De pest (met name de Zwarte Dood in de 14e eeuw) leidde tot wijdverspreide angst, paniek en ontreddering, aangezien mensen de oorzaak niet kenden en 80% van de besmette personen binnen enkele dagen stierf. DBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren +2
De reacties van de samenleving op de builenpest varieerden van de vlucht van een bevoorrechte minderheid tot wijdverspreide paniek en de vervolging van buitenlanders en andere gestigmatiseerde sociale groepen . Het vermoeden dat mensen opzettelijk de ziekte hadden verspreid, en dat dit werd toegeschreven aan gifmengers, was een belangrijke bron van angst.
Mensen baden tot God en vastten om zich te bekeren van hun zonden . Daardoor nam het kerkbezoek in deze periode toe. De rijken trokken vaak naar het platteland als hun stad door de pest werd getroffen. Er waren geen effectieve behandelingen, maar men probeerde verschillende lotions en kruidenmiddelen.
Symptomen van de builenpest waren onder andere pijnlijke en vergrote of gezwollen lymfeklieren, hoofdpijn, rillingen, vermoeidheid, braken en koorts. Binnen 3 tot 5 dagen was 80% van de slachtoffers overleden. Historici schatten dat de pest de wereldbevolking terugbracht van 475 miljoen tot tussen de 350 en 375 miljoen .
Zij geloofden, en dit is waarschijnlijk het meest verkondigde feit over de Zwarte Dood, dat de pest een goddelijke straf was voor zondig gedrag. Een van de meest voorkomende reacties van de geestelijkheid was om het belang van gebed en boetedoening te benadrukken .
Een vreselijke dood
Middeleeuwse mensen wisten niet hoe de ziekte zich verspreidde . Ze stonden perplex toen ze hun geliefden een vreselijke dood zagen sterven. Dag 1: Pijnlijke zwellingen, 'builen' genaamd, verschenen in de oksels en liezen van het slachtoffer. Deze waren meestal ongeveer zo groot als een ei, maar konden soms zo groot zijn als een appel.
Hoewel Jezus begraven was, en dit een gebruikelijke uitvaartmethode was in de bijbel, keurt de bijbel cremeren niet af. Er zijn geen regels over de manier waarop je je lichaam al dan niet laat bewaren na je overlijden.
Halverwege de 14e eeuw eiste de pest 30% tot 50% van de levens van mensen in Europa, het Midden-Oosten en Afrika. Onderzoekers vermoeden al lange tijd dat de catastrofe een spoor heeft achtergelaten in het genoom van de overlevenden, waardoor toekomstige generaties enige immuniteit hebben tegen een heropleving van de pest.
Als de bacterie die pest veroorzaakt in de bloedbaan terecht komt, kan dit bloedvergiftiging veroorzaken. Hierdoor kunt u naast koorts en rillingen ook zorgen voor buikpijn krijgen of in shock raken. De bacterie kan via de bloedbaan ook bij de longen terechtkomen. De patiënt kan dan longpest (zie hieronder) krijgen.
De lijken werden aanvankelijk opgehaald door de begrafenisondernemers van de kerk, maar naarmate de pest zich verspreidde, betaalden de burgemeester en de wethouders van de stad ervoor - in principe waren het eerst de parochies, en later de stad zelf.
Toen de pest een gemeenschap trof, werd elk aspect van het leven op zijn kop gezet, van de relaties binnen families tot de sociale, politieke en economische structuur . Theaters liepen leeg, begraafplaatsen raakten vol en de straten werden beheerst door angstaanjagende lijkendragers wier wagens des doods dag en nacht door de straten denderden.
De pest vormt voor medici geen probleem meer omdat de ziekte over het algemeen snel en effectief bestreden kan worden met behulp van verschillende goedkope antibiotica, zoals tetracycline en doxycycline. In Nederland valt de ziekte onder categorie B1 van de Infectieziektenwet.
