Iemand die zeer gerespecteerd wordt, noem je vaak een autoriteit, autoriteitsfiguur, of een gerenommeerd persoon. Afhankelijk van de context zijn er verschillende termen die passen bij een hoog aanzien. Ensie - encyclopedie
Iemand is bijvoorbeeld obsessief met zijn uiterlijk en eigen persoonlijkheid bezig. Vertoont egoïstisch gedrag, is dominant, barst van de ambitie en heeft weinig empathie voor anderen. Zo'n iemand noemt men een narcist. Onder narcisme verstaan we in dit artikel de narcistische persoonlijkheidsstoornis (NPS).
De narcist heeft een duidelijke mening over anderen, maar vrijwel geen zelfkritiek. Hij is zeer veeleisend. Hij waant zich onaantastbaar en zet zichzelf buiten de ring; de ring van het leven waar het gewone volk zijn gevecht voert. De narcist manipuleert en tracht je beleving over te nemen.
Iemand met narcisme heeft een overdreven gevoel van eigenwaarde en zelfbelang. Ze ervaren een opgeblazen gevoel van eigen belangrijkheid. Narcistische mensen zijn sterk gefocust op zichzelf en hun eigen behoeften. Ze tonen vaak weinig empathie (inlevingsvermogen) voor anderen en ze beschouwen zichzelf boven de rest.
Als je een narcist afwijst of kritiek geeft, kan diegene zich vernederd voelen of kan er sprake zijn van extreme jaloezie of agressief gedrag. Daarnaast is de behoefte van macht over anderen aanwezig, daarmee houdt een narcist de controle en diegene houdt daarmee een positief (nep)zelfbeeld in stand.
Narcisten gebruiken vaak zinnen om te manipuleren, de schuld af te schuiven en het slachtoffer te devalueren, zoals: "Jij bent te gevoelig," "Ik deed het alleen maar omdat jij me zo boos maakte," "Dat heb ik nooit gezegd," "Je bent jaloers," "Zonder mij red je het niet," "Iedereen vindt dat jij overdrijft," "Je maakt alles zo ingewikkeld," en "Je bent nergens goed voor". Deze zinnen zijn bedoeld om de realiteit te verdraaien (gaslighting), het zelfvertrouwen te breken en de ander afhankelijk te maken.
Een aantal narcisme kenmerken op een rij:
De zwakke plekken van een narcist zijn hun diepgewortelde onzekerheid, een extreem kwetsbaar ego dat afhankelijk is van externe validatie, een gebrek aan echte empathie, de angst voor schaamte en kritiek, en de onmacht om met de realiteit om te gaan, wat leidt tot een constante behoefte aan 'narcistische voeding' (aandacht, bewondering). Ze kunnen niet goed tegen 'nee' en grenzen, en hun fantasiewereld botst vaak met de werkelijkheid, waardoor ze anderen beschadigen om zichzelf beter te voelen.
Er zijn verschillende manieren om narcisme in te delen, maar vaak worden grandioos/openlijk, kwetsbaar/verborgen, maligne/kwaadaardig, en soms altruïstisch/filantropisch onderscheiden; deze typen variëren van arrogant en dominant (grandioos) tot subtiel en slachtofferig (kwetsbaar) en zelfs destructief (maligne), waarbij allen een diepgewortelde behoefte aan bewondering en validatie hebben.
Er is een naam voor: gespreksnarcisme. Elke kans wordt aangegrepen om het gesprek over te nemen. Een gespreksnarcist weet ieder gesprek zo om te buigen, dat het toch weer over hem of haar gaat. Ook al heb jij net verteld dat je er helemaal doorheen zit.
Iemand met een narcistische persoonlijkheidsstoornis vindt zichzelf beter dan anderen. Hij of zij vertoont egoïstisch gedrag, is dominant, wil bewonderd worden en heeft vaak een gebrek aan inlevingsvermogen. Mensen met een narcistische persoonlijkheidsstoornis vinden zichzelf belangrijker dan anderen.
Narcisten kunnen er niet tegen als anderen gelukkig zijn
Narcisten haten het als iemand gelukkig is. Dit betekent niet een tijdelijk gevoel van geluk of plezier, maar echte authentieke en diepe vreugde. Dit veroorzaakt bij narcisten paniek waar ze vervolgens angstig en onzeker van worden.
Seks met een narcist is vaak een machtsspel dat draait om controle, bewondering en eigen bevrediging, niet om echte intimiteit; het kan in het begin extreem gepassioneerd lijken ("love bombing") maar wordt eenzijdig en manipulatief, waarbij de partner zich genegeerd, gebruikt of gekwetst voelt, omdat empathie ontbreekt en de narcist lof verwacht voor zijn "prestaties". De seksuele interactie is een middel tot bevoorrading, en kan variëren van agressief tot het volledig onthouden van seks, afhankelijk van de behoefte aan controle.
