Ja, extreme stress of een traumatische gebeurtenis kan een coma-achtige toestand veroorzaken, vaak een psychogeen coma of dissociatieve stupor genoemd. Dit is een verdedigingsmechanisme waarbij de geest zich afsluit van ondraaglijke emotionele pijn, maar er is geen sprake van fysieke hersenschade. www.psychosenet.nl
Psychogeen coma kan ook wel bekend staan onder verschillende termen zoals hysterisch coma, valse bewusteloosheid of dissociatieve stupor. Wat er eigenlijk gebeurt, is dat de geest zichzelf uitschakelt als een soort verdedigingsmechanisme tegen extreme stress of trauma.
Er wordt aangenomen dat angst een bijdragende factor is bij psychogene coma , dus meer schadelijke prikkels kunnen bij patiënten tot grotere angst leiden en het herstel nog verder vertragen [13].
De term psychogeen coma is in het verleden gebruikt voor een scala aan toestandsbeelden, variërend van hysterie tot nagebootste stoornis, en heeft hierdoor een stigmatiserende lading gekregen. Ook dient functioneel coma onderscheiden te worden van katatonie.
Oorzaken. Mogelijke oorzaken zijn onder andere: vergiftiging (door drugs, alcohol of giffen), stofwisselingsproblemen (hypoglykemie, hyperglykemie, ketoacidose, enzovoort), ziekten van het centraal zenuwstelsel, CVA (beroerte/hersenbloeding), hersenletsel (hersenschudding), hartinfarct, hypothermie en zuurstoftekort.
Coma is een vorm van bewusteloosheid. Voor andere mensen lijkt het alsof iemand heel diep slaapt: iemand reageert niet meer op je stem of op aanraking. Zelfs als je hard knijpt, zal iemand in coma meestal niet reageren zoals diegene normaal zou doen. Dat komt doordat delen van de hersenen niet meer goed werken.
Symptomen van hersenletsel zijn breed en variëren van direct zichtbaar (hoofdpijn, duizeligheid, bewusteloosheid, verlamming) tot onzichtbaar (concentratieproblemen, geheugenverlies, overprikkeling, stemmingswisselingen), en beïnvloeden cognitie, emotie, gedrag en fysieke functies zoals praten, bewegen en zien. Klachten kunnen direct na een trauma optreden, maar ook pas na uren of dagen en verschillen sterk per persoon en locatie van het letsel.
De comateuze toestand kan drie kanten opgaan; de persoon kan langzamerhand wakker worden uit het coma (65%) of de comateuze situatie kan overgaan in een vegetatieve toestand; de chronische situatie van coma, of de persoon kan overlijden (18%).
Coma en hersendood zijn twee verschillende situaties. Als iemand in coma is, is er nog hersenactiviteit te zien in de hersenen. Als iemand hersendood is, dan is alle hersenactiviteit gestopt. De hersenen van iemand die hersendood is werken niet en kunnen ook nooit meer gaan werken.
Wat artsen wel weten, is dat het ontwakingsproces in grote lijnen volgens een vast patroon verloopt. De zogenaamde diepe coma duurt meestal een paar dagen tot enkele weken. Daarna volgt wat men noemt een vegetatieve staat of toestand van niet-responsief waken.
Patiënten die vanuit het coma de ogen openen, maar aanvankelijk geen tekenen van bewustzijn vertonen, bevinden zich in een Niet-responsief Waaksyndroom (NWS), voorheen aangeduid als de 'vegetatieve toestand'. Dit kan een permanente toestand zijn of overgaan in de volgende fase van bewustzijn: die van laagbewustzijn.
Extreme stress uit zich in een breed scala aan lichamelijke klachten (hartkloppingen, hoofdpijn, vermoeidheid, maagpijn, spierspanning, zweten), mentale symptomen (piekeren, concentratieproblemen, vergeetachtigheid, prikkelbaarheid, somberheid), en gedragsverandering (slaapproblemen, onrust). Je lichaam staat continu 'aan', wat leidt tot een gejaagd gevoel, een verhoogde hartslag en ademhaling, en een verminderde weerstand, waardoor je sneller ziek wordt.
