Ouderen die geen familie of sociaal netwerk hebben (vaak "alleenstaande ouderen" genoemd), lopen een verhoogd risico op eenzaamheid, depressie en fysieke achteruitgang. In Nederland zijn er echter diverse voorzieningen en instanties die inspringen om deze kwetsbare groep te ondersteunen, variërend van thuiszorg tot maatschappelijke hulpverlening. Eén tegen eenzaamheid +1
Onderzoek toont aan dat eenzaamheid kan leiden tot depressie en een verhoogd risico op hartziekten en de ziekte van Alzheimer. Ook heeft eenzaamheid uitwerking op je lichaam: eenzaamheid kan, net als stress, een negatieve invloed hebben op het immuunsysteem. Met een lage weerstand ben je vatbaarder voor infecties.
Gevolgen van eenzaamheid onder ouderen
Meer stress. Grotere kans op depressie. 14% meer kans op eerder sterven.
De drie meest voorkomende verschijnselen van achteruitgang bij ouderen zijn vaak cognitieve problemen (zoals geheugenverlies en concentratieproblemen), fysieke achteruitgang (zoals verminderd zicht/gehoor, minder kracht, evenwichtsproblemen), en psychische/emotionele veranderingen (zoals somberheid, apathie, veranderd eet- of slaappatroon), vaak met elkaar verweven. Deze kunnen leiden tot Moeite met dagelijkse handelingen en een verhoogd risico op vallen.
Ouderen van 85 jaar en ouder voelen zich eenzamer dan ouderen van 75 tot en met 84 jaar. Van de 85-plussers voelt 60% zich eenzaam, bij 74-84 jarigen is dit 49%. Uit deze gegevens blijkt dat onder 85-plussers ongeveer evenveel vrouwen als mannen zich eenzaam voelen, niet in figuur).
Gelukkig bestaat er voor veel senioren zonder familie een mogelijkheid om met de zorg en waardigheid die ze verdienen ouder te worden: begeleid wonen . De juiste woonvoorziening voor begeleid wonen kan deze senioren de kans geven om van hun gouden jaren te genieten in een warme, ondersteunende omgeving met gemakkelijke toegang tot alle zorg die ze nodig hebben.
Eenzame ouderen hebben vaker last van depressieve gevoelens, angststoornissen en slaapproblemen. In ernstige gevallen kan langdurige eenzaamheid zelfs leiden tot gedachten aan zelfdoding. Ook gevoelens van zinloosheid, verdriet en somberheid komen vaak voor.
Vermijd vooral blauw en paars (moeilijk te onderscheiden), zwart (kan een gat lijken), en wit op wit (minder contrast) bij mensen met dementie, omdat deze kleuren verwarring kunnen veroorzaken; gebruik in plaats daarvan felle kleuren met veel contrast zoals rood, oranje of geel om objecten en overgangen duidelijk te maken.
Mentale tekenen van ouder worden zijn onder andere veranderingen in cognitieve functies zoals concentratie en denksnelheid, meer moeite met plannen en organiseren, een toename van angst of neerslachtigheid, minder zelfvertrouwen, en vaker twijfel of onzekerheid, met name rondom sociale interacties en grenzen stellen. Deze veranderingen zijn normaal, maar kunnen ook wijzen op onderliggende stemmingsproblemen of cognitieve achteruitgang, en vereisen soms aandacht voor mentale welzijn.
De signalen die in hun onderzoek worden beschreven, omvatten fysieke en psychosociale veranderingen bij ouderen, waaronder zowel subtiele tekenen van het stervensproces, zoals een verlangen om te sterven , als manifeste signalen zoals lichamelijke veranderingen, bijvoorbeeld vermoeidheid en ademhalingsproblemen.
In principe kan een 80-jarige alleen wonen zolang hij of zij toegang heeft tot hulp en sociale contacten en voor zichzelf kan zorgen . Het is echter niet de bedoeling dat de 80-jarige altijd alleen is. Kinderen of andere familieleden zouden een paar keer per week moeten langskomen om te controleren of de 80-jarige nog steeds zelfstandig kan wonen.
Eenzaamheid kan op zichzelf staan, maar gaat relatief vaak samen met psychische klachten. Uit een onderzoek van het Trimbos Instituut blijkt dat wanneer jij je eenzaam voelt, je een hoger risico hebt op het ontwikkelen van een ernstige stemmings-, angst- of middelenstoornis dan mensen die niet eenzaam zijn.
