De meest voorkomende ziektebeelden bij ouderen zijn chronische aandoeningen, waarbij meer dan 70% van de 70-plussers kampt met twee of meer ziektes. De topaandoeningen omvatten artrose, hart- en vaatziekten (zoals beroerte en hartfalen), diabetes type 2, COPD, dementie en kanker. Ook nek-/rugklachten en depressie komen veel voor. VZinfo | Volksgezondheid en Zorg +5
Voorbeelden van typische ouderdomsziektes
Veroudering verhoogt het risico op chronische ziekten zoals dementie, hart- en vaatziekten, diabetes type 2, artritis en kanker . Ouderen zijn ook vatbaarder voor ernstige infecties, waaronder griep en longontsteking.
Ziekten en aandoeningen
De top 3 oorzaken van vallen bij ouderen zijn een combinatie van lichamelijke veranderingen (zoals spierkrachtverlies, duizeligheid, slecht zicht), medicatiegebruik (bijwerkingen, polyfarmacie) en een onveilige omgeving (losse tapijten, gladde vloeren, slecht licht), vaak verergerd door chronische ziekten en valangst, waarbij de val zich meestal in huis voordoet.
De drie meest voorkomende verschijnselen van achteruitgang bij ouderen zijn vaak een combinatie van cognitieve problemen (zoals geheugenverlies), fysieke achteruitgang (verminderde mobiliteit, vallen, vermoeidheid) en psychische klachten (somberheid, eenzaamheid, depressie), vaak verergerd door chronische ziekten, medicatiebijwerkingen en sociale terugtrekking.
Regelmatig vallen kan wijzen op afnemende kracht, evenwichtsproblemen of andere gezondheidsproblemen die professionele hulp vereisen . Thuiszorg biedt tijdige hulp, van dagelijkse taken zoals licht huishoudelijk werk tot het monitoren van medische behoeften. Een getrainde zorgverlener kan valrisico's in huis herkennen en helpen de situatie veiliger te maken.
Mentale tekenen van ouder worden zijn vaak subtiel en omvatten verminderde cognitieve functies zoals geheugen en concentratie, moeite met multitasking en planning (uitvoerende functies), meer vermoeidheid, emotionele verschuivingen zoals angst of depressie (soms geuit als fysieke klachten), en een groeiende onzekerheid of twijfel. Deze veranderingen komen door normale veroudering van de hersenen, vooral in de frontale gebieden die verantwoordelijk zijn voor complexe taken en remming.
De belangrijkste doodsoorzaken bij ouderen zijn hart- en vaatziekten, kanker, beroertes en chronische aandoeningen van de luchtwegen . Leefstijlveranderingen, zoals een gezonder dieet en meer beweging, kunnen het risico op veel van deze aandoeningen verlagen.
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft bekendgemaakt dat in 2023 tuberculose (TB) terug is als nummer 1 op de lijst van dodelijkste infectieziekten: er stierven dat jaar 1,25 miljoen mensen aan TB, waarmee covid-19 na de pandemiejaren van deze plek is gestoten.
Hart- en vaatziekten, osteoporose en dementie zijn veelvoorkomende chronische aandoeningen op 85-jarige leeftijd. Artrose, diabetes en de daarmee samenhangende mobiliteitsbeperkingen zullen vaker voorkomen naarmate de bevolking ouder wordt en meer overgewicht krijgt.
De meeste ouderen (bijna de helft) vallen in en om het huis. Het grootste aantal valpartijen vindt plaats in de badkamer, waar de oudere uitglijdt of struikelt. Ook uit bed en van de trap vallen komt veel voor, vooral onder tachtigplussers.
Een van de meest opvallende aspecten van het ouder worden op 80-jarige leeftijd is de afname van spier- en botsterkte . Sarcopenie en botproblemen kunnen leiden tot verminderde kracht en evenwicht. Dergelijke veranderingen kunnen het risico op vallen en botbreuken vergroten. Regelmatige lichaamsbeweging, met name gewichtdragende oefeningen, is essentieel.
De meest voorkomende algemene ouderdomskenmerken zijn:
Vermijd vooral blauw en paars (moeilijk te onderscheiden), zwart (kan een gat lijken), en wit op wit (minder contrast) bij mensen met dementie, omdat deze kleuren verwarring kunnen veroorzaken; gebruik in plaats daarvan felle kleuren met veel contrast zoals rood, oranje of geel om objecten en overgangen duidelijk te maken.
Veelvoorkomende aandoeningen op oudere leeftijd zijn gehoorverlies, staar en refractieafwijkingen, rug- en nekpijn en artrose, chronische obstructieve longziekte (COPD), diabetes, depressie en dementie . Naarmate mensen ouder worden, is de kans groter dat ze meerdere aandoeningen tegelijk ervaren.
De studies beweren dat angst voor de dood een piek bereikt bij mannen en vrouwen in hun twintiger jaren , maar na deze leeftijdsgroep speelt geslacht een rol in het verloop. Zowel mannen als vrouwen kunnen met de leeftijd minder angst voor de dood ervaren, maar de studies tonen een onverwachte tweede piek bij vrouwen begin vijftig.
In de leeftijdsgroep van 75 jaar en ouder verschuift de belangrijkste doodsoorzaak naar hartziekten , en letsel komt minder vaak voor dan chronische obstructieve longziekte (COPD), cerebrovasculaire aandoeningen en longontsteking.
In een recent gepubliceerd onderzoek onthullen wetenschappers van Stanford University (VS) dat veroudering geen geleidelijk proces is, zoals lang werd aangenomen, maar in twee 'verouderingsgolven' komt. Halverwege de 40 en net na je zestigste verouder je plotseling sneller.
De meeste zorgsystemen beschouwen 55 of 65 jaar als gevorderd, aangezien de officiële pensioenleeftijd in de VS 66 jaar en 2 maanden is. Ouderen tussen de 65 en 74 jaar worden vaak aangeduid als 'vroege ouderen' en degenen van 75 jaar en ouder als 'late ouderen'.
Ouderen slapen daarom lichter en worden relatief vaker wakker dan jongere mensen. Er zijn echter ook ouderen die juist meer slapen dan voorheen. Dat is helemaal niet erg. Vaak komt dit namelijk omdat zij minder vroeg op hoeven en over het algemeen minder stress hebben.
Een bejaarde, soms ook senior, is iemand van gevorderde leeftijd. Voor deze levensfase wordt 65 jaar en ouder bedoeld. Als men ouder is dan 80 jaar, dan is men hoogbejaard.
Ouderen vallen vaker naarmate zij ouder worden. Met name kwetsbare ouderen (met ziektes en/of aandoeningen) vallen sneller. Uit de cijfers blijkt zelfs dat er ieder jaar steeds meer valincidenten zijn.
Behalve het luisteren naar luisterboeken, vinden veel ouderen het prettig om naar muziek – vooral van vroeger - te luisteren. Het kan mooie herinneringen oproepen en aanleiding zijn voor een mooi gesprek. Het organiseren van een muziekavond is misschien ook een leuk idee.