Onderkoeling / hypothermie bij drenkelingenLichaamstemperaturen onder de 27 °C zijn zonder medisch ingrijpen bijna altijd dodelijk. De tijd die het duurt voor een slachtoffer in kritieke toestand verkeert is afhankelijk van de watertemperatuur. We spreken van koud water wanneer de watertemperatuur onder de 20 °C is.
De meeste mensen die verdrinken in koud water sterven in de eerste 2-3 minuten na contact. De zenuwen in de huid voelen een plotse extreme verandering in temperatuur, wat een schokeffect veroorzaakt in het hele lichaam. Dit leidt tot veranderingen in de ademhaling: je gaat naar adem happen.
Voor de lagere temperaturen in Nederland kan je ook een extra thermal wetsuit aanschaffen.Dit is aan te raden als je in water rond de 10-12 graden Celcius zwemt, zeker als je langere stukken wil zwemmen. Ook is het gebruik van neopreen zwemhandschoenen, neopreen sokken en een neopreen zwemcap aan te raden.
Persoon die in het water valt moet :
Proberen rustig te blijven tot dat de ademhaling terug onder controle is en vooral niet proberen te zwemmen vooraleer de ademhaling onder controle is. Zo weinig mogelijk bewegen en niet zwemmen ( tenzij redding zeer nabij is ).
Richtlijn in ijswater 1- 4 graden
In de maanden december, januari en februari kan de watertemperatuur onder de 5 graden zakken, waardoor we spreken van 'ijswater'. We adviseren mensen met een tenger postuur om niet langer dan 30 seconden tot 1 minuut te zwemmen in ijswater.
Zwemmen in water onder de 15 graden is zonder goede voorbereiding wel riskant. Je kunt in een koude-shock terechtkomen, waardoor je ademhaling ontregelt wordt wat weer tot paniek leidt en je in de schrik water binnen kunt krijgen met alle gevolgen van dien. Ook kun je bevangen raken door de kou.
Over het algemeen worden watertemperaturen onder de 70°F (21°C) als koud beschouwd om te zwemmen. Voor de meeste mensen kan water onder de 60°F (16°C) te koud zijn en het risico op onderkoeling vergroten, vooral zonder wetsuit.
Verdrinking ontstaat door het inademen van water in de longen. Als iemand langdurig onder water blijft, zal hij eerst zo lang mogelijk de adem inhouden. Maar na korte tijd wordt de drang om te ademen zo groot dat de persoon naar adem zal happen. Hierdoor stroomt er water binnen in de mond en luchtwegen.
Koud water kan een plotselinge piek in hartslag en bloeddruk veroorzaken . Deze toename kan hartfalen en beroerte veroorzaken bij kwetsbare mensen. Koude shock kan een onmiddellijke paniek-, angst- of stressreactie veroorzaken die vervolgens het helder denken en het nemen van beslissingen belemmert.
In de 5 à 30 minuten na onderdompeling zal het lichaam in een toestand van 'diepweefsel onderkoeling' terechtkomen. De tijd die dit duurt heeft te maken met de watertemperatuur. Hoe kouder het water, hoe sneller het slachtoffer zijn bewustzijn zal verliezen.
Je lichaam én daarmee je immuunsysteem wordt goed wakker geschud.Bovendien maak je bij het winterzwemmen ook endorfines aan (ook wel gelukshormonen genoemd). Deze endorfines zorgen er weer voor dat je je na het Winterzwemmen gelukkig(er) en energiek(er) voelt.
Echter, volgens onderzoek lijken gevaarlijke reacties op koud water hun piek te bereiken in water tussen de 10 en 15 °C. Daarom beschouwen veel mensen koud water als water onder de 15 °C. Ter referentie, openbare zwembaden handhaven doorgaans een comfortabele temperatuur van ongeveer 26-28 °C .
