De pest vormt voor medici geen probleem meer omdat de ziekte over het algemeen snel en effectief bestreden kan worden met behulp van verschillende goedkope antibiotica, zoals tetracycline en doxycycline. In Nederland valt de ziekte onder categorie B1 van de Infectieziektenwet.
Mutatie van de pest overleefde generaties lang
Dit kwam vooral doordat deze mensen sterke genen van hun ouders hadden geërfd. Personen die de pest overleefden gaven de gunstige mutaties in hun DNA door aan hun kinderen, waardoor de mutatie bleef overleven. Zelfs vandaag de dag komt de mutatie nog veelvuldig voor.
Alleen al het noemen van de woorden builenpest wekt angst en fascinatie op, zelfs vandaag de dag. De ziekte is nu in zowel de VS als Europa steeds zeldzamer geworden, grotendeels dankzij veranderingen in levensstijlen die voorkomen dat de ziekte zich zo gemakkelijk via geïnfecteerde vlooien naar mensen verspreidt .
De pestbacterie (Yersinia pestis) werd via besmette ratten en vlooien overgedragen op de mens en werd vanuit China overgebracht naar Europa via de handelsroutes over land en zee. Samenkomsten werden verboden, pestlijders werden thuis of in pesthuizen geïsoleerd en voor schepen werd een quarantaine ingesteld.
De pest is meerdere malen ontstaan in de loop van de geschiedenis en dit kan opnieuw gebeuren, zo waarschuwen wetenschappers. Het Romeinse rijk keeg in de zesde eeuw na Christus te maken met een vorm van de builenpest die genetisch gezien niet kan worden beschouwd als een voorloper van de moderne pest.
Builenpest komt nog steeds af en toe voor in kleine opflakkeringen van enkele tientallen gevallen , maar we hebben nu antibiotica om het te behandelen. Bovendien maakt betere hygiëne het erg moeilijk voor een ziekte die verspreid wordt door vlooienbeten om opnieuw een wereldwijde pandemie te worden.
Velen dachten dat de ziekte een straf van God was. Omdat niemand wist waar de Zwarte Dood vandaan kwam, kregen minderheden de schuld. Zij zouden waterbronnen vergiftigd hebben of op een andere manier besmetting veroorzaken. Deze gedachte leidde tot vervolging van Joden, bedelaars en mensen met lepra.
Nog regelmatig zou de Zwarte Dood soms opduiken in Europa, maar nooit zo erg als in 1348. De enige echte reden dat hij gestopt was, was dat de overgebleven mensen nu tegen de pestbacterie konden. Hun kinderen konden dat niet en werden wel weer getroffen door de pest. Tegenwoordig is de pest niet meer gevaarlijk.
De dood lag overal op de loer. Kindersterfte, dijkdoorbraken, hongersnoden, stadsbranden, dodelijke ziekten, plunderende landsheren of grootschaliger oorlogsgeweld beheersten het dagelijks leven.
Er wordt algemeen aangenomen dat de Zwarte Dood het gevolg was van de pest, veroorzaakt door infectie met de bacterie Yersinia pestis . Moderne genetische analyses geven aan dat de stam van Y. pestis die tijdens de Zwarte Dood werd geïntroduceerd, voorouderlijk is aan alle bestaande circulerende Y. pestis-stammen waarvan bekend is dat ze ziekten bij mensen veroorzaken.
De sterftecijfers schommelen tussen de 30 en de 60%. Hoewel de impact van alle peststerfte in de middeleeuwen zeer moeilijk te schatten is, verloren sommige gebieden tussen 1300 en 1400 tot 80% van hun bevolking. Lang werd gedacht dat de Zuidelijke Nederlanden minder hard getroffen werden door de pest.
Oorsprong van de pestuitbraak
Het beginpunt van de Zwarte Dood was hoogstwaarschijnlijk een populatie marmotten, kleine, prairiehondachtige knaagdieren, in Centraal-Azië . Marmotten vermijden over het algemeen contact met mensen, maar ratten komen gemakkelijk in contact met zowel marmotten- als mensenpopulaties.
