Maar wist je dat het ook schadelijk voor je gezondheid is om regelmatig kipfilet, ham of boterhamworst te eten? Vleeswaren voor op brood vallen namelijk allemaal in de categorie bewerkt vlees. En uit onderzoek blijkt dat het eten van te veel bewerkt vlees behoorlijk wat gezondheidsrisico's met zich meebrengt.
Magere, onbewerkte vleeswaren
Dan kunt u het best kiezen voor magere vleeswaren als achterham, kipfilet, rosbief , kalkoenfilet en runderrookvlees. Deze vleeswaren bevatten bovendien slechts ongeveer 20 kcal per portie. Vette vleeswaren bevatten 3 keer zoveel calorieën.
"Bewerkt vlees" verwijst naar vlees dat een bewaarbehandeling heeft ondergaan zoals roken, drogen, zouten of het toevoegen van chemische bewaarmiddelen. Hieronder vallen bijvoorbeeld ham, spek, salami en sommige worstensoorten zoals frankfurterworstjes.
Vleeswaren, zoals worst, ham of paté, en bewerkt vlees zoals hamburger, worst en gemarineerd vlees vallen in de categorie bewerkt vlees. Door de bewerking kunnen kankerverwekkende stoffen (carcinogenen) ontstaan. Deze stoffen kunnen cellen beschadigen in ons lichaam, wat tot kanker kan leiden.
Boterhamworst, in België ook wel hespenworst (Frans: saucisson de jambon), is een worst gemaakt van gemalen varkensvlees als hoofdbestandsdeel, soms ook met rundvlees, aangevuld met andere ingrediënten. De worst wordt onder meer genuttigd als broodbeleg, als snack of als bestanddeel van een maaltijd.
' Enkele vette vleeswaren zijn spek en bacon, maar ook in grill-, boterham- en leverworst zit bijna 10 procent verzadigd vet. 'Verzadigd vet verhoogt het LDL-cholesterol van je bloed en dus kans op hart- en vaatziekten', meldt het Voedingscentrum.
Onbewerkte vleeswaren zijn vleeswaren waarbij niks is gebeurd met het productieproces. De vleeswaren zijn dus niet gemarineerd, gekruid, gemalen, gepaneerd of gerookt. De bewerkte vleeswaren hebben daarentegen meer negatieve effecten voor je gezondheid en bevatten meer calorieën.
Voorbeelden van onbewerkt mager vlees zijn: kipfilet, kipdrumstick, kalkoenfilet, biefstuk, magere runderlappen, sukadelap, varkenshaas, haaskarbonades, magere varkenslappen, varkensfiletlapjes, hamlap en mager lamsvlees.
Gezond genieten
Lever(producten) als leverworst/paté zijn bovendien rijk aan vitamine A. De gezondste vleeswaren zijn magere vleeswaren zoals runderrookvlees, gegrilde achterham en rosbief. Soorten vleeswaren verschillen dus onderling.
Bewerkt vlees is elke vorm van vlees dat is veranderd door te snijden, te malen, te zouten, te drogen, te roken, of door toevoeging van conserveermiddelen. Dit omvat een breed scala aan voedingsmiddelen, van hotdogs en bacon tot gehaktballen en salami.
Te veel spek, worstjes, hotdogs, vlees uit blik of lunchvlees eten —vlees dat op een of andere manier is bewerkt om het te conserveren of op smaak te brengen — is slecht voor de gezondheid, aldus experts. Een aantal onderzoeken heeft verbanden gevonden tussen bewerkt vlees en verschillende vormen van kanker, evenals hartziekten en diabetes.
Soja, granen, peulvruchten, noten of groenten vormen vaak de basis voor plantaardige spreads. Voorbeelden van vegetarisch broodbeleg zijn tapenades, pindakaas (100%) en andere notenpasta's (100%), sesampasta, hummus op basis van kikkererwten, sesampasta en olijfolie en groentespreads.
Nee, dat maakt in beide gevallen niet uit. Ook salami en ham van de slager vallen onder bewerkt vlees. Daarnaast bevat biologisch vlees net als niet-biologisch vlees heemijzer. Bij het conserveren van biologisch vlees ontstaan hierin dezelfde kankerverwekkende stoffen als in niet-biologisch vlees.
Brood, gepasteuriseerde melk, pasta en kaas wordt door die consumenten gezien als ultra-bewerkt voedsel, terwijl deze producten in NOVA-groep 1 en 3 vallen. De consument heeft dus veel uitleg nodig bij het classificeren op basis van bewerkingsgraad.
Filet americain staat niet in de Schijf van Vijf; eet het dus niet te vaak. Kant-en-klare filet americain bestaat uit fijngemalen rauw vlees met een saus erdoor. Vooral in deze saus zitten vaak toevoegingen die niet gezond zijn, zoals zout of suiker. Filet americain kan soms veel verzadigd vet bevatten.
Zijn vleeswaren gezond? Vleeswaren staan niet in de Schijf van Vijf omdat het vlees bewerkt is. Bewerkt vlees wordt in verband gebracht met beroerte, diabetes type 2 en darmkanker. Het advies is om vleeswaren als worst, ham en paté niet te veel en niet te vaak te eten.
Kijk naar de cijfers: Varkensworst bevat 290-455 calorieën en 23-38 gram vet per schakel. Kalkoen- en kippenworst bevatten 140-160 calorieën en 7-10 gram vet voor dezelfde hoeveelheid. Dat zijn honderden calorieën en vetgrammen die per schakel worden vermeden. Je vermijdt ook veel natrium (lees de statistieken hieronder).
Onder bewerkt vlees valt ook bewerkt gevogelte (bijvoorbeeld kipfilet voor op brood).
Spek, hotdogs en andere bewerkte vleessoorten
Het feit is dat spek niet alleen vol zit met verzadigd vet, maar ook veel natrium bevat, wat beide in verband wordt gebracht met een verhoogd risico op hartziekten. Hetzelfde geldt voor frankfurters en vleeswaren zoals salami, ham en pastrami.
Een rauw stuk kipfilet uit de supermarkt is geen voorbeeld van bewerkt voedsel. Gegaarde kipfilet voor op brood (met vaak toevoegingen zoals kaliumlactaat, natriumasorbaat, dextrose, bamboevezel en natriumnitriet) is dat wel. Uit onderzoek blijkt dat zo'n 50-60% van onze huidige energie-inname komt van bewerkt voedsel.
50 gram per dag
Het Voedingscentrum in Nederland geeft geen apart advies voor bewerkt vlees, maar voor rood en bewerkt vlees gezamenlijk: niet meer dan 500 gram per week. "Dat betekent dat veel mensen al minder zouden moeten eten dan ze nu doen", zegt Astrid Postma-Smeets van het Voedingscentrum.
Voorbeelden van gezond plantaardig beleg: fruit: banaan, aardbei, perzik ... groenten: rauw, gegrild of als spread.
Verse kip, kalkoen, rundvlees, varkensvlees en vis die niet zijn gemodificeerd, worden beschouwd als onbewerkt vlees.
Hamburgers en gehakt vallen ook onder bewerkt vlees als er zout of chemische additieven in gebruikt zijn als bewaarmiddelen.