Een melanoom is een agressief groeiende tumor die de neiging heeft relatief snel uit te zaaien. Het is de meest levensbedreigende vorm van huidkanker. Per jaar wordt in Nederland zo'n 7000 keer een melanoom vastgesteld. Jaarlijks overlijden ongeveer 900 mensen aan deze vorm van huidkanker.
Overleving huidkanker
Tien jaar na de diagnose is ongeveer 90% van de patiënten met PCC nog in leven. Voor melanoom is er over de jaren een duidelijke verbetering in de overleving. Aan basaalcelcarcinoom (BCC) overlijden in principe geen patiënten (en de overleving is om die reden niet getoond).
Sommige komen vaak voor, andere zijn heel zeldzaam. En niet alle soorten zijn even gevaarlijk. Een basaalcelcarcinoom komt het meest voor: ongeveer 70% van de mensen met huidkanker heeft deze vorm. Ongeveer 20% van de mensen met huidkanker heeft een plaveiselcelcarcinoom, en ongeveer 10% een melanoom.
Van patiënten met een basaalcelcarcinoom geneest bijna 100%.Patiënten met een plaveiselcelcarcinoom hebben een genezingspercentage van meer dan 90%. Bij het melanoom is de kans op overleving groot als de tumor vroeg is ontdekt en behandeld. Hoe dunner het melanoom, hoe groter die kans.
Symptomen. De meest voorkomende aanwijzing voor huidkanker is een verandering op uw huid, zoals een ruw plekje dat niet weggaat, een wondje dat niet geneest of een verandering in de kleur of grootte van een al bestaande huidafwijking, zoals een moedervlek. Niet alle vormen van huidkanker zien er hetzelfde uit.
Huidkanker ziet eruit als een vlekje, plekje of knobbeltje op je huid dat er anders uitziet dan normaal. Veel van dat soort plekjes kunnen onschuldig zijn. Het kan gaan om een bobbeltje dat een lichtere kleur heeft. Of een plekje dat verschillende kleuren heeft, of een onregelmatige rand.
Stadium I melanoom is niet dikker dan 1,0 millimeter (ongeveer de grootte van een geslepen potloodpunt), met of zonder een ulceratie (gebroken huid) . Er is geen bewijs dat stadium I melanoom zich heeft verspreid naar de lymfeweefsels, lymfeklieren of lichaamsorganen.
Het melanoom is de meest gevaarlijke vorm van huidkanker. Deze kan uitzaaien naar de lymfeklieren en naar de inwendige organen, zoals de longen en de hersenen.
Over het algemeen is de overlevingskans van plaveiselcelcarcinoom erg hoog : bij vroege detectie is de overlevingskans na vijf jaar 99 procent . Zelfs als plaveiselcelcarcinoom zich heeft verspreid naar nabijgelegen lymfeklieren, kan de kanker effectief worden behandeld door een combinatie van chirurgie en bestraling.
Zodra een melanoom een kritische diepte in de huid bereikt, is de kans groot dat het zich door het lichaam verspreidt, oftewel uitzaait. Omdat metastatische melanomen de neiging hebben zich te verspreiden naar de botten en de hersenen, is de dood door melanoom vaak erg pijnlijk .
De kleur, vorm of grootte kan veranderen of de plek gaat bloeden, jeuken of pijn doen. De symptomen van uitgezaaid melanoom kunnen per toeval worden ontdekt. Klachten kunnen variëren van pijn of een zwelling tot algemene klachten als vermoeidheid, verminderde conditie en verminderde eetlust.
In het begin van de ziekte hebben veel mensen geen pijn.Als de ziekte zich uitbreidt of als er uitzaaiingen zijn, dan kunnen mensen wel pijn hebben. Huidkanker zaait meestal het eerst uit naar de lymfeklieren in de buurt van de tumor. Vervolgens kunnen de uitzaaiingen overal in het lichaam terechtkomen.
Actinische keratose, (actinisch = door zon veroorzaakt en keratose; verhoorning) wordt ook wel “zonneschade” van de huid genoemd. Deze aandoening wordt beschouwd als een voorstadium van huidkanker.
Kun je aan een melanoom overlijden? Ja, dat kan. Als het een melanoom uitzaait en behandelingen niet meer werken, kun je overlijden aan een melanoom.
Huidkanker, zoals melanoom of basaalcelcarcinoom, kan soms erfelijk zijn. Dit is bij ongeveer 5% van de patiënten met huidkanker het geval.
Basale cel huidkanker
Het is extreem zeldzaam dat basaalcelkanker zich verspreidt naar een ander gebied van het lichaam. Mensen sterven dus bijna nooit aan dit type kanker . Bij een klein aantal mensen kan de kanker terugkomen in de huid en hebben ze verdere behandeling nodig.
Van de vrouwen bij wie de diagnose is gesteld in de periode 2016-2020 was 97% na vijf jaar nog in leven. Bij mannen is de vijfjaarsoverleving in dezelfde periode gestegen van 90 naar 94%.
Vooruitzichten bij plaveiselcelcarcinoom
Bijna alle mensen met een plaveiselcelcarcinoom worden weer beter. Tien jaar na de diagnose zijn meer dan 9 van de 10 mensen met plaveiselcelcarcinoom nog in leven. Plaveiselcelcarcinoom is goed te behandelen. De arts kan het plekje vaak helemaal weghalen.
Vermoeidheid na kanker komt veel voor. Ook bij mensen met melanoom. Dat kan door de ziekte zelf komen, maar ook door de behandeling. Als de vermoeidheid er 6 maanden na de behandeling nog is, heet het chronische vermoeidheid.
Deze vorm van huidkanker ontstaat in de bovenste huidlaag (opperhuid) en kan soms uitzaaien naar de lymfeklieren en andere organen. Het plaveiselcelcarcinoom van de huid komt minder vaak voor dan het basaalcelcarcinoom , maar vaker dan het melanoom .
De kans op uitzaaiingen is heel klein als het melanoom dunner is dan 0,8 millimeter. Bij dikkere melanomen is de kans op uitzaaiingen groter. Ook bij uitzaaiingen in de lymfeklieren is het nog mogelijk om beter te worden. Bij een uitzaaiing in andere organen is de kans daarop klein.
Voor de snelgroeiende melanomen van 3,25 mm per maand is de tijd waarna ze kunnen beginnen met metastaseren slechts 1,1 (1–1,2) maanden . Deze tijd neemt toe met de afname van GR. Voor een melanoom dat groeit met een snelheid van 0,5 mm per maand is deze tijd 4,1 (4,5–3,7) maanden.
ABCDE-regel voor melanoom
Border/rand: de vlek of moedervlek heeft een onregelmatige grillige rand. Color/kleur: de vlek of moedervlek verandert van kleur of heeft verschillende kleuren. Diameter: de vlek of moedervlek is groter dan 5 millimeter. Evolving/evolutie: de vlek of moedervlek jeukt, bloedt of verandert.