Kenmerken van verborgen narcisme zijn een combinatie van diepe onzekerheid en een grote behoefte aan bewondering, verpakt in een façade van bescheidenheid, slachtoffergedrag en passief-agressieve manipulatie, zoals schuldgevoel oproepen en subtiele kritiek, vooral zichtbaar in intieme relaties, terwijl de buitenwereld vaak een charmant beeld ziet. Ze zijn sociale kameleons die zich vaak onbegrepen voelen en zich terugtrekken als machtsmiddel, maar de kern is hetzelfde gebrek aan echte empathie als bij openlijke narcisten.
Oorzaken van narcistische woede
De dieperliggende oorzaken van narcistisch gedrag zijn vaak: Een heel kwetsbaar zelfbeeld: achter een zelfverzekerde houding schuilt vaak diepe onzekerheid. De angst voor afwijzing of vernedering: elke vorm van kritiek kan voelen als een persoonlijke aanval.
Narcistisch gedrag is vaak lastig te herkennen. Nee dus. Er zullen wel een aanzienlijk aantal narcisten zijn met een hoog IQ maar hun EQ is minder ontwikkelt dan bij de doorsnee mens.
Narcisten gebruiken manipulatieve zinnen om controle te houden, schuld af te schuiven en jou aan jezelf te laten twijfelen, zoals "Jij bent te gevoelig", "Ik deed dat alleen omdat jij me zo boos maakte", "Je overdrijft", "Dat is nooit gebeurd" (gaslighting) en tijdens de 'hoovering'-fase: "Ik kan niet zonder jou" of "Ik ben veranderd" om je terug te lokken. Ze gebruiken ook zinnen die jou isoleren, zoals "Iedereen zegt het" en "Je bent ondankbaar" om jou te manipuleren.
Laten we even samenvatten. Experts onderscheiden vijf hoofdtypen narcisme: openlijk, verborgen, gemeenschappelijk, antagonistisch en kwaadaardig narcisme . Ze kunnen allemaal van invloed zijn op hoe je jezelf ziet en hoe je met anderen omgaat.
Een narcist voelt zich tot jou aangetrokken om deze redenen: Je hebt een hoog inlevingsvermogen. Je begrijpt de gevoelens van de ander goed. Je hebt een sterk inlevingsvermogen en je kunt meeleven met de ander.
Een voorbeeld daarvan is negeren.
Narcisten willen zich graag belangrijk voelen. Je kunt je wel voorstellen wat er gebeurt als de buitenwereld hem dan negeert. Diep van binnen raakt dit de kern van zijn probleem. Hij raakt de controle over anderen kwijt en voelt zich in het diepst van zijn ziel ontzettend klein.
Kenmerken narcist
Een opgeblazen gevoel van belangrijkheid, zonder de bijbehorende prestaties. Fantasieën over grenzeloos succes, grenzeloze macht, genialiteit of ideale liefde. Gedachten over hoe bijzonder en uniek men (de narcist) is. Excessieve behoefte aan bewondering.
Narcisten zijn angstig om ontmaskerd te worden voor wie ze echt zijn. Dit behelzen eerder gemaakte slachtoffers die de manipulatietechnieken van de narcist doorprikken en achter hun valse masker kunnen kijken. Bovendien vreest de narcist dat slachtoffers hun zorgvuldig opgebouwde image aan de buitenwereld openbaren.
Mensen met een narcistische persoonlijkheid willen graag het stralende middelpunt zijn. Sommigen denken dat ze de beste, mooiste en slimste zijn. Anderen hebben verborgen grootheidsgedachten: ze vinden bijvoorbeeld dat ze altijd voor anderen klaarstaan. Het zijn duidelijke kenmerken van een narcist.
Probeer nooit jezelf te verdedigen tegen een narcist . Ze weten al dat je gelijk hebt, ze willen je alleen maar gek maken door te proberen het te bewijzen. Het gaat hen niet om de waarheid, maar om macht. Het doel van een narcist is niet een oplossing of begrip, maar emotionele dominantie.
De narcist zet jou op een voetstuk en geeft je het gevoel dat je speciaal, uniek en onweerstaanbaar bent. Ze overladen je met aandacht, complimenten en liefde (soms wordt dit ook wel “love bombing” genoemd). Je voelt je gezien en gewaardeerd op een manier die bijna te mooi is om waar te zijn – en dat is het vaak ook.