In de nadagen van de late middeleeuwen waren er nog geen klimaatdeskundigen. Toch is er aardig wat bekend over de heetste zomer ooit, in 1540.
Warmterecords. 2020 was samen met 2014 het warmste jaar in de meetreeks. De gemiddelde temperatuur was 11,7 °C. 2018 staat met 11,3 graden op de tweede plaats.
Op 25 juli 2019 werd het in Nederland voor het eerst meer dan 40 graden. De dagen ervoor werden al temperatuurrecords gebroken op veel plekken in Spanje en Frankrijk. We waren dus voorbereid. Toch waren velen (inclusief ikzelf en veel collega's op het KNMI) behoorlijk verrast dat de 40 graden echt bereikt werd.
De zomer van 2024 was de warmste ooit gemeten op aarde, meldt het EU-klimaatcentrum Copernicus Climate Change Service (C3S). Gemiddeld lag de temperatuur ruim 0,69 graden hoger dan de gemiddelde wereldtemperatuur over de periode 1991-2020.
Met een gemiddelde temperatuur van 17,7 °C tegen 17,5 °C was de zomer net iets warmer dan het langjarig gemiddelde.
In juli 2024 wordt zonnig weer verwacht met aangename temperaturen. De gemiddelde temperatuur in juli ligt tussen de 15 en 21 graden. Dit is een aangename temperatuur om Nederland te verkennen zonder het te warm of te koud te hebben. Verwacht ongeveer 3 tot 8 dagen regen in juli.
In het warmste scenario komt er 1,6 graden bij tot 2050. Waardoor Nederland dan al 4 graden is opgewarmd.
Opvallend waren in Europa de warmere zomers in de Middeleeuwen en het vaker voorkomen van koude winters. Dit is de zogenoemde Kleine IJstijd tussen grofweg 1450 en 1850.
Klimaatdetectivewerk
Een deel van die warmte begrijpen we goed: de uitstoot van broeikasgassen door de verbranding van fossiele brandstoffen bereikte in 2024 recordhoogtes, waardoor warmte in de atmosfeer wordt vastgehouden .
Record hoogste temperatuur
De hoogste temperatuur in Nederland sinds het begin van de metingen is 40.7°C op 25 juli 2019 in het Noord-Brabantse Gilze-Rijen. In de zomer van 2019 kwam voor het eerst in Nederland de temperatuur boven de 40°C.
Op 27 januari 1942 werd deze waarde genoteerd. Op die dag werd ook het nationale kouderecord van Nederland gemeten. In Winterswijk daalde het kwik naar -27,4 graden. Op 16 februari 1956 daalde de temperatuur in De Bilt naar -21,6 graden en op 3 februari 1912 werd het -19,9 graden.
Dit was de eerste keer dat 40°C werd geregistreerd in het Verenigd Koninkrijk. Een nieuw record dagelijkse maximumtemperatuur werd voorlopig bereikt op 19 juli, met 40,3°C geregistreerd in Coningsby, Lincolnshire, wat het vorige record met 1,6°C overtrof.
Hoewel 2024 een zeer warm jaar was, werd er dit jaar geen officiële hittegolf geregisteerd. Dit was al geleden van 2021. Tot nu toe telde 2024 weinig vorstdagen (slechts 17). Dit is het derde laagste aantal sinds het begin van de metingen in 1892 (na 2014 met 8 vorstdagen en 1974 met 16 vorstdagen).
De laagste temperatuur in Nederland werd gemeten in Winterswijk op 27 januari 1942, toen de temperatuur daalde tot -27,4 °C (-17,3 °F).
Het record van de warmste dag die ooit gemeten is wereldwijd, ligt al na 1 dag aan diggelen. Op 22 juli werd een gemiddelde wereldwijde temperatuur gemeten van 17,15 graden Celsius, alweer 0,06 graden boven de recordtemperatuur van 21 juli. Nooit had de aarde het warmer sinds het begin van de metingen.
Droogste jaren van Nederland
Het KNMI meet sinds 1901 hoe droog het in Nederland is. De droogste zomer sindsdien was in 1921. In dat jaar viel slechts 387,3 millimeter regen in de zomermaanden. Toch was 1921 niet het jaar met het hoogste neerslagtekort.
Met een gemiddelde temperatuur van 17,8 graden gemeten over alle dagen en nachten van juni, juli en augustus in De Bilt was de zomer van 2024 iets warmer dan gebruikelijk. Gemiddeld over de klimaatperiode 1994-2023 lag de zomertemperatuur namelijk op 17,6 graden. Lees ook: Dit weer is normaal in de zomer.
De huidige officiële hoogste geregistreerde luchttemperatuur op aarde is 56,7 °C (134,1 °F) , gemeten op 10 juli 1913 op Furnace Creek Ranch, in Death Valley in de Verenigde Staten.
Volgens de KNMI-klimaatscenario's neemt de gemiddelde temperatuur in Nederland de komende jaren verder toe. Als je kijkt naar het Klimaatdashboard zal in het meest extreme scenario de temperatuur rond 2050 met nog eens 1,6 °C ten opzichte van het huidige klimaat zijn gestegen en rond 2100 met 4,4 °C.
De wereldwijde temperatuur stijgt
De gemiddelde temperatuur aan het aardoppervlak is sinds het einde van de 19e eeuw met ongeveer 2 graden Fahrenheit (1 graad Celsius) gestegen . Deze verandering is grotendeels het gevolg van de toegenomen uitstoot van koolstofdioxide in de atmosfeer en andere menselijke activiteiten.
Gemiddeld lag de temperatuur in de Kleine IJstijd in ons land zo'n 1 tot 2 graden onder de temperaturen van tegenwoordig. In de Grote IJstijden lag de jaargemiddelde temperatuur in West-Europa zo'n 10 graden lager dan nu.
De Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) heeft op basis van zes internationale datasets bevestigd dat 2024 het warmste jaar ooit is .
Nederland zal in 2050 meer inwoners tellen dan nu, met in verhouding meer mensen met een niet-Nederlandse achtergrond. Een rem op migratie kan de bevolkingsgroei beperken, maar zorgt er óók voor dat ons land in nog hoger tempo vergrijst. Dit blijkt uit een verkenning door het Centraal Bureau van Statistiek (CBS).
De Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) verwacht momenteel dat de aarde tussen 2030 en 2052 met 1,5 graden zal zijn opgewarmd. (zie de Summary for Policymakers van het Special Report). Ook voorspelt de IPCC een verdere opwarming van de aarde in 2100 met tussen 3,7 en 4,8 graden.
Om klimaatverandering tegen te gaan, wil de Nederlandse overheid de uitstoot van broeikasgassen in Nederland tegen 2030 met 49% verminderen ten opzichte van 1990, en tegen 2050 met 95% .