Builenpest kent een hoge mortaliteit; zonder behandeling overleeft minder dan 40% van de geïnfecteerde personen. De meeste sterfte vindt tussen de derde en vijfde dag na de eerste symptomen plaats. De builenpest is met antibiotica effectief te behandelen indien de behandeling tijdig gestart wordt.
Het bekendste pesttype is de builenpest, waaraan de Zwarte Dood zijn naam ontleent. Iemand met builenpest krijgt eerst koorts en hoofdpijn, waarna in met name de liesstreek en oksels pijnlijke zwarte builen ontstaan vanwege geïnfecteerde lymfeklieren.
Een van de beruchtste ziekmakers is Yersinia pestis. In de jaren 541-543 na Christus trof deze pestbacterie het Oost-Romeinse Rijk, ook wel Byzantijnse Rijk genoemd, van keizer Justinianus I. De keizer, naar wie de ziekte is vernoemd, kreeg zelf ook de pest, maar overleefde het.
Levensverwachting voor mannen 80,3 en voor vrouwen 83,3
In 2023 was de levensverwachting. (Het gemiddeld aantal nog te verwachten levensjaren op een bepaalde leeftijd. ) bij geboorte 80,3 jaar voor mannen en 83,3 jaar voor vrouwen.
Het sterftecijfer lag namelijk enorm hoog, al was niet elke vorm van pest even dodelijk. Vóór de ontwikkeling van antibiotica stierf 60 procent van de slachtoffers van de builenpest, terwijl bloed- en longpest vrijwel altijd dodelijk waren.
De middeleeuwen staan bekend als een duistere tijd vol ziekte, dood, verderf en viezigheid. Mensen gooiden hun afval gewoon op straat, tandenborstels en zeep waren non-existent, en wie de puberteit haalde was een uitzondering.
Tot nu toe geloofden velen dat uitbraken plaatsvonden omdat de bacterie die de ziekte veroorzaakt, Yersinia pestis, herhaaldelijk opnieuw werd geïntroduceerd via handel met China. Deze nieuwe studie lijkt te wijzen op een meer spookachtige, mysterieuze waarheid: de pest heeft Europa mogelijk nooit verlaten .
In de middeleeuwen lagen ernstige infectieziekten als de pest, lepra, pokken, cholera voortdurend op de loer, zeker in de (ommuurde) steden. De pest is een infectieziekte die in de 14e tot halverwege de 19e eeuw veelvuldig voorkwam in Europa en enorme aantallen slachtoffers maakte.
In Nederland is er geen vaccin tegen Y.pestis voor dieren.
De pest is een besmettelijk ziekte die wordt veroorzaakt door de bacterie Yersinia pestis. Er zijn drie verschillende vormen: builenpest, longpest en sepsis (bloedvergiftiging) ten gevolge van de pest. Die komen door dezelfde bacterie, maar welke vorm je krijgt, hangt af van hoe je erdoor besmet raakt.
Hoe is het jodendom ontstaan? Volgens joodse verhalen werd omstreeks 1813 voor Christus Abram geboren in Kanaän, een stuk land waar nu Israël, de Palestijnse gebieden en Libanon liggen. Op het moment dat Abram één god ging aanbidden in plaats van de vele goden die zijn vader vereerde, begon het jodendom.
De Zwarte Dood was een pestpandemie die Europa trof van 1347 tot 1353. Toen de ziekte in Messina aan land kwam, was Europa totaal niet voorbereid. En de pest bleef terugkomen – 500 jaar lang.
De builenpest heeft in de 14e eeuw tientallen miljoenen mensen in Europa uitgeroeid, wat het grimmige label Zwarte Dood heeft opgeleverd. In 2024 duiken er elk jaar een handvol gevallen op in de Verenigde Staten en de rest van de wereld, hoewel de ziekte veel minder vaak voorkomt en veel beter te behandelen is.