Signalen dat een oudere persoon mogelijk niet langer veilig alleen kan wonen
Geheugenproblemen (Alzheimer of dementie) – Medicijnen vergeten, afspraken missen of verdwalen . Cognitieve achteruitgang – Moeite met het nemen van beslissingen, het betalen van rekeningen of het oplossen van problemen. Slechte persoonlijke hygiëne – Onverzorgd uiterlijk, vuile kleding of lichaamsgeur.
Onderzoek toont aan dat eenzaamheid en sociaal isolement gepaard gaan met een verhoogd risico op gezondheidsproblemen zoals hart- en vaatziekten, depressie en cognitieve achteruitgang . Als je een slechte gezondheid hebt, is de kans groter dat je sociaal geïsoleerd of eenzaam raakt.
Hulp bij het maken van vrienden en sociale contacten
Een stille depressie (ook wel hoogfunctionerende depressie genoemd) is een vorm van depressie waarbij iemand schijnbaar goed functioneert in het dagelijks leven, maar innerlijk een zware, onzichtbare strijd voert, vaak met chronische somberheid, lusteloosheid, prikkelbaarheid, en verlies van plezier, maar zonder de typische verlammende symptomen. Het is een vorm van 'dysthymie' (persisterende depressieve stoornis) waarbij klachten langer dan twee jaar aanhouden, hoewel ze minder intens kunnen zijn dan bij een 'gewone' depressie.
In een recent gepubliceerd onderzoek onthullen wetenschappers van Stanford University (VS) dat veroudering geen geleidelijk proces is, zoals lang werd aangenomen, maar in twee 'verouderingsgolven' komt. Halverwege de 40 en net na je zestigste verouder je plotseling sneller.
De meeste zorgsystemen beschouwen 55 of 65 jaar als gevorderd, aangezien de officiële pensioenleeftijd in de VS 66 jaar en 2 maanden is. Ouderen tussen de 65 en 74 jaar worden vaak aangeduid als 'vroege ouderen' en degenen van 75 jaar en ouder als 'late ouderen'.
De top 3 oorzaken van vallen bij ouderen zijn vaak een combinatie van verminderde balans en spierkracht, medicijngebruik (en bijwerkingen zoals duizeligheid), en een onveilige omgeving in huis (losse tapijten, slechte verlichting), naast andere gezondheidsproblemen zoals slecht zicht of hartproblemen. Vaak is het niet één factor, maar een samenspel van meerdere risico's die leiden tot een val.
De reis met dementie is vaak vol uitdagingen, maar door je aan deze drie gouden regels te houden – stel geen directe vragen, luister naar de persoon en leer van hem of haar, en spreek elkaar niet tegen – kun je een meer meelevende en respectvolle omgeving creëren.
Vijf vroege waarschuwingssignalen van dementie zijn: geheugenproblemen (vooral kortetermijn), moeite met complexe taken en dagelijkse handelingen, problemen met taal en spreken, veranderingen in gedrag of persoonlijkheid, en desoriëntatie in tijd en plaats, waarbij men spullen op vreemde plekken legt of verdwaalt. Deze signalen kunnen variëren, dus het is belangrijk een arts te raadplegen bij twijfel, aldus Alzheimer Nederland.
Verpleeghuizen .
Sommige verpleeghuizen hebben speciale afdelingen voor Alzheimerpatiënten. Deze afdelingen bevinden zich vaak in aparte gedeeltes van het gebouw, waar medewerkers een speciale opleiding hebben gevolgd om mensen met dementie te verzorgen. Sommige afdelingen zijn zo ontworpen dat de bewoner zich er meer thuis voelt.
Onderzoek toont aan dat eenzaamheid kan leiden tot depressie en een verhoogd risico op hartziekten en de ziekte van Alzheimer. Ook heeft eenzaamheid uitwerking op je lichaam: eenzaamheid kan, net als stress, een negatieve invloed hebben op het immuunsysteem. Met een lage weerstand ben je vatbaarder voor infecties.
Zorggebruik
Leuke uitjes voor ouderen zijn divers en variëren van ontspannende natuuractiviteiten (wandelen, boottochten) en culturele uitjes (musea, historische steden) tot actievere opties (fietsen, zwemmen, workshops) en sociale bijeenkomsten (theekransjes, kook- en muziekactiviteiten). Belangrijk is toegankelijkheid, comfort (rustpunten, makkelijke paden) en de mogelijkheid tot sociale interactie, met opties voor zowel binnen als buiten.