Of je bekwaam bent om een bepaalde (medische) handeling uit te voeren, wordt in Nederland uiteindelijk bepaald door jouw werkgever of opdrachtgever, vaak in samenwerking met de eindverantwoordelijke arts of zorginstelling. Zorg voor Beter +1
De huisarts, verpleeghuisarts en andere medisch specialisten zoals een tandarts mogen wilsonbekwaamheid vaststellen. Zij mogen alleen bepalen of iemand nog kan beslissen over medische behandeling. Dus niet over bijvoorbeeld de verkoop van het huis. De notaris beoordeelt altijd zelf of iemand de vragen begrijpt.
Op grond van artikel 3:32 lid 1 BW is ieder natuurlijk persoon bekwaam om rechtshandelingen te verrichten, voor zover de wet niet anders bepaalt. De wet bepaalt dus of iemand handelingsonbekwaam is of niet.
De beslissing over een verpleeghuisopname ligt primair bij de persoon zelf, maar als die niet meer wilsbekwaam is, beslist het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) over de noodzaak (indicatie) op basis van de Wet langdurige zorg (Wlz). Bij verzet kan de rechter een machtiging afgeven (Wet zorg en dwang - Wzd), vaak na een onderzoek door het CIZ dat de 'wilsbekwaamheid' toetst. Familleden of een curator kunnen een aanvraag indienen, maar de uiteindelijke (onvrijwillige) opname vereist een rechterlijke machtiging als de persoon zich verzet.
De Wzd regelt dat de wettelijk vertegenwoordiger, de mentor of curator, altijd wordt betrokken bij het beoordelen van de wilsbekwaamheid van de cliënt inzake de voorgestelde zorg en bij een situatie waar onvrijwillige zorg aan de orde is.
Wie beslist bij wilsonbekwaam(heid)?
Als je wilsonbekwaam bent en er geen vertegenwoordiger is kan de rechter op verzoek een curator benoemen. Die beslist dan over zowel de financiële als de persoonlijke zaken (behandeling en verzorging).
De notaris zal bij het bepalen van wils(on)bekwaamheid in het gesprek met iemand nagaan of deze de gestelde vragen begrijpt. Bijvoorbeeld door hem of haar in eigen woorden te laten vertellen wat hij of zij wil regelen en waarom.
Een diagnose dementie betekent niet per se dat u op dat moment geen belangrijke beslissingen meer kunt nemen. Maar naarmate de symptomen van dementie in de loop der tijd verergeren, kunt u mogelijk niet langer beslissingen nemen over zaken als uw financiën, gezondheid of welzijn. Dit wordt soms aangeduid als een gebrek aan mentale capaciteit .
Signalen die wijzen op problemen in een verpleeghuis zijn onder andere onverklaarbare verwondingen, slechte hygiëne (zowel van bewoners als van de instelling zelf) en tekenen van verwaarlozing of misbruik. Lees meer over deze en andere waarschuwingssignalen van een slecht verpleeghuis.
De diagnose dementie wil niet meteen zeggen dat u wilsonbekwaam bent. Zeker wanneer de dementie zich nog in het beginstadium bevindt. Iemand met dementie verliest vaak geleidelijk de bekwaamheid om zelf alle beslissingen te nemen. Rekenen en omgaan met geld wordt bijvoorbeeld lastiger.
Vertegenwoordiging aanvragen
De partner van die persoon. Familieleden van die persoon tot in de 4e graad. Dit zijn ouders, grootouders, kinderen, kleinkinderen, broers, zussen, ooms, tantes, neven en nichten. Iemand die het gezag heeft, zoals de voogd als de persoon minder dan 18 jaar oud is.
Een familielid mag bewindvoerder zijn, want je mag iemand die je vertrouwt door de rechter laten benoemen als bewindvoerder. Je mag dus bijvoorbeeld je (stief) moeder, (stief) vader, zoon, dochter, broer, zus, opa, oma, neef, nicht enzovoorts laten benoemen. Je mag zelfs mensen buiten je familie om laten benoemen.