De Zwarte Dood bracht een periode van verzet en onrust teweeg tussen de hogere klassen en de boerenstand. Het loonconflict leidde tot de overwinning van de boeren op het feodale economische systeem en uiteindelijk tot de afschaffing van het feodalisme in Engeland.
Sociale afstand en quarantaine werden in de middeleeuwen gebruikt om de Zwarte Dood te bestrijden. Al in de 14e eeuw begrepen volksgezondheidsfunctionarissen niets van bacteriën of virussen, maar ze begrepen wel het belang van afstand houden en desinfecteren.
De pest wordt veroorzaakt door de bacterie Yersinia pestis, een zoönotische bacterie die gewoonlijk voorkomt bij kleine zoogdieren en hun vlooien . Mensen die besmet zijn met Y. pestis ontwikkelen vaak symptomen na een incubatieperiode van één tot zeven dagen. Er zijn twee belangrijke klinische vormen van pestinfectie: builenpest en longpest.
De Zwarte Dood roeide complete kloosters uit . Andere, met slechts een handjevol overlevenden, sloten hun deuren. Historici schatten dat kloosters in Engeland tijdens de epidemie ongeveer de helft van hun bewoners verloren. Priesters die de zieken verzorgden en de laatste sacramenten toedienden aan stervenden, waren ook zeer kwetsbaar.
Nederland maakte in 1832 kennis met cholera. Bij verschillende uitbraken in de decennia daarna vielen ruim 54.000 doden. Beide vreselijke ziektes dus, maar de pest bestaat veel langer en heeft overduidelijk véél meer slachtoffers geëist. Medisch gezien is het dus duidelijk: de pest is erger dan de cholera.
De meeste mensen overleven tegenwoordig dankzij een snelle diagnose en behandeling met antibiotica . Goede hygiënische maatregelen en ongediertebestrijding minimaliseren het contact met besmette vlooien en knaagdieren, waardoor pandemieën zoals de Zwarte Dood worden voorkomen.
Longpest tast de longen aan. De ziekte kan in de longen ontstaan, of zich vanuit geïnfecteerde lymfeklieren naar de longen verspreiden. Symptomen kunnen binnen enkele uren na blootstelling optreden en snel verergeren.
De evolutionaire druk om de builenpest te overleven heeft mogelijk geleid tot genetische mutaties die bepaalde mediterrane populaties beschermen tegen besmetting met de beruchte Yersinia pestis, de bacterie die de pest veroorzaakt.
Joan Plantagenet (overleden in 1348), dochter van koning Edward III van Engeland: Ze was op weg naar het Iberisch schiereiland om te trouwen met prins Peter van Castilië. Een van haar entourageleden en ambassadeurs, Robert Bouchier, stierf vlak voor haar aan deze pest.
Tussen 1346 en 1353 verspreidde de Zwarte Dood, ook wel de pest genoemd, zich in een rap tempo door West-Azië en Europa. Op sommige plekken bezweek wel zestig procent van de bevolking aan de ziekte. Historici schatten dat wereldwijd tussen de 75 en 200 miljoen mensen om het leven kwamen.
Moslims geloven dat de aarde rond de overledene vrij moet zijn, zodat die op kan staan op de Dag des Oordeels. Een kist is dus uit den boze.
In India is een 24-jarige vrouw levend gecremeerd nadat ze in het hospitaal verkeerdelijk was doodverklaard. Dat is althans wat de familie van Rachna Sisodia beweert. Volgens de artsen van het Sharda-hospitaal in Noida was Rachna op 25 februari overleden aan de gevolgen van een longinfectie.
Het lichaam, waar het ook terechtkomt na je dood, of het nu gecremeerd wordt of in een graf ligt, gaat niet met je mee naar de hemel ; je geest wel. Maar wanneer Jezus terugkomt, zullen we opgestane lichamen hebben, dus nee, dat betekent niet dat je naar de hel gaat.