Er bestaan verschillende modellen voor genezing, afhankelijk van of het gaat om emotioneel/psychisch herstel of fysieke wondgenezing. De "7 fasen van genezing" worden vaak geassocieerd met emotioneel herstel en verwerking.
De 7 fasen van rouw zijn een model dat vaak wordt gebruikt om het verwerkingsproces te beschrijven, beginnend met shock/ongeloof en ontkenning, gevolgd door boosheid, onderhandelen/het gevecht aangaan, en vaak schuldgevoel, waarna depressie volgt, om uiteindelijk te eindigen in acceptatie van het verlies, hoewel dit proces sterk persoonlijk is en niet iedereen alle fasen in dezelfde volgorde doorloopt.
Je innerlijke kind staat symbool voor de gevoelens, behoeften en ervaringen uit je jeugd die nog steeds een rol spelen in je huidige leven. Bij narcistisch misbruik worden deze delen vaak genegeerd of beschadigd door verwaarlozing, kritiek of manipulatie.
Het ergste voor een narcist is het verliezen van controle, het ervaren van afwijzing of kritiek, niet de 'speciale' status die ze zichzelf toedichten en het gebrek aan bewondering, aangezien dit hun fragiele ego raakt en hun diepgewortelde angst voor zwakte en onwaardigheid blootlegt, wat kan leiden tot woede-uitbarstingen of manipulatie om de controle te herwinnen. Het tonen van hun kwetsbaarheid en het erkennen van hun fouten zijn bijna onmogelijk, omdat ze zichzelf als superieur zien.
Narcisten gebruiken manipulatieve zinnen om controle te houden, schuld af te schuiven en jou aan jezelf te laten twijfelen, zoals "Jij bent te gevoelig", "Ik deed dat alleen omdat jij me zo boos maakte", "Je overdrijft", "Dat is nooit gebeurd" (gaslighting) en tijdens de 'hoovering'-fase: "Ik kan niet zonder jou" of "Ik ben veranderd" om je terug te lokken. Ze gebruiken ook zinnen die jou isoleren, zoals "Iedereen zegt het" en "Je bent ondankbaar" om jou te manipuleren.
Verdriet activeert stresshormonen, waardoor je lichaam in een "alarmstand" komt met symptomen als extreme vermoeidheid, slaapproblemen, hartkloppingen, hoofdpijn, spierpijn, en spijsverteringsproblemen (bv. buikpijn, gebrek aan eetlust). Dit komt door de constante aanmaak van cortisol en adrenaline, wat je immuunsysteem kan verzwakken en je gevoeliger maakt voor ziekte, en kan leiden tot druk op de borst, een brok in de keel, en een verhoogde hartslag.
4. Onderhandelen. In de onderhandelingsfase doe je beloftes aan jezelf of een hogere macht en vraag je het universum om een kans om de zaken recht te zetten. Een nabestaande kan op zoek gaan naar een verklaring waar die er niet is, en zich schuldig voelen over zijn of haar gedrag, of zich op de een of andere manier verantwoordelijk voelen.
Bij rouw moet je niet oordelen, cliché-uitspraken vermijden (zoals "het komt wel goed" or "alles gebeurt met een reden"), en de rouwende niet negeren, overvallen met eigen verhalen, of forceren om 'sterk' te zijn, maar juist luisteren, er gewoon zijn, en concrete hulp aanbieden.
Het raam openen na overlijden is een oude traditie die voortkomt uit het volksgeloof om de ziel (of geest) van de overledene de weg naar buiten te laten vinden, zodat deze niet blijft 'hangen', en om te helpen bij de overgang naar het hiernamaals; praktisch gezien kan het ook helpen bij ventilatie of koeling van de ruimte, hoewel dit tegenwoordig minder relevant is door moderne technieken zoals koeling of thanatopraxie.
Het rouwproces dat zich voor langere tijd uitsluitend op verlies richt, wordt chronische rouw genoemd. Nabestaanden met chronische rouw hebben intense opdringende gevoelens en gedachten over de dierbare. Ze vinden het moeilijk om het verlies te aanvaarden en hebben behoefte om de dierbare dichtbij zich te houden.
Mooie laatste woorden zijn vaak gericht op liefde, herinnering en dankbaarheid, zoals "Wat in ons hart zit, kan de dood niet verliezen," "Dankbaar voor het leven dat we deelden," of "Voorgoed uit ons midden, nooit uit ons hart," waarbij eenvoudige, oprechte zinnen de diepste impact hebben om verdriet te verzachten en de overledene te eren.
Rouw veroorzaakt diverse lichamelijke klachten zoals extreme vermoeidheid, slaapproblemen, hoofdpijn, buikpijn, spierpijn, hartkloppingen, of druk op de borst, en kan leiden tot minder eetlust of juist gewichtstoename, door de stressreactie en een verzwakt immuunsysteem, waarbij symptomen als concentratieproblemen, 'hersenmist' en verhoogde prikkelbaarheid ook voorkomen. Deze fysieke uitingen zijn normaal, maar bij aanhoudende klachten is contact met een huisarts aan te raden.
