Ja, beenmergkanker (zoals multipel myeloom/ziekte van Kahler) kan zich verspreiden door het lichaam, al wordt dit vaak eerder als een 'systeemziekte' dan traditionele uitzaaiingen gezien. Kankercellen kunnen zich via het bloed naar andere botten of organen verplaatsen. Behandeling met immuun-chemotherapie richt zich op het hele lichaam. UMC Utrecht +1
Naast klachten gerelateerd aan de plek van de uitzaaiing, zijn er ook klachten van meer algemene aard waar elke patiënt met uitgezaaide kanker mee te maken kan krijgen. Zo komen vermoeidheid, pijn, benauwdheid en verlies van eetlust veel voor.
Meestal komen werveluitzaaiingen voor bij prostaatkanker, longkanker en borstkanker. Ook beenmergkanker (ziekte van Kahler of multipel myeloom) en lymfeklierkanker kunnen uitzaaiingen in de wervelkolom veroorzaken.
Mogelijke klachten door botuitzaaiingen zijn: Pijn in de botten, vooral 's nachts. Krachtverlies bij inspanning, lopen, tillen. Uitvalsverschijnselen: tintelingen of gevoelloosheid in ledematen.
De snelheid van uitzaaiingen (metastasen) varieert enorm, van weken tot jaren, en is afhankelijk van het kankertype, de agressiviteit van de cellen, en de gezondheid van de patiënt; sommige kankercellen kunnen jarenlang in een 'slapende' staat blijven en later plotseling actief worden, terwijl andere zeer snel groeien en verspreiden. Factoren zoals genetische mutaties (bv. bij longkanker) en de immuunrespons spelen een grote rol in hoe snel uitzaaiingen zich vormen en groeien.
Kleincellig. Kleincellige longkanker groeit sneller en zaait makkelijk uit. Als kleincellige longkanker ontdekt wordt, heeft iemand vaak al uitzaaiingen. Ongeveer 1 op de 5 patiënten heeft deze agressieve vorm.
Tumoren die groter worden dan 2 à 3 millimeter moeten bloedvaten aantrekken om verder te groeien, waardoor ze tegelijk kunnen uitzaaien. Dat maakt kanker extra lastig te behandelen.
De levensverwachting bij botuitzaaiingen (metastasen) varieert sterk per persoon, type kanker en hoeveelheid uitzaaiingen, maar nieuwe behandelingen verlengen de overleving en verbeteren de kwaliteit van leven; het is vaak niet meer te genezen, maar wel te remmen met medicijnen (chemo, doelgerichte therapie) en bestraling, gericht op pijnvermindering en het voorkomen van breuken. Prognoses zijn sterk afhankelijk van de primaire tumor (bv. prostaat-, borstkanker geven vaak langere overleving dan andere).
Uitzaaiingen
Het meest voorkomende symptoom is botpijn, die kan aanvoelen als een doffe pijn die 's nachts erger wordt of als een plotselinge, scherpe pijn . Botmetastasen kunnen complicaties veroorzaken met specifieke symptomen: Botbreuken: Botmetastasen maken uw botten brozer en vatbaarder voor breuken, zelfs als u niet valt.
Multipel myeloom ontstaat door een afwijking in het DNA van de plasmacellen. Als je lichaam deze afwijking niet repareert, gaan de plasmacellen ongeremd delen. Het is onduidelijk waardoor multipel myeloom precies ontstaat. Je hebt zelf geen invloed op het krijgen van de ziekte.
Er kunnen ook uitzaaiingen van andere kankersoorten in de botten voorkomen. Bijvoorbeeld van prostaatkanker, borstkanker of longkanker. Dit is geen botkanker en wordt ook niet zo behandeld. Kanker in het beenmerg dat in het bot zit is ook geen botkanker.
De ziekte van Kahler is niet te genezen, maar doorgaans uitstekend te behandelen met (nieuwe) geneesmiddelen. Het Catharina Ziekenhuis is gespecialiseerd in de ziekte van Kahler en behandelt veel patiënten met een Multipel Myeloom met de nieuwste geneesmiddelen.