Koudwatergewenning heeft echt even de tijd nodig! Maar het positieve is dat je het kunt trainen en dus kunt wennen aan de kou. Begin bijvoorbeeld eens met twee minuten zwemmen en bouw dat langzaam uit naar een paar minuten meer tot uiteindelijk zelfs een kwartier of halfuur.
Is de lichaamstemperatuur tussen de 35 en 32 graden Celsius, dan spreek je van lichte onderkoeling. Zakt de lichaamstemperatuur verder door tussen de 32 en 30 graden Celsius spreek je van matige onderkoeling. Zakt de lichaamstemperatuur verder door tot onder de 30 graden Celsius dan spreek je van ernstige onderkoeling.
Na het overlijden begint het lichaam af te koelen; ongeveer 12 uur na het overlijden voelt het lichaam koud aan (het lichaam neemt de temperatuur van de omgeving aan).
Bij een koudeshock probeert je lichaam zich razendsnel op te warmen. Je ademhaling versnelt, waardoor je gaat hijgen en hyperventileren. Je bloeddruk en je hartslag lopen op en je raakt gedesoriënteerd. Bovendien verkrampen je spieren, wat bewegen lastig maakt.
Hoe lang in koud water zwemmen? Begin met maximaal een minuut of twee. Luister naar je lichaam en verlaat het water eerder als dat nodig is. Zeker in het begin is het beter langzaam het water in te lopen dan erin te springen.
U moet koude duiken vermijden als u een van de volgende hartgerelateerde aandoeningen heeft: Hartziekte. Hoge bloeddruk. Diabetes.
Als je lichaam plotseling in koud water komt, krijg je een 'koude-shock': een stressreactie waarbij je lichaam als een reflex in de overlevingsstand schiet om vitale organen te beschermen. Je kerntemperatuur moet op peil blijven en daarom neemt je lichaam maatregelen om warmteverlies tegen te gaan.
Een uitgestelde verdrinking noemen we ook wel een secundaire verdrinking. Een kind overleeft een verdrinking, maar raakt later buiten bewustzijn. Een late verdrinking kan tot 72 uur na het binnenkrijgen van het water ontstaan. Normaal gesproken houdt een kind de adem in als het onder water gaat.
Het natuurlijke overlevingsmechanisme van het lichaam wordt geactiveerd en richt alle energie op het drijven. Daarom kunnen verdrinkingslachtoffers er soms griezelig stil en bewegingloos uitzien na een paar seconden. Ze kunnen hun armen uitstrekken, proberen het water naar beneden te drukken en worstelen om hun ademhaling of bewegingen onder controle te houden.
Drie kwart van de in totaal 877 accidentele verdrinkingen in die periode vond plaats in open water: een sloot, rivier, kanaal, gracht, recreatieplas, meer, vijver of in de zee. Verder gebeurde 18 procent van de verdrinkingen in of nabij het huis, bijvoorbeeld in bad of een vijver.
Voor niet getrainde zwemmers geldt een ongeschreven regel van een watertemperatuur van minimaal 13 graden. Daaronder wordt al snel als te koud ervaren. Uiteraard met wetsuit en eventuele andere aanvullende hulpmiddelen, zoals neopreen handschoenen, schoentjes en badmuts.
Het leidt tot vermoeidheid en is verantwoordelijk voor het verlies van goede vorm dat u ongetwijfeld zult voelen als u het koud krijgt tijdens het zwemmen. Het is tijdens deze fase dat het lichaam de bloedvaten in de extremiteiten vernauwt om warm bloed terug te leiden naar de kern om de orgaanfunctie te helpen behouden.
Aanbevelingen voor buiten zwemmen
Controleer de kwaliteit van het zwemwater, bijvoorbeeld via www.zwemwater.nl. Controleer de temperatuur van het water. Ga niet zwemmen bij een watertemperatuur onder de 15 graden en gebruik tot en met 18 graden altijd een wetsuit en badmuts.