Een waterhoofd (hydrocefalus) begint doordat er te veel hersenvocht (liquor) in de hersenkamers ophoopt, meestal door een verstoorde balans in de productie, afvoer of opname van dit vocht