Mensen met uitgezaaide kanker leven gemiddeld twee maanden langer dan 15 jaar geleden. Een kleine groep leeft echter jaren langer, dit komt vooral door succesvolle nieuwe behandelingen als doelgerichte en immunotherapie.
Patiënten met ongeneeslijke kanker ervaren vaak verschillende klachten zoals pijn, vermoeidheid, kortademigheid, obstipatie en angst, die gelijktijdig kunnen voorkomen. Naarmate de ziekte vordert, nemen het aantal en de ernst van de klachten toe. Symptoommonitoring is een beproefd middel om klachten verminderen.
Risico op complicaties: Operaties brengen altijd risico's met zich mee, zoals infecties, bloedingen, en complicaties door de anesthesie. Bij patiënten met uitgezaaide kanker kunnen deze risico's verhoogd zijn.
In het begin van de ziekte hebben veel mensen meestal geen pijn. Als de ziekte zich verder in het lichaam uitbreidt en/of als er sprake is van uitzaaiingen, kan echter wel pijn optreden. Kanker is een ingewikkelde ziekte die vaak niet makkelijk te genezen is.
De 10 belangrijkste alarmsignalen voor kanker zijn: onverklaarbaar gewichtsverlies, aanhoudende vermoeidheid, veranderingen in de stoelgang (bloed/slijm/ritme), problemen bij het plassen (bloed/moeilijk), bloedverlies of afwijkende afscheiding uit vagina/tepel, aanhoudende heesheid/hoest (met bloed), een knobbeltje/verdikking die niet weggaat, een huidplek die niet geneest, problemen met slikken en nieuwe/veranderende moedervlekken. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts, zeker als klachten langer dan twee weken aanhouden.
Uitgezaaide kanker kan zich in weken, maanden of jaren verspreiden. Agressiviteit hangt af van de kenmerken van de kankercellen, de locatie van de primaire tumor en hoe snel kankercellen omliggende weefsels binnendringen.
Acute myeloïde leukemie (AML) is van de hematologische kankers nog steeds de kanker met de slechtste overlevingskans: twintig jaar geleden overleefde maar 11 procent de eerste drie jaar.
Soms kunnen uitzaaiingen (metastasen) genezen, vooral bij bepaalde kankersoorten zoals zaadbalkanker, maar vaak is genezing niet meer mogelijk en is de behandeling gericht op het remmen van de ziekte, het verminderen van klachten en het verbeteren van de kwaliteit van leven (palliatieve zorg). Of genezing mogelijk is, hangt sterk af van het type kanker, het aantal en de grootte van de uitzaaiingen, en of ze zich in één orgaan of meerdere organen bevinden. Nieuwe therapieën zoals doelgerichte therapie en immunotherapie verbeteren de prognose voor een deel van de patiënten, maar niet voor iedereen.
Alvleesklierkanker is (relatief) het vaakst uitgezaaid bij diagnose (ruim de helft van de patiënten), melanoom het minst vaak. Naar schatting werd bij nog zo'n 18.000 mensen ná de diagnose uitzaaiingen ontdekt. De overleving van patiënten met uitgezaaide kanker verschilt sterk per kankersoort.
Via het bloedvaten- of het lymfestelsel kunnen kankercellen zich verspreiden. Op andere plekken ontstaan dan nieuwe tumoren. Die zijn vaak niet goed te behandelen, waardoor mensen vaak niet meer kunnen genezen. KWF financiert veel onderzoek naar uitgezaaide kanker.
Als je afweercellen uit het lichaam haalt, activeert en tot grote hoeveelheden laat groeien (zoals Rosenberg deed), kan je daarmee kankercellen aanvallen en opruimen. Net zoals het lichaam bij virussen en bacteriën doet.
Door chemotherapie kunnen die uitzaaiingen kleiner worden of verdwijnen. Bestraling van de lymfeklieren of een okselkliertoilet is dan misschien niet meer nodig.