Lichamelijke symptomen
Als je rouwt kun je je geruime tijd erg moe, futloos of passief voelen. Ook kun je symptomen ervaren zoals slaapproblemen, hoofdpijn, buikpijn, spierpijn, hartkloppingen of druk op de borst en gebrek aan eetlust.
Worstelen met spijt na een verlies is een aspect van rouw dat veel mensen ervaren . Neem bijvoorbeeld Eliot (niet zijn echte naam). Terugkijkend op zijn gemoedstoestand na de dood van zijn vrouw, zei hij: "Ik heb zoveel spijt. Ik kan er maar niet mee ophouden." Hij werd gekweld door gevoelens van wroeging en schuld.
De universele functie van verdriet is om op de een of andere manier hulp te vragen . Dit kan een signaal zijn aan anderen dat we troost nodig hebben, of aan onszelf om even de tijd te nemen en ons verlies te verwerken.
Vooral het verlies van een geliefde door overlijden zorgt voor het grootste verdriet. Het is een heftige emotie en de gevolgen op je sociale omgeving en dagelijks leven zijn groot. Het heeft invloed op je werk, relatie, gezin en gezondheid.
Verdriet heeft gevolgen voor de longen, 61 de lever, 62 en het hart en kan de functionele relatie tussen deze organen beïnvloeden. Verdriet en rouw veroorzaken een tekort aan bloed in het hart en/of de lever en kunnen ook de functies van de baarmoeder beïnvloeden.
Veelvoorkomende ongezonde copingmechanismen
Wanneer verdriet ondraaglijk aanvoelt, is het natuurlijk om verlichting te willen. Maar soms doen de copingstrategieën waar mensen naar grijpen meer kwaad dan goed: Middelenmisbruik: Alcohol, drugs of zelfs misbruik van voorgeschreven medicijnen kunnen emoties tijdelijk verdoven, maar verergeren vaak de depressie en het isolement .
De meest intense periode van rouw duurt vaak enkele weken tot een paar maanden. Na ongeveer zes maanden ervaren veel mensen wat meer rust. Toch kan rouw langer aanhouden, zeker bij ingrijpend verlies. Het tempo waarin je herstelt is heel persoonlijk en niet goed te voorspellen.
Huilen stimuleert ook de aanmaak van endorfine, de natuurlijke pijnstiller van ons lichaam die een positief gevoel opwekt . Voordat we huilen, stijgen onze bloeddruk en hartslag; de hormonale afgifte zorgt voor een gevoel van kalmte, waardoor we ons vaak beter voelen na het huilen.
De stervende kijkt dan anders uit zijn ogen en kan een onrustige en verwarde indruk maken. Dit wordt een delier genoemd. Het lijkt alsof iemand van alles beleeft of ziet, maar wat precies is niet duidelijk. Dit komt nogal eens voor in de laatste levensdagen en vooral in de laatste uren.
Door de stress van het verlies maakt je lijf constant stresshormonen aan. Hierdoor voel je je extreem moe en werkt je immuunsysteem minder goed, waardoor je sneller ziek wordt. Ook lichamelijke klachten zoals hoofdpijn, hartkloppingen of een brok in je keel horen er vaak bij.
Trauma symptomen omvatten vaak herbeleving (flashbacks, nachtmerries), vermijding (situaties, gedachten), veranderde stemming/cognitie (prikkelbaarheid, angst, concentratieproblemen, somberheid), en verhoogde alertheid (snel schrikken, gespannen), naast mogelijke lichamelijke klachten zoals hartkloppingen, hoofdpijn, duizeligheid, en slaapproblemen. Deze symptomen zijn divers en kunnen variëren van intense angst en paniek tot terugtrekking en isolement, en kunnen zowel psychisch als fysiek voelbaar zijn.
Zeg tegen uw dierbare dat u het verschrikkelijk vindt en u met hem / haar meeleeft. Wens hem / haar alle kracht toe die hij /zij nodig heeft. Geef bovendien aan dat u er altijd voor hem / haar bent en dat hij / zij altijd op uw steun kan vertrouwen en hulp aan u kan vragen. N.B. Als u dit zegt, maak het dan ook waar.
Troostende woorden zijn uitspraken die steun, medeleven en verbinding bieden bij verdriet, verlies of moeilijke tijden, zoals "Ik denk aan je", "Ik leef met je mee" of "Mijn oprechte deelneming", en ze benadrukken dat emoties er mogen zijn en dat de ander niet alleen is, vaak door het delen van herinneringen of het aanbieden van concrete hulp, waardoor een veilige ruimte ontstaat voor emoties.