Lymfoedeem is een abnormale ophoping van vocht, meestal in armen of benen, herkenbaar aan een aanhoudende, vaste zwelling die 's nachts niet verdwijnt. Symptomen omvatten een zwaar, vermoeid of strak gevoel, huidveranderingen (strak, bultjes, "bloktenen"), verminderde beweeglijkheid, pijn en een verhoogd risico op infecties zoals wondroos. Radboudumc +5
Zo kun je lymfoedeem herkennen: Je arm of been wordt dik. Je arm of been voelt zwaar of vermoeid. Tintelingen of pijn in je arm of been.
Behandeling van lymfoedeem
Zoals oefentherapie, een therapeutische elastische kous (steunkous) en manuele lymfedrainage. Welke behandelingen je precies krijgt, ligt aan hoe ernstig je klachten zijn. Je krijgt de behandelingen meestal van een huid- en oedeemtherapeut en/of van een oedeemfysiotherapeut.
Bij niet aangeboren, of verweven lymfoedeem, zijn de oorzaken heel verschillend. Het kan ontstaan na een operatie, een trauma, een infectie, bestraling, tumorgroei of medicatiegebruik. Na een behandeling van kanker komt relatief vaak lymfoedeem voor. Behandelingen zoals het verwijderen van lymfklieren of bestraling.
Door zware belasting, door invloeden van buitenaf of als er een infectie optreedt, wordt er extra vocht aangemaakt. Probeer daarom de arm niet te zwaar te belasten, wees voorzichtig met warmte en koude en ontsmet wondjes aan de arm of hand direct.
Stadium 1 is beginnend oedeem, dat verbetert door het omhoog houden van het ledemaat. Stadium 2 vertegenwoordigt putjesoedeem dat niet verdwijnt door het omhoog houden van het ledemaat. Stadium 3 beschrijft fibroadipose afzetting en huidveranderingen. De ernst van lymfoedeem wordt ingedeeld als mild (<20% toename van het volume van de extremiteit), matig (20-40%) of ernstig (>40%).
✔ Strenge diëten werken niet; focus op ontstekingsremmende voeding. ✔ Het Mediterraanse en ketogeen dieet kunnen klachten verminderen. ✔ Vermijd bewerkte voedingsmiddelen zoals fastfood, frisdrank en witmeelproducten. ✔ Supplementen zoals vitamine D, omega-3 en magnesium kunnen ondersteunend werken.
Lymfoedeem is een ernstige, medische aandoening. Een abnormale ophoping van eiwitten en vocht in het lichaamsweefsel als gevolg van een gestoord evenwicht tussen aan- en afvoer van vocht.
Een nieuwe studie uit 2025, gepubliceerd in Lymphology door Dr. Gülseren Demir Karakılıç en Dr. Melek Aykut Selçuk, wijst op een zeer belangrijke factor in de ontwikkeling van lymfoedeem: vitamine D-tekort .
Als veneus oedeem niet behandeld wordt kan dit leiden tot blijvende zwelling, complicaties en een verminderde kwaliteit van leven. Complicaties kunnen zijn: slechte huidconditie, slecht genezende wonden, fibrose*¹, bewegingsbeperkingen, pijn, stuwingen in de huid en een grotere kans op erysipelas*².
Drink voldoende water.
Voldoende water drinken kan de symptomen van lymfoedeem verlichten door de filter- en afvoerfuncties van het lichaam te bevorderen. Bij uitdroging houdt het lichaam overtollig vocht vast, dus gehydrateerd blijven ondersteunt de gezondheid van het lymfestelsel.
Lymfoedeem kan gevolgen hebben voor je leven. Het is niet levensbedreigend, maar het kan pijnlijk zijn en je kunt misschien niet meer alles doen wat je gewend was. Lees wat je zelf kunt doen en waar je terecht kunt voor hulp. Lymfoedeem is een chronische aandoening.
