Het derde jaar van rouw wordt vaak omschreven als 'het jaar van de overgang' of een periode waarin de werkelijkheid van het verlies pas echt indaalt. Waar het eerste jaar vaak in een waas van schok en overleven voorbijgaat en het tweede jaar in het teken staat van 'herontdekking', is het derde jaar het moment waarop de permanente afwezigheid van een dierbare definitief wordt. Facebook +1
Hoewel de intensiteit van je gevoelens na verloop van tijd kan afnemen, is er geen vast tijdschema voor hoe lang je zult rouwen . Er zijn geen vaste fasen van rouw. De duur verschilt per persoon. Voor de meeste mensen is hun rouwperiode een langdurig proces dat jaren kan duren.
Het tweede jaar van rouw kan om verschillende redenen het zwaarst zijn. Ten eerste kan de aanvankelijke schok en gevoelloosheid die het overlijden in het eerste jaar met zich meebracht, zijn weggeëbd en vervangen door intensere pijn. Ten tweede voelen veel mensen zich in het tweede jaar schuldig, omdat ze denken dat ze het overlijden nu wel verwerkt zouden moeten hebben.
Het derde jaar van rouw noem ik 'het jaar van de overgang'. De grootste uitdaging is om je leven weer op te bouwen. Je hebt nog steeds momenten van verdriet, je mist je geliefde nog steeds, je verlangt nog steeds naar hem of haar . Het enige verschil is dat deze gevoelens niet meer zo sterk aanwezig zijn als voorheen.
Jongeren van deze leeftijd kunnen hun overtuigingen in twijfel trekken, zich geïsoleerd voelen van leeftijdsgenoten of hun verdriet uiten door risicovol gedrag. Langdurig rouwen bij tieners kan soms professionele hulp vereisen. Belangrijk inzicht: De moeilijkste leeftijd om te rouwen is vaak de leeftijd waarop je kind zich nu bevindt , omdat jullie het samen doormaken.
Jongvolwassenheid (18-35 jaar)
Een van de grootste uitdagingen bij het verliezen van een ouder in je twintiger- en begin dertigerjaren is dat veel mensen dan op eigen benen staan. Jongvolwassenen bouwen een carrière op, gaan studeren, verlaten het ouderlijk huis en vinden een levenspartner.
Wat als de rouw niet overgaat? Rouwverwerking is een proces dat tijd kost. Wanneer jouw rouwproces stagneert en langer duurt dan 12 maanden, dan kan er sprake zijn van een Persisterende Complexe Rouwstoornis.
1) De geboortes, sterfgevallen, jubilea en feestdagen in het eerste levensjaar zijn meestal het moeilijkst. Omdat we niet weten wat we kunnen verwachten, kunnen ze overweldigend lijken als ze voor het eerst naderen.
Na een overlijden verzuimt een werknemer gemiddeld zo'n vijf maanden. Van de mensen die weer aan het werk gaan, meldt 40 procent zich na korte of lange tijd alsnog ziek. De Ziektewet is alleen de verkeerde plek, want rouw is geen ziekte, maar een zeer gezonde reactie op verlies.
De meesten van ons proberen nog steeds te achterhalen wie die persoon is en wat die persoon wil en nodig heeft. Velen van ons, die al drie jaar een dierbare hebben verloren, zitten gevangen in omstandigheden waar we geen controle over hebben – we zorgen voor bejaarde ouders, kersverse moeders en kleinkinderen.
Het overlijden van een echtgenoot of echtgenote wordt algemeen erkend als een emotioneel verwoestende gebeurtenis, die op schalen van levensgebeurtenissen wordt gerekend tot het meest stressvolle verlies dat denkbaar is.
Wanneer we een significant verlies ervaren, zien de hersenen dit als een bedreiging voor overleving, en het daardoor worden er allerlei verdedigingsmechanismen aangemaakt die de bloeddruk en hartslag verhogen en zelfs specifieke hormonen vrijgeven.
Genezing begint met kleine stappen: kiezen wat helpt, contact leggen met anderen en je behoeften kenbaar maken. Rouw is voor iedereen uniek. Vermijd het vergelijken van je eigen rouw met die van anderen. Oefen de 'drie C's': kiezen, contact leggen, communiceren .
