachten. Mensen die trauma hebben meegemaakt, ervaren vaak aanhoudende pijn in hun nek, schouders, rug of zelfs hoofdpijn. Deze fysieke pijn is een manier waarop je lichaam probeert om de emotionele stress te verwerken.
Deze uitputting leidt er toe dat hersencellen vaak ofwel afsterven ofwel gebrekkig functioneren. Dus het gevoel dat je niet meer kan denken of doodmoe bent, is niet denkbeeldig. Je voelt je effectief uitgeput omdat een deel van je hersencellen letterlijk uitgeput zijn door deze overbelasting gedurende lange tijd.
Als u direct hulp nodig heeft:
De Luisterlijn (088 0767 000). De luisterlijn is dag en nacht bereikbaar voor een luisterend oor. 113 zelfmoordpreventie (0800-0113): eerste hulp bij levenspijn, 24 uur per dag. Voor mensen die denken aan zelfdoding.
Uit onderzoek blijkt dat patiënten met een ernstige psychiatrische aandoening zoals schizofrenie, bipolaire stoornis of depressie gemiddeld 15-20 jaar korter leven dan de algemene bevolking. Ook heeft deze groep 70% kans op lichamelijke problemen.
De erfelijkheid van psychiatrische aandoeningen verschilt sterk per stoornis, van 30 à 40% voor posttraumatische stressstoornis en zware depressieve stoornis tot ~80% voor schizofrenie en autismespectrumstoornis (figuur 1).
Heel kenmerkend voor anorexia nervosa is het teken van Russell. Dit zijn zijn eeltige plekken aan de handrug van de dominante hand die ontstaan door herhaalde lichte beschadiging van de huid als gevolg van het in de mond steken van de vingers om braken op te wekken.
Stoornissen
Vooral beleidsmakers en onderzoekers in de ggz gebruiken de term ernstige psychische aandoeningen voor een specifieke groep mensen. Zij zijn langdurig in zorg en ervaren problemen op meerdere levensgebieden.
Hieronder delen we de top 10 psychische stoornissen in Nederland.
Narcisme kenmerken
Met antisociaal gedrag of antisociale trekken wordt bedoeld dat je het moeilijk vindt om rekening te houden met de gevoelens en wensen van andere mensen. Jouw inlevingsvermogen is beperkt. Je voelt je niet schuldig als je iemand pijn doet en je kunt andermans verdriet en pijn ook niet begrijpen.
Een persoonlijkheidsstoornis gaat over het algemeen gepaard met problemen in zelfbeeld wat zich uit in een gevoel van niet goed weten wie je bent en je niet kunnen verbinden met eigen doelen in het leven. Daarnaast spelen ook problemen in relaties tot anderen meestal een rol.