Stress begint in de hypothalamus waar het stresshormoon cortisol wordt aangemaakt. Dit activeert vervolgens de hippocampus, die stress afremt. Als je veel stress hebt, raakt je hippocampus overwerkt en dat leidt vervolgens tot geheugenverlies. Je brein is vervolgens minder in staat je amygdala af te remmen.
Hersencellen die beschadigd zijn, kunnen niet meer herstellen, maar andere delen van de hersenen kunnen die functies overnemen. Er worden dan nieuwe netwerken in de hersenen gemaakt, waardoor functies die uitgevallen zijn weer terug kunnen keren.
Naar schatting raken 1000 tot 3000 Nederlanders per jaar in coma. Zo'n 18 procent van de mensen in coma komt niet meer bij bewustzijn en overlijdt. Ongeveer 65 procent van de mensen die in coma raken, herstelt binnen enkele uren of dagen weer naar een volledig bewustzijn.
Het verschil tussen hersendood en een vegetatieve toestand (een bewustzijnsstoornis), die kan optreden na uitgebreide hersenschade, is dat herstel uit een vegetatieve toestand mogelijk is, maar hersendood permanent is .
Iemand die in coma ligt, is bewusteloos en vertoont minimale hersenactiviteit . Hij of zij leeft nog, maar kan niet wakker gemaakt worden en vertoont geen tekenen van bewustzijn. De ogen van de persoon kunnen gesloten zijn en hij of zij lijkt niet te reageren op de omgeving.
Een coma kan dagen tot weken duren, terwijl in ernstige gevallen zelfs meerdere jaren zijn verstreken.
Het eigenlijke coma zorgtraject is beperkt in tijd, maximaal 6 maanden. Echter kan de patiënt na het stimulatieprogramma - op voorwaarde dat hij voldoende ontwaakt - overstappen naar een revalidatieprogramma.
Als de hersenen geen zuurstof krijgen, stoppen ze binnen enkele seconden met functioneren. Daardoor verliezen patiënten na een hartstilstand snel het bewustzijn. Als de doorbloeding van de hersenen langer dan een paar minuten stopt, kan hersenschade ontstaan die niet meer herstelt.
Wat zijn enkele tekenen dat ik mogelijk een hersenaandoening heb? "Enkele symptomen die patiënten vertonen zijn geheugenproblemen, concentratieproblemen, piekeren, slapeloosheid, hoofdpijn en somberheid ", aldus dr. Karla Maltez.
Een MRI-scan kan de hersenstructuur, ligging, grootte, ruimte innemende processen, (hersentumoren en ontstekingen) afwijkingen van gezond weefsel en littekens (focaal letsel) waarnemen. Een MRI-scan kan geen axonaal letsel of diffuus axonaal letsel in beeld brengen, of dat laatste zeer moeizaam als wittestofafwijking.
De belangrijkste voortekenen van een beroerte zijn een scheve mond, verwarde spraak en krachtsverlies in een arm of been (vaak aan één kant van het lichaam), die plotseling optreden; andere signalen zijn plotselinge blindheid, duizeligheid of zeer hevige hoofdpijn, en bij deze symptomen moet direct 112 worden gebeld. De Hartstichting benadrukt het belang van het herkennen van deze signalen voor snelle hulp.
Ook comateuze patiënten en beademde patiënten die gesedeerd zijn, krijgen spontaan ontlasting. Er ligt daarvoor een opvangmatje op het matras bovenop het onderlaken.
Het is mogelijk. Sommige mensen in coma kunnen horen wat er om hen heen gebeurt en zich later zelfs delen ervan herinneren . Maar dit verschilt sterk en is moeilijk te voorspellen.