Hoewel het verleidelijk kan zijn om aan te nemen dat rouwoverbelasting alleen optreedt wanneer twee sterfgevallen elkaar snel opvolgen, is dat niet het geval. Een verlies dat jaren geleden nooit volledig verwerkt is, kan door een nieuw verlies weer naar boven komen en overweldigend zijn.
Rouw veroorzaakt diverse lichamelijke klachten zoals extreme vermoeidheid, slaapproblemen, hoofdpijn, buikpijn, spierpijn, hartkloppingen, of druk op de borst, en kan leiden tot minder eetlust of juist gewichtstoename, door de stressreactie en een verzwakt immuunsysteem, waarbij symptomen als concentratieproblemen, 'hersenmist' en verhoogde prikkelbaarheid ook voorkomen. Deze fysieke uitingen zijn normaal, maar bij aanhoudende klachten is contact met een huisarts aan te raden.
Rouw kan een achtbaan zijn.
De moeilijke periodes zouden na verloop van tijd minder intens en korter moeten worden, maar het verwerken van een verlies kost tijd. Zelfs jaren na een verlies, vooral bij bijzondere gebeurtenissen zoals een familiebruiloft of de geboorte van een kind, kunnen we nog steeds een sterk gevoel van verdriet ervaren .
Het rouwproces dat zich voor langere tijd uitsluitend op verlies richt, wordt chronische rouw genoemd. Nabestaanden met chronische rouw hebben intense opdringende gevoelens en gedachten over de dierbare. Ze vinden het moeilijk om het verlies te aanvaarden en hebben behoefte om de dierbare dichtbij zich te houden.
Bij rouw moet je niet de "dooddoeners" (clichés) gebruiken, aannames maken, de ander in de steek laten, te snel willen dat iemand "eroverheen is", of vals troostende of dwingende adviezen geven, maar in plaats daarvan aanwezig zijn, luisteren en praktische hulp bieden zonder oordeel, want rouw is een persoonlijk en onvoorspelbaar proces.
Mensen ervaren vaak de sterkste rouwreacties binnen de eerste zes maanden na het verlies , hoewel deze periode voor sommigen tot twee jaar kan duren. Een klein aantal mensen kan veel langer hevige rouw ervaren, wat mogelijk wijst op een psychische aandoening die met psychotherapie verlicht zou kunnen worden.
Deze 'herdenkingsdagen van rouw' roepen vaak herinneringen en emoties op die net zo pijnlijk kunnen aanvoelen als in de eerste dagen na het verlies . Zelfs als er tijd is verstreken en er enige verwerking heeft plaatsgevonden, kunnen bepaalde data nog steeds pijnlijke triggers zijn.
Hoe kun je iemand herdenken op de sterfdag?
Het goede nieuws is dat de angst voor de dood afneemt naarmate iemand ouder wordt . Mannen die in hun twintiger jaren thanatofobie hebben ervaren, overwinnen hun angst meestal en zullen later minder snel angst voor het onderwerp voelen. Vrouwen daarentegen hebben een grotere kans dat het probleem in hun vijftiger jaren terugkeert.
Dit is normaal . Verdriet verdwijnt misschien nooit helemaal, het verandert alleen. Het kan helpen om te begrijpen waarom je mogelijk nog steeds rouwt en wat je kunt doen om je verdriet te verwerken.
Wanneer verdriet te zwaar wordt
Je kunt aan langdurige rouw denken als: Je maanden tot jaren na het verlies nog steeds dagelijks intens verdriet voelt. Je moeite hebt om je leven weer op te pakken. Je lichamelijke klachten krijgt zoals slaapproblemen, vermoeidheid en hartkloppingen.
Het raam openen na overlijden is een oude traditie die voortkomt uit het volksgeloof om de ziel (of geest) van de overledene de weg naar buiten te laten vinden, zodat deze niet blijft 'hangen', en om te helpen bij de overgang naar het hiernamaals; praktisch gezien kan het ook helpen bij ventilatie of koeling van de ruimte, hoewel dit tegenwoordig minder relevant is door moderne technieken zoals koeling of thanatopraxie.