Auto-immuunziekten komen vaker voor in ontwikkelde (westerse) landen als gevolg van een complexe interactie tussen moderne levensstijlen, omgevingsfactoren en een veranderde blootstelling aan micro-organismen. Hoewel de genetische aanleg niet significant is veranderd in de afgelopen decennia, is de leefomgeving drastisch anders geworden, wat leidt tot een toename van aandoeningen zoals diabetes type 1, multiple sclerose en reumatoïde artritis. National Institute of Environmental Health Sciences (.gov) +2
Waarom nemen auto-immuunziekten en allergieën toe? Onze genen zijn de afgelopen 70 jaar niet veel veranderd, maar onze huidige leefomgeving is enorm anders. Een belangrijke theorie binnen dit vakgebied is de hygiënehypothese. Men merkte op dat problemen met ons immuunsysteem toenamen toen de sanitaire voorzieningen verbeterden .
Auto-immuunziekten worden van oudsher geassocieerd met ontwikkelde westerse landen, waarbij sommige studies een hogere incidentie laten zien in industriële regio's zoals Noord-Europa en Noord-Amerika .
Eerder onderzoek laat zien dat auto-immuunziekten, zoals lupus of reumatoïde artritis, juist het risico op een eerste borstkanker kunnen verlagen. Watt ontdekte dat deze ziekten misschien ook een rol spelen bij de kans op een tweede borstkanker, zeker in combinatie met kankerbehandelingen.
De precieze oorzaak van auto-immuunziekten is onbekend . Een theorie is dat bepaalde micro-organismen (zoals bacteriën of virussen) of medicijnen veranderingen kunnen veroorzaken die het immuunsysteem in de war brengen. Dit zou vaker voorkomen bij mensen met genen die hen vatbaarder maken voor auto-immuunziekten.
In de context van duurzaamheid verwijzen milieutriggers naar specifieke milieuomstandigheden of -gebeurtenissen die ecologische veranderingen in gang zetten of versnellen, met gevolgen voor zowel natuurlijke systemen als menselijke activiteiten .
Uit onderzoek blijkt dat genetische aanleg verantwoordelijk is voor ongeveer dertig procent van alle auto-immuunziekten. De overige 70 procent wordt veroorzaakt door omgevingsfactoren, waaronder giftige chemicaliën, voedingscomponenten, darmdysbiose en infecties (Figuur 1).
Patiënten worden aangemoedigd om voedzame, onbewerkte voedingsmiddelen te consumeren, zoals groenten, fruit, mono- en polyonverzadigde vetzuren, knollen, wild, gevogelte, orgaanvlees en onbewerkt vlees (Tabel 1) [11]. Glutenrijke granen worden vermeden, omdat het glycoproteïne-extract ervan, gliadine, in verband wordt gebracht met auto-immuniteit [25].
Neen, zeker niet. Immunotherapie is intussen een standaardbehandeling voor almaar meer kankersoorten, en niet langer alleen een laatste redmiddel.
Omdat er geen indringers zijn om aan te vallen, keert je immuunsysteem zich tegen je eigen lichaam en beschadigt het gezond weefsel . Auto-immuunziekten zijn chronische aandoeningen. Dit betekent dat als je een auto-immuunziekte hebt, je deze waarschijnlijk de rest van je leven zult moeten beheersen, inclusief de symptomen die het veroorzaakt.
CAR T-celtherapie staat op het punt de behandeling van auto-immuunziekten te revolutioneren. Een baanbrekende klinische studie, beschreven in Nature Medicine's "Elf klinische studies die de geneeskunde in 2026 zullen vormgeven", herdefinieert de toekomst van de behandeling van auto-immuunziekten.
In Nederland leven ongeveer 1 miljoen mensen met een auto-immuunziekte (Hoefnagel et al.
Hoewel genetische en omgevingsfactoren bekende bijdragende factoren zijn, vormt voeding een beïnvloedbare risicofactor met de potentie om de immuunfunctie, ontstekingen en darmflora te beïnvloeden – belangrijke elementen in de ontwikkeling en progressie van auto-immuunziekten.
" Auto-immuunziekten kunnen een keerzijde zijn van die sterkere immuunreactie ."
Bij mij werd colitis ulcerosa en auto-immuunhepatitis vastgesteld, en ik had het geluk dat ik er fysiek geen last van had – afgezien van de ziekenhuisbezoeken leidde ik mijn leven net als ieder ander.
Ongeveer 25 procent van de patiënten met auto-immuunziekten heeft de neiging om aanvullende auto-immuunziekten te ontwikkelen (3). De pathogenese van meerdere auto-immuunziekten is niet bekend.
De ESMO-richtlijnen voor de klinische zorg voor volwassen kankerpatiënten in de laatste levensfase bevelen aan dat chemotherapie en immunotherapie niet in de laatste weken van het leven worden toegepast , en dat radiotherapie niet in de laatste dagen van het leven wordt gebruikt (ESMO Open. 2021;6:100225).
Immunotherapie werkt anders dan chemotherapie. Het geeft daardoor vaak andere bijwerkingen. Doordat je immuunsysteem actiever wordt door de behandeling, kunnen de afweercellen ook in gezonde organen komen en ze aantasten. Hierdoor kun je last van bijwerkingen krijgen, zoals huiduitslag, jeuk of diarree.
Hoewel immunotherapie over het algemeen minder acute bijwerkingen heeft dan chemotherapie , kan het nog steeds aanzienlijke risico's met zich meebrengen. Artsen gebruiken verschillende strategieën om immuungerelateerde bijwerkingen van kankerimmunotherapie te verminderen.
Maar voor iemand met een auto-immuunziekte kunnen eieren (vooral eiwitten) problemen veroorzaken. Bovendien komen allergische reacties vaak voor bij eiwitten . Hoewel dit vooral over eiwitten gaat, kunnen eidooiers ook een veelvoorkomende voedselallergie veroorzaken en daarom vallen ze ook onder de eliminatiefase van het AIP-dieet.
Het UMCG is een expertisecentrum op het gebied van zeldzame systemische auto-immuunziekte zoals de ziekte van Sjögren, Systemische Lupus Erythematosus (SLE) en Systemische sclerose (sclerodermie). Dit zijn aandoeningen die erg weinig voorkomen.
Onze reumatologen zijn experts in het diagnosticeren en behandelen van gewrichtsaandoeningen, auto-immuunziekten en bindweefselaandoeningen.
Verschillende onderzoeken wijzen erop dat auto-immuunziekten en auto-immuunaandoeningen toenemen. Mogelijke oorzaken van deze toename zijn onder andere de grote recente veranderingen in ons voedingspatroon, blootstelling aan xenobiotica, luchtvervuiling, infecties, leefstijl, psychosociale stress en klimaatverandering .
Auto-immuunziekten komen vaak in families voor, wat betekent dat bepaalde genen ervoor kunnen zorgen dat sommige mensen een grotere kans hebben om een aandoening te ontwikkelen. Virussen, bepaalde chemicaliën en andere factoren in de omgeving kunnen een auto-immuunziekte uitlokken als je de genen ervoor al bezit .
Een andere manier om auto-immuunaanvallen te verzachten, is door goed voor jezelf te zorgen . Zorg ervoor dat je voldoende tijd voor jezelf neemt om te rusten en te ontspannen. Besteed tijd aan activiteiten waar je je goed bij voelt, zoals een warm bad nemen, naar muziek luisteren of mediteren.