De langste manier om vlees te bewaren, waarbij het jarenlang houdbaar blijft zonder elektriciteit, is door middel van inblikken (pressure canning) of gevriesdroogd (freeze-dried) verpakken.
Pekelen, fermenteren en opleggen
Je legde het voedsel in een geconcentreerde oplossing, die het vocht uit alle cellen trok. Fruit kon je bijvoorbeeld in vloeibare suiker leggen, het zogenaamde konfijten. Een zoutbad was eveneens doeltreffend maar werd vooral voor vlees en vis gebruikt.
De vijf meest gebruikte en bewezen bewaartechnieken zijn:
'Ten minste houdbaar tot'-datum (THT)
Een 'ten minste houdbaar tot'-datum (THT) gaat over kwaliteit. Het staat op voedingsmiddelen zoals melk, rijst of bijvoorbeeld groente in pot. Voor deze producten geldt: gooi het na de datum niet zomaar weg, maar kijk, ruik en proef of het nog goed is. Vertrouw dus op je zintuigen.
Probeer eens een paar (of alle!) van deze zeven veelgebruikte methoden voor het conserveren van voedsel: inmaken, drogen, dehydrateren, invriezen, fermenteren, roken, suikeren, zouten en pekelen !
Het drogen van vlees onder natuurlijke temperaturen, luchtvochtigheid en luchtcirculatie, inclusief directe invloed van zonlicht , is de oudste methode voor het conserveren van vlees. Het bestaat uit het geleidelijk drogen van stukken vlees die in een specifieke, uniforme vorm zijn gesneden, waardoor hele partijen vlees gelijkmatig en gelijktijdig kunnen drogen.
Invriezen was een andere conserveringsmethode die vroege mensen in noordelijke klimaten ontdekten. Mensen verpakten voedsel in de sneeuw tijdens de wintermaanden. In de warmere maanden en in zuidelijke klimaten werd het gebruik van koele grotten en kelders een gangbare manier om de bewaartijd te verlengen.
Denk aan water in flessen of pakken, lang houdbare melk, havermout, pinda's, pasta of rijst en ingeblikte groente, fruit, bonen en vis. Voordeel van zo'n noodrantsoen is dat je er voedzame maaltijden mee kunt samenstellen die vrij goed smaken en bij je voorkeur passen.
Welke voedingsmiddelen mag je niet invriezen?
Methodes zijn koelen, invriezen, drogen, toevoegen van zout, suiker of zuur, fermentatie, roken, wecken, verhitten en het toevoegen van conserveermiddelen. Er bestaan ook nieuwe houdbaarheidstechnieken, zoals hogedrukpasteurisatie waarbij micro-organismen dood gaan onder hoge druk.
Je vraagt je misschien af hoe lang je gehakt in de vriezer kunt bewaren. In de meeste gevallen is de houdbaarheid van gehakt in de vriezer ongeveer één maand. Dat komt omdat dit gemalen vlees is. Als je een volledige stuk rundvlees invriest, blijft dit vaak zes maanden goed - mits je het luchtdicht verpakt natuurlijk.
Hoeveel langer is vlees dan houdbaar in bevroren toestand? Hele kippen en kalkoenen kunnen tot een jaar gedijen in de diepvries. Stukken gevogelte, zoals kalkoen- of kippenborst, -billen of -vleugels moet je binnen de negen maanden consumeren. Orgaanvlees blijft bevroren slechts drie tot vier maanden goed.
Vlees of vis inwrijven met zout (of pekelen in een zoutoplossing) was eeuwenlang dé manier om voedsel maandenlang houdbaar te houden. Voor avonturiers is droogzouten het handigst: vlees of vis goed bedekken met zout, laten drogen, en daarna bewaren in een luchtdichte zak of doek.
Samengestelde vleesproducten, zoals slavinken en blinde vinken, en orgaanvlees kan je het best op de dag van aankoop bereiden. Stoofvlees en grotere stukken vlees, zoals rosbief of rollades, kan je 1 à 2 dagen in de koelkast bewaren. Vacuüm verpakt vlees kan je langer in de koelkast bewaren, soms wel 1 tot 2 weken.
Vlees bewaart het best als je koelkast op 4 °C staat. Het schap onderaan de koelkast, boven de groentelades, is het meest fris. Leg daar je vlees(waren). Plaats nooit rauwe producten boven bereide producten.
In de prehistorie leefden we als verzamelaars en aten we onze vondsten vaak zo snel mogelijk op. De enige manier die wij kenden om voedsel zoals bessen en vlees langer goed te houden, was door het te drogen in de zon en later – het moest immers eerst uitgevonden worden – boven vuur.
In principe kan je bijna alle voedingsmiddelen invriezen: vlees, vis, brood, gebak, groenten, fruit, en zelfs enkele zuivelproducten zijn geschikt om in te vriezen. De vuistregel bij voeding invriezen is dat je het ongeveer 3 maanden ingevroren kunt bewaren, zonder kwaliteitsverlies.