Het uitvoeren van een beoordeling van de juridische bekwaamheid valt niet onder de taken van huisartsen binnen de NHS . Sommige huisartsen stemmen er wel mee in om deze beoordelingen tegen betaling privé uit te voeren, maar veel anderen vinden de risico's te groot of hebben simpelweg niet de tijd om een adequate beoordeling te maken.
Vijf belangrijke waarschuwingssignalen voor dementie zijn geheugenproblemen, moeite met dagelijkse handelingen, verwarring over tijd en plaats, taalproblemen (moeite met vinden van woorden), en veranderingen in gedrag en karakter (zoals terugtrekken uit sociale activiteiten, onrust, of slecht beoordelingsvermogen), aldus Alzheimer Nederland en Zorg voor Beter. Let op deze signalen, vooral als ze samen voorkomen en erger worden, en raadpleeg dan een arts.
Beoordeel de wilsbekwaamheid aan de hand van tien criteria:
De persoon die het aanvraagt kan aangeven waarom het nodig is en wie er volgens hem of haar mentor zou moeten worden. Uiteindelijk beslist de rechter wie de mentor wordt. Let op: een mentor mag alleen over zorg beslissen. Als het om geld en bezit gaat, wijst de rechter een bewindvoerder aan.
Zorgverleners zijn in principe verplicht om aan bestaande patiënten zorg te blijven verlenen, ook als dat voor de zorgverlener problemen kan opleveren. Een zorgverlener kan behandeling van een patiënt niet zomaar weigeren.
Wat is een verpleeghuis? In tegenstelling tot een verzorgingshuis biedt een verpleeghuis intensieve zorg aan ouderen. Deze zorg is vooral bedoeld voor mensen die complexere medische zorg en continue verpleegkundige ondersteuning nodig hebben.
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) controleert onder meer de veiligheid en kwaliteit van de zorg in verpleeghuizen. Zorgverleners en zorgaanbieders hebben samen afgesproken waar goede zorg aan moet voldoen. Als blijkt dat de veiligheid en kwaliteit van de zorg onvoldoende is, nemen we maatregelen.
Bij mensen met dementie moet je niet te veel corrigeren, te snel of te hard praten, discussiëren over de realiteit, of hun emoties bagatelliseren; vermijd ook te veel vragen stellen over het kortetermijngeheugen en over hun hoofd praten, en onthoud dat gedrag vaak een symptoom van de ziekte is en niet persoonlijk bedoeld wordt. Focus op wat iemand nog wél kan, toon begrip voor hun emoties en blijf rustig en duidelijk communiceren.
Iedereen is in principe wilsbekwaam, totdat het tegendeel bewezen is. Iemand is wilsonbekwaam als hij de informatie van de arts niet (meer) kan begrijpen en afwegen, niet begrijpt wat de gevolgen van zijn besluit zijn en/of geen besluit kan nemen.
Levensverwachting ziekte van Alzheimer
Zo overlijden veel mensen aan een longontsteking omdat ze moeite krijgen met slikken. Daarnaast vormen ondervoeding en een verminderde weerstand een risico. Ook lopen mensen meer risico om te vallen, waarna ze niet meer herstellen van hun verwondingen.
Als er sprake is van dementie, kun je het beste zo snel mogelijk een afspraak maken bij een notaris. Deze kan samen met jou de situatie in kaart brengen en een passend document opstellen. Een volmacht of levenstestament wordt officieel vastgelegd in een notariële akte.
Het recht op scheiden en de procedure bij wilsonbekwaamheid
Indien de partner met dementie wilsonbekwaam is, betekent dit dat deze persoon niet zelfstandig diens belangen kan behartigen in de echtscheidingsprocedure.
Er is geen verschil tussen een levenstestament en een wilsverklaring als het gaat over medische beslissingen en wensen over zorg (in de toekomst). Het is vooral belangrijk dat je praat met jouw (huis)arts over wat er in het document staat.