Een PDS-aanval (prikkelbare darm syndroom) herken je aan een plotselinge of hevige verergering van darmklachten, vaak getriggerd door stress, drukte of specifieke voeding. Het gaat hierbij om een combinatie van buikpijn, krampen en een wisselend ontlastingspatroon. Gelre Ziekenhuizen +3
Veel voorkomend zijn gasvorming, winderigheid, een opgeblazen gevoel, een opgezette buik, zuurbranden, slikklachten of een brok in de keel. PDS-patiënten hebben vaak ook hele andere klachten, die geen PDS-symptomen zijn.
Een PDS-aanval kan variëren van enkele minuten tot uren, maar de klachten (zoals krampen, winderigheid, diarree of obstipatie) komen vaak in pieken, kunnen per dag verschillen en soms weken of maanden aanhouden, met periodes van rust ertussen; de duur is dus zeer persoonsafhankelijk.
Wat kun je zelf doen bij het prikkelbare darm syndroom?
Niet typisch voor PDS en een reden om je arts te raadplegen zijn:
PDS-ontlasting ziet er wisselend uit: het kan variëren van hard en keutelig (verstopping) tot dun en waterig (diarree), en vaak is er ook slijm bij, samen met een gevoel van onvolledige lediging en buikpijn die verbetert na toiletbezoek. Het patroon verandert vaak, soms met afwisseling tussen diarree en constipatie.
Sommige producten kunnen triggers zijn voor PDS-patiënten en zorgen voor vervelende buikpijn. Knoflook, ui, koolsoorten en zuivelproducten bijvoorbeeld. Deze voeding kan gasvorming in de darmen veroorzaken. Omdat de klachten zo uiteen lopen bestaat er geen algemeen voedingsadvies.
De pijn kan zeurend zijn of juist bestaan uit hevige krampen of steken. De klachten zijn vaak overdag, maar soms juist ook 's avonds en 's nachts. De pijn kan erger worden na het eten en verminderen na het poepen of het laten van een wind. Vaak heb je last van diarree, verstopping of een combinatie van beide.
Er is niet één "beste" medicijn tegen PDS, omdat het afhangt van je specifieke klachten (diarree, constipatie, krampen), maar veelgebruikte opties zijn pepermuntolie, psylliumvezels (bij diarree/constipatie), en loperamide (tegen diarree). Andere opties zijn mebeverine (krampen), linaclotide (constipatie), of zelfs lage doses antidepressiva (citalopram) bij pijn, allemaal in overleg met een arts.
Voedingswaren rijk aan fermenteerbare suikers, zoals bonen, schorseneren, kolen en peulvruchten eet u beter niet. Geven ook gemakkelijke aanvallen: uien, look, bloemkool, spruiten, zuurkool en paprika.
Om je prikkelbare darm (PDS) tot rust te brengen, focus je op een combinatie van leefstijl, voeding en stressmanagement: regelmatige beweging, minder stress, een gevarieerd dieet met voldoende vezels en water, rust en regelmaat (vooral met eten), en het vermijden van bekende triggers zoals cafeïne, alcohol, koolzuurhoudende dranken, grote vet- en suikerrijke maaltijden en sommige groenten (knoflook, ui, koolsoorten). Hulpmiddelen zoals probiotica, venkel, melisse en massage kunnen ook ondersteuning bieden, en een diëtist kan helpen bij specifieke voedingsadviezen.
Een opvlamming van het prikkelbaredarmsyndroom (PDS) verwijst naar een periode waarin de symptomen van het PDS intenser worden en moeilijker te beheersen zijn. Veelvoorkomende symptomen van een opvlamming zijn buikpijn, een opgeblazen gevoel, winderigheid, diarree en constipatie.
Er zijn veel factoren die kunnen leiden tot een verstoring van de darmfunctie. Het vier-R-protocol ( Verwijderen, Vervangen, Herstellen, Aanvullen ) pakt de onderliggende oorzaken van de disbalans aan en helpt de symptomen te verlichten.
