Al voor de daadwerkelijke val van de Muur op 9 november 1989 waren er signalen dat het communistische regime aan het wankelen was. Politiek Sovjet-leider Michail Gorbatsjov was al sinds 1986 bezig met economische en politieke hervormingen binnen de Sovjet-Unie.
In 1989 vindt een grootschalige uittocht van DDR-burgers plaats en gaat het volk de straat op om tegen het communistische regime te demonstreren. Na onophoudelijke protesten van duizenden moedige Oost-Duitse burgers valt de Berlijnse Muur op 9 november 1989.
De val van de Berlijnse Muur in de nacht van 9 op 10 november 1989 symboliseert in de hele wereld het einde van een tijdperk. Voor de Duitsers betekent dit het einde van een zeer lange naoorlogse periode. Na 28 jaar gedwongen van elkaar gescheiden te zijn, vinden familie en vrienden elkaar eindelijk terug.
Met de val van de Berlijnse Muur op 9 november 1989 komt een einde aan de tweedeling van Duitsland. In een communistisch en een democratisch deel en worden families na jaren met elkaar herenigd. De val van de Muur luidt ook het einde van het communisme in Europa in.
De val van de Berlijnse Muur
Door het doorknippen van het IJzeren Gordijn was het legaal geworden om van Oost-Europa naar West-Europa te reizen. De dreigende leegloop van Oost-Duitsland was reden voor de autoriteiten om later dat jaar in november de restricties van het reizen tussen Oost- en West-Berlijn op te heffen.
Vanaf 1961 wordt West-Berlijn door een muur gescheiden van Oost-Berlijn. Tot vandaag in 1989. De Berlijnse Muur is onderdeel van het IJzeren gordijn, de ideologische scheiding tussen het communistische oosten en het kapitalistische westen.
De hervormingsbeweging die een einde maakte aan het communisme in Oost-Centraal-Europa begon in Polen. Solidariteit, een anticommunistische vakbond en sociale beweging, had de communistische regering van Polen gedwongen het in 1980 te erkennen door middel van een golf van stakingen die internationale aandacht kreeg.
Met een deel van een slagboom rammen inwoners uit Oost-Berlijn een bres in de Muur bij overgangspunt Bernauer Strasse, 11 november 1989. Na enige twijfel openen zij de grens en is de muur gevallen.
De Duits-Duitse grens liep van het schiereiland Priwall aan de Oostzee dwars door Duitsland tot de bergen van Tsjechië, waar een drielandenpunt ontstond tussen de DDR, de Bondsrepubliek en Tsjechoslowakije.
9 november is een fascinerende dag vol historische en culturele betekenis, van de val van de Berlijnse Muur in 1989 tot de geboorte van invloedrijke personen als Carl Sagan en Hedy Lamarr .
Strategisch belang van Nederland
De Duitsers hebben als doel Frankrijk te verslaan. Via Nederland en België willen ze de Franse verdedigingslinie aan de oostgrens omzeilen. Door Nederland te bezetten kunnen de nazi's bovendien voorkomen dat Engeland een uitvalsbasis op het Europese vasteland opzet.
Met het begrip die Wende, ook wel die friedliche Revolution genoemd, worden de ontwikkelingen in 1989 en 1990 aangeduid waarmee de Duitse Democratische Republiek veranderde van een communistische dictatuur in een parlementaire democratie.
Op 12 juni 1987 hield de Amerikaanse president Ronald Reagan bij de Brandenburger Tor een toespraak die beter bekend is vanwege een belangrijke zin in het midden: "Meneer Gorbatsjov, breek deze muur af!" Reagan riep de Sovjetleider Michail Gorbatsjov op om de Berlijnse Muur, die sinds 1961 West-Berlijn omsloot, te openen.
Na de Tweede Wereldoorlog zochten de geallieerden een manier om Duitsland te weerhouden om op korte termijn weer een oorlog te beginnen. In tegenstelling tot de Eerste Wereldoorlog zocht men deze maal geen heil in een streng verdrag zoals het Verdrag van Versailles, maar in de opdeling van Duitsland.
De 45,3 kilometer lange afscheiding heeft ruim 28 jaar lang de bewoners van West-Berlijn en Oost-Berlijn van elkaar gescheiden. De muur was vooral bedoeld om te voorkomen dat inwoners uit de Duitse Democratische Republiek (Oost-Duitsland) konden vluchten naar het westen.
Op 25 december 1991 werd de Sovjet-hamer-en-sikkelvlag voor het laatst gestreken boven het Kremlin, waarna deze werd vervangen door de Russische driekleur. Eerder die dag nam Michail Gorbatsjov ontslag als president van de Sovjet-Unie, waardoor Boris Jeltsin president werd van de onlangs onafhankelijke Russische staat.
De Berlijnse Muur, die over begraafplaatsen en langs kanalen liep en zigzaggend door de straten van de stad liep, was een huiveringwekkend symbool van het IJzeren Gordijn dat heel Europa verdeelde tussen communisme en democratie. Berlijn was het hart van de Koude Oorlog.
In 1989 besloot de regering, op advies van DDR-ministers, dit soort beleid en vele protesten van de Duitse bevolking in het Oosten, de grens te openen en de Berlijnse Muur neer te halen. Op 9 november van dat jaar werd de Berlijnse Muur afgebroken, tot vreugde van de Berlijners aan beide kanten.
Oost-Duitsers noemen West-Duitsers vaak Besserwessis. Andersom worden de Oost-Duitsers Jammerossis genoemd.
Economisch loopt Oost-Duitsland ruim 30 jaar na de eenwording nog steeds achter op West-Duitsland, al worden de verschillen steeds kleiner, blijkt uit het Jahresbericht zum Stand der Deutschen Einheit 2021. De verschillen in hoe over politiek wordt gedacht, baren Wanderwitz (CDU) zorgen.
Toch is de 9e november niet de datum van de nationale feestdag “Tag der Deutschen Einheit” geworden, maar 3 oktober: de datum waarop in 1990 beide landen weer formeel één Duitsland werden. Dat heeft te maken met een andere 9e november, namelijk in 1938.
De hervormingspolitiek van Gorbatsjov had tot gevolg dat in 1989, het jaar van de revoluties, bijna alle communistische regimes uit de Oost-Europese landen, tot dan bekend als Oostbloklanden, verdwenen.
De 19e-eeuwse Duitse filosoof en econoom Karl Marx en sociaal wetenschapper en filosoof Friedrich Engels waren de belangrijkste pleitbezorgers van wat ze presenteerden als het 'wetenschappelijk' communisme.
De totale ineenstorting van de Sovjet-Unie in 1991 verraste velen in het Westen. De fundamentele factoren die bijdroegen aan de ineenstorting, waaronder economische stagnatie en de overmatige uitbreiding van het leger, waren geworteld in het Sovjetbeleid, maar de Koude Oorlog en het Amerikaanse containmentbeleid speelden ook een rol.
Na de Tweede Wereldoorlog werden hele Duitse fabrieken gedemonteerd en naar de Sovjet-Unie getransporteerd, waar ze in bedrijf werden gesteld . De economische planning legde een enorme nadruk op industrialisatie en tegen de tijd dat dictator Joseph Stalin in 1953 stierf, was de staalproductie twee keer zo hoog als voor de oorlog.