Iemand met ADHD mist door een tekort aan dopamine en noradrenaline in de hersenen vooral grip op executieve functies: concentratie, impulsbeheersing en emotieregulatie. Dit leidt tot een chaotisch hoofd, snel afgeleid zijn, moeite met plannen en organiseren, en een constante innerlijke of lichamelijke onrust. Thuisarts +3
Bij ADHD wordt gedacht dat er sprake is van een dopaminetekort. Verschillende studies suggereren dat dit tekort vooral aanwezig is in de frontale cortex van de hersenen, een gebied dat betrokken is bij het regelen van onze aandacht en ons vermogen om ons gedrag te plannen en te beheersen.
Mensen met ADHD kunnen slecht tegen overprikkeling (te veel prikkels), onrust (zowel innerlijk als uiterlijk), impulsiviteit (onbesuisd handelen), concentratieproblemen, moeite met plannen en organiseren, slecht omgaan met tijd, en emotionele instabiliteit (zoals intense gevoelens, stemmingswisselingen en faalangst). Ook kritiek en het gevoel dom of lui te zijn, terwijl ze harder werken, zijn lastig.
Als volwassene met ADHD-klachten kan je symptomen ervaren als impulsiviteit, vergeetachtigheid, moeite met organisatie en een verminderd vermogen om aandacht vast te houden. Deze symptomen kunnen een grote impact hebben op de relaties met mensen om je heen.
Bij ADHD kun je je aandacht minder goed ergens bij houden. Ook heb je last van onrust en dingen doen zonder na te denken. Je hebt daardoor problemen, bijvoorbeeld thuis en op je werk. Gedragstherapie en een coach kunnen helpen om minder last van ADHD te hebben.
Menselijke verbondenheid vormt de basis van emotioneel welzijn. Voor mensen met ADHD kan het aangaan van hechte banden met familie, vrienden en de gemeenschap gevoelens van isolatie tegengaan en het zelfvertrouwen versterken. Familiebanden versterken: onderneem regelmatig zinvolle activiteiten met familieleden.
Sterke eigenschappen ADHD
Naast de lastige kanten en problemen die ADHD met zich meebrengt, heb je vaak ook eigenschappen die juist in je voordeel werken. Je hebt bijvoorbeeld vernieuwende en goede ideeën waar anderen niet zo snel aan denken. En je pakt nieuwe uitdagingen vaak makkelijk aan.
De 9 kenmerken van ADHD zijn een combinatie van onoplettendheid (snel afgeleid, vergeetachtig, moeite met focussen/organiseren) en hyperactiviteit-impulsiviteit (niet stil kunnen zitten, veel praten, impulsief reageren, rusteloos gevoel). Hoewel niet iedereen alle negen ervaart, zijn dit veelvoorkomende symptomen, die zich bij volwassenen vaker uiten als innerlijke onrust dan fysieke drukte, aldus Mentaal Vitaal en PsyQ.
Rejection sensitive dysphoria is een extreme angst voor afwijzingen of kritiek. Het komt vaak voor bij (onbehandelde) ADHD'ers.
Kinderen met ADHD kunnen vaak intens genieten. Kinderen met ADHD zijn vaak creatief, verzinnen de meest geweldige verhalen en kunnen helemaal opgaan in een spel. Het empathisch vermogen van kinderen met ADHD is vaak goed ontwikkeld, het zijn vaak lieve en betrokken kinderen.
ADHD staat niet voor 'stout' zijn.
Maar kinderen en jongeren met ADHD hebben door hun problematiek een verhoogde kans op het ontwikkelen van gedragsproblemen en -stoornissen (ongehoorzaamheid, opstandigheid, opvliegendheid en later ook vaker antisociale moeilijkheden of verslavingsproblemen).
Hoe kan ik iemand met ADHD helpen?
Het meest typerende verschil tussen iemand met ADHD en ADD is het hyperactieve gedrag. Als je ADD hebt, dan kom je vaak rustig en dromerig over, in tegenstelling tot iemand met ADHD. Maar jouw hoofd zit echter wel vol met gedachten en ook jij hebt last van concentratieproblemen.
Sociale factoren kunnen maken dat de ADHD tot uiting komt of verergert. Bijvoorbeeld spanningen tussen ouders, een chaotische opvoedingssituatie, veel afkeuring of pestgedrag op school.
Onoplettendheid, aandachttekort, impulsiviteit en hyperactiviteit zijn de belangrijkste kenmerken van ADHD. Er bestaan drie beelden van ADHD met elk hun eigen kenmerken: Het kind heeft vooral moeite om de aandacht bij iets te houden. Dit wordt ook wel ADD genoemd.
Is ADHD erfelijk? ADHD komt in sommige families vaker voor. Daardoor weten we dat erfelijkheid en genen een rol spelen. Er zijn echter geen specifieke genen gevonden die samenhangen met ADHD, en de mate waarin de genen van invloed zijn kan verschillen per persoon.
Plotselinge en dus onverwachte driftbuien en huilbuien zijn daar een voorbeeld van. Dit komt met name voor bij kinderen. Hoofd- en bijzaken moeilijk kunnen scheiden. Moeite met onderscheid maken tussen hoofd- en bijzaken.
Begeleiding autisme en ADHD bij opruimen
Het brein van iemand met autisme of ADHD werkt anders dan van de meeste mensen waardoor opruimen moeilijk kan zijn. Diegene wil echt wel, maar het lukt niet. Zij zijn of jij bent dus niet lui of ongemotiveerd.
Minder bekende ADHD-symptomen zijn onder andere tijdsvblindheid (moeite met inschatten van tijd), emotionele overgevoeligheid (snel boos/angstig, stemmingswisselingen), innerlijke onrust (hyperactiviteit zonder veel beweging), zwakke executieve functies (planning, werkgeheugen), slaapproblemen en bij vrouwen specifieke hormonale stemmingswisselingen. Veelvoorkomend is ook moeite met het onderscheiden van hoofd- en bijzaken, sociale onhandigheid en onopvallende hyperactiviteit (zoals friemelen).
Er zijn 3 soorten ADHD, met elk hun eigen kenmerken:
Rust bij ADHD wordt gevonden door een combinatie van structuur, beweging, en het verminderen van overprikkeling via technieken zoals mindfulness, maar ook door medicatie, een opgeruimde omgeving en goede slaapgewoonten; het gaat om het vinden van wat persoonlijk werkt, zoals sporten, een kauwketting, of het opdelen van taken.
De differentiële diagnostiek tussen attention deficit / hyperactivity disorder (ADHD) en borderline persoonlijkheidsstoornis (BPS) is complex. Naast een overlap in symptomen van ADHD en BPS is er bij beide aandoeningen vaak sprake van comorbiditeit.
Kenmerken van ADHD
Druk gedrag, ook wel hyperactief gedrag genoemd: Veel rondrennen, klimmen, friemelen aan kleding. Moeite met rustig spelen, stilzitten of ontspannen. Ondoordacht gedrag, ook wel impulsief gedrag genoemd: Snel reageren zonder nadenken, veel praten en dingen eruit flappen.
Hoe kan ik omgaan met een partner met ADHD?
Mensen met ADHD hebben soms de neiging om zich extreem gefocust op iets te concentreren, vooral als het onderwerp of de taak hun interesse wekt. Gedurende deze periode kan alles om hen heen vervagen, en kan de focus zo sterk zijn dat uren voorbijgaan zonder dat ze het doorhebben.