Bij PDS maakt de darm te veel of juist te weinig bewegingen. Hierdoor kan diarree of juist verstopping ontstaan. Bij ruim 60% van de mensen met PDS zijn de zenuwen in de darmwand extra gevoelig. Bij PDS geven de darmen verstoorde signalen aan de hersenen.
PDS is geen ernstige aandoening. U kunt wel buikklachten zoals krampende buikpijn, opgeblazen gevoel, misselijkheid, verstopping en diarree krijgen. Vaak verergeren deze klachten wanneer u last heeft van stress of drukte.
Want het spastische darm syndroom wordt ook vaak het prikkelbare darm syndroom genoemd, ofwel PDS. Dit laatste staat voor Irritable Bowel Syndrome. Al deze namen staan voor dezelfde aandoening. Het spastische darm syndroom is een veel voorkomende, chronische darmaandoening.
Mensen met PDS raden we daarom aan niet meer dan 1 tot 2 biertjes te drinken. Deze bevatten geen FODMAPs, zelfs niet als ze gedistilleerd zijn van tarwe of rogge. Meestal worden hiervoor alcoholische dranken gemixt met frisdrank of vruchtensap. Vermijd de FODMAP-rijke soorten.
U kunt zelf paracetamol innemen tegen de pijn. Gebruik nooit meer dan 4 keer 1000mg per dag (meestal 4 keer 2 tabletten). De arts kan eventueel een sterkere pijnstiller voorschrijven. Middelen zoals ibuprofen, diclofenac en aspirine zijn niet aan te raden, omdat deze als bijwerking maag- en darmklachten kunnen geven.
Een goed ontbijt voor je darmen is vezelrijk en bevat prebiotica en probiotica, zoals havermout met fruit en zaden, volkorenbrood met noten, of yoghurt/kwark met muesli of kefir. Het stimuleert de spijsvertering en voedt de goede darmbacteriën, vooral als je er voldoende bij drinkt.
Een PDS-aanval kan variëren van enkele minuten tot uren, maar de klachten (zoals krampen, winderigheid, diarree of obstipatie) komen vaak in pieken, kunnen per dag verschillen en soms weken of maanden aanhouden, met periodes van rust ertussen; de duur is dus zeer persoonsafhankelijk.
Klachten zoals bloed bij de ontlasting, onverklaarbaar gewichtsverlies of koorts horen niet bij PDS. Ga met deze klachten naar de huisarts. Ook als uw klachten ontstaan op latere leeftijd (boven de 50 jaar) of als de stoelgang plotseling duidelijk verandert, is het aan te raden om naar de huisarts te gaan.
De darmmicrobiota is gelinkt met de gezondheid
Recente studies hebben de werkzaamheid van probiotica aangetoond bij indicaties, zoals PDS, psoriasis, antibioticum geassocieerde diarree, Parkinson, Alzheimer en luchtwegen infecties.
Zoete belegkeuzes bij PDS
Kies je juist vaak voor zoet beleg en bestaat je keuze nu vaak uit ongezonde zoete belegjes, dan kan je kijken of onderstaande opties een goede vervanger kunnen zijn. Denk aan aardbeien, blauwe bessen of banaan. Vaak goed verdraagbaar in een kleine portie.
Eet en drink minder zuivel
[r] Lactose is een type koolhydraat dat van nature in zuivel voorkomt en bij veel mensen darmklachten veroorzaakt. Sommige zuivelproducten bevatten iets minder lactose en worden daarom soms iets beter verdragen. Dit zijn bijvoorbeeld zure melkproducten zoals kwark en yoghurt, en harde kazen.
Echt helpen bij PDS (Prikkelbare Darm Syndroom) doet een combinatie van leefstijl aanpassen (stress verminderen, regelmatig bewegen, rustig en gezond eten met voldoende vezels en vocht) en indien nodig specifieke therapieën zoals hypnotherapie, cognitieve gedragstherapie of medicatie (zoals pepermuntolie voor krampen of middelen tegen diarree/obstipatie). Wat werkt verschilt per persoon, dus een gepersonaliseerde aanpak in overleg met arts en diëtist is cruciaal.