Beroepsethiek in de zorg is de systematische bezinning op en toepassing van normen en waarden (zoals respect, autonomie en rechtvaardigheid) bij professioneel handelen. Het helpt zorgverleners bepalen wat "goed doen" is, vaak vastgelegd in beroepscodes, om complexe ethische dilemma's te navigeren en kwaliteit van zorg te waarborgen. Beroepshouding in de zorg +3
De ethiek met betrekking tot het professionele handelen: de systematische bezinning op de vraag of in het beroep het goede wel gedaan wordt. Deze beroepsmoraal hoeft niet samen te vallen met de persoonlijke moraal van de beroepsbeoefenaar of met de publieke moraal.
Deze bestaat uit ongeschreven regels voor het beroepsmatig handelen. Ze zijn algemeen aanvaard en komen bijvoorbeeld tot uiting in het handelen van een zorgverlener. Door het goedkeuren of afkeuren van collega's wordt duidelijk wat er van de ander 'verwacht' wordt.
Ethiek vormt het fundament van menselijke interacties binnen de gezondheidszorg. Het gaat niet alleen om het naleven van wetten en regelgeving, maar om het streven naar wat juist is, gebaseerd op normen en waarden.
Morele waarden in de gezondheidszorg zijn bijvoorbeeld eerlijkheid, weldoen, vertrouwen, privacy, respect voor autonomie, niet-schaden en rechtvaardigheid. Morele waarden vormen de fundamenten van de morele normen.
Er zijn verschillende ethische theorieën, maar de drie belangrijkste zijn de deontologische ethiek, de consequentialistische ethiek en de deugdethiek.
De 4 principes van passende zorg zijn: 1. Zorg die werkt tegen een redelijke prijs (waardegedreven), 2. Samen beslissen met de patiënt, 3. De juiste zorg op de juiste plek (dichtbij als kan, verder weg als nodig), en 4. Focussen op gezondheid (positieve gezondheid) in plaats van alleen op ziekte. Deze principes, afkomstig uit het Integraal Zorgakkoord (IZA), sturen de beweging om zorg effectiever, patiëntgerichter en duurzamer te organiseren.
Ethiek is het geheel van gedachten over de gedragsregels die mensen tegenover elkaar in acht moeten nemen. Ethische regels kunnen heel strikt en dwingend zijn, zoals in het fundamentalisme, maar ook veel minder nauw omschreven.
Voorbeelden van ethische dilemma's
Hoe moet je omgaan met wensen van naasten die vanuit goede zorg en professioneel inzicht niet in het belang zijn van een cliënt met dementie? Mag je als zorgprofessional afwijken van protocollen en standaarden als het in het belang van de cliënt is?
Deze principes zijn: (a) respect voor autonomie; (b) weldoen; (c) niet schaden; en (d) rechtvaardigheid.
deontologie / beroepsethiek. Deontologie is standaardtaal in België in de betekenis 'leer van de plichten en de ethiek voor een bepaald beroep'. Standaardtaal in het hele taalgebied is beroepsethiek.
Ethische verantwoordelijkheid op de werkplek refereert zowel naar de handelingen en acties van werknemers als die van werkgevers. Deze moeten overeenkomen met de morele principes van de organisatie, en de wet- en regelgeving.
Hoewel in de omgangstaal 'ethisch' in de betekenis van 'moreel' wordt gebruikt, gaat het om twee verschillende gebieden: 'moraal' is het zedelijk handelen zelf, terwijl ethiek de studie ervan is.
Er zijn verschillende redenen waarom bedrijfsethiek bijdraagt aan het succes van moderne bedrijven. De belangrijkste reden is dat ethische praktijken het gedrag en de prestaties van je werknemers en managers verbeteren. Het ethisch gedrag van medewerkers draagt bij aan een positieve reputatie.
Eed van verpleegkundigen en verzorgenden
"Ik zweer / beloof dat ik mijn beroep als verpleegkundige/verzorgende* op een verantwoorde en betrouwbare wijze zal uitoefenen."
Medische professionaliteit vereist dat artsen hun verantwoordelijkheid voor kwalitatief goede zorg nemen, verantwoordelijkheden delen met andere hulpverleners én verantwoording afleggen over hun handelen.
Ethische dilemma's kunnen worden onderverdeeld op basis van de soorten verplichtingen die met elkaar in conflict zijn. Rushworth Kidder suggereert bijvoorbeeld dat er vier conflictpatronen te onderscheiden zijn: " waarheid versus loyaliteit, individu versus gemeenschap, korte termijn versus lange termijn en rechtvaardigheid versus deugd ".
De grootste problemen in de zorg zijn de enorme personeelstekorten, die leiden tot hoge werkdruk, lange wachtlijsten, en daardaruit voortvloeiende demotivatie, uitval en kwaliteitsverlies, versterkt door vergrijzing, toenemende zorgvraag, bureaucratie en complexiteit, waardoor de toegankelijkheid en betaalbaarheid van goede zorg onder druk staan. Zowel patiënten als zorgverleners ondervinden hier de gevolgen van, met een risico op ongelijkheid in zorgtoegang en een afnemende kwaliteit van zorg.
Medische ethiek is dus zowel belangrijk voor professionals in de gezondheidszorg, als voor bijvoorbeeld beleidsmakers, patiënten en hun naasten. Medische ethiek zorgt ervoor dat we nadenken over ons handelen én bepalen wat het juiste handelen is.
De fundamentele principes van ethiek. Weldoen, niet schaden, autonomie en rechtvaardigheid vormen de vier principes van ethiek.
Als we kijken naar het uitgangspunt dat zij hanteert, kunnen we ethiek indelen in onder meer regel- of principe-ethiek, deugdethiek en gevolgen-ethiek.
De meeste mensen zijn opgegroeid met het oude gezegde: "Behandel anderen zoals je zelf behandeld wilt worden." Dit staat beter bekend als de "gouden regel" en betekent simpelweg dat je anderen moet behandelen zoals je zelf behandeld wilt worden .
Volgens Roach (1993), die de Vijf C's ( Compassie, Competentie, Zelfvertrouwen, Geweten en Toewijding ) ontwikkelde, maken kennis, vaardigheden en ervaring zorgverlening uniek.
Je maakt kennis met de 8 basisprincipes van verpleegkunde: hygiëne en asepsis, veiligheid, beleving van de zorgvrager, zelfzorg en inspraak, comfort, ergonomie, economie en ecologie.
Persoonsgerichte waarden
Dit zijn de leidende principes die ervoor zorgen dat de belangen van de persoon die zorg of ondersteuning ontvangt centraal staan in alles wat we doen. Voorbeelden hiervan zijn: individualiteit, onafhankelijkheid, privacy, partnerschap, keuzevrijheid, waardigheid, respect en rechten.