Oedeem wordt meestal herkend aan een opzwelling in de voeten of enkels. Misschien zitten hierdoor uw schoenen niet meer lekker. U kunt oedeem onderscheiden van voeten die gewoon zijn opgezet door even stevig op de zwelling te drukken. Als er een deukje ontstaat, houdt u vocht vast.
Maatregelen bij lymfoedeem
Lipedema en lymfoedeem hebben beide het achtervoegsel "oedeem" gemeen – een medische term die zwelling door vochtophoping aangeeft. Beide aandoeningen treffen de ledematen en kunnen met elkaar verward worden, maar het zijn twee verschillende problemen met elk een eigen behandeling.
Wanneer het lymfestelsel verstoord raakt, kan vochtophoping leiden tot lymfoedeem stadium 1, een aandoening die gekenmerkt wordt door een milde maar merkbare zwelling in de getroffen gebieden . Dit beginstadium is een cruciaal moment voor interventie, omdat een juiste behandeling kan voorkomen dat het lymfoedeem zich ontwikkelt tot een ernstiger stadium.
Lymfoedeem begint vaak sluipend. Patiënten voelen af en toe een zwelling, of een spannend gevoel dat na verloop van tijd verdwijnt. Soms gaat de zwelling ook gepaard met pijn. Bij zeer uitgesproken zwellingen vermindert ook de beweeglijkheid.
Ernstig vitamine B12-tekort met een waarde van <12 pg/ml wordt zelden gezien in de spoedeisende hulp en het laboratorium van gezondheidscentra. Dit is een zeldzaam geval van vitamine B12-tekort dat zich manifesteert met oedeem in de onderste ledematen, dat oedeem van cardiale oorsprong simuleert .
Ja, magnesium ondersteunt de lymfedrainage door de spieren te helpen goed samentrekken en ontspannen, waardoor lymfevocht door het lichaam wordt getransporteerd. Dit mineraal vermindert ook ontstekingen en ondersteunt de gladde spiercellen in de lymfevaten.
Niet alleen bij lymfeklierkanker, maar ook bij andere vormen van kanker kunnen lymfevaten en/of lymfeklieren beschadigd raken. In veel gevallen ontstaat deze schade bij de behandeling van kanker (operaties, radiotherapie). Lymfoedeem wordt ook gezien bij mensen met overgewicht.
Bij ontstekingsprocessen zullen weefselontstekingsmediatoren (histamine) de capillairen meer doorlaatbaar maken, waardoor vocht zal uittreden uit de bloedbaan. Bij een verhoogde veneuze druk zal de capillaire druk toenemen, waardoor de capillaire doorlaatbaarheid toeneemt en oedeem in de benen ontstaat.
Tekenen van infectie (cellulitis)
Mensen met lymfoedeem lopen een hoger risico op het ontwikkelen van een ernstige bacteriële huidinfectie, cellulitis genaamd. Dit is een medische noodsituatie. Zoek onmiddellijk medische hulp als u het volgende opmerkt: roodheid, rode strepen of vlekken op de huid .
Citrusvruchten en bessen
Bessen, zoals bosbessen en frambozen, bevatten antioxidanten die ontstekingen helpen verminderen en de algehele immuunfunctie ondersteunen. Een simpele tip: begin je dag met een glas warm citroenwater om de spijsvertering op gang te brengen en de lymfedrainage op natuurlijke wijze te bevorderen.
De 5 grootste dikmakers zijn vaak bewerkte voedingsmiddelen (vol suiker, zout, slechte vetten), frisdranken en suikerrijke dranken, frituur en snacks (met verzadigde vetten), lightproducten met zoetstoffen (die de eetlust kunnen verhogen) en overmatige calorie-inname van gezonde/vetrijke voedingsmiddelen zoals notenpasta, granola en olijfolie, vaak door onbewuste consumptie, aldus FIT.nl, How2behealthy, FitChef.nl, en Gezondnu.
Lymfoedeem kan erger worden door een infectie als gevolg van een wondje (wondroos). Probeer daarom wondjes te voorkomen en de huid tussen de tenen goed schoon te maken met een chloorhexidine in alcohol 80%. Dit kan uw arts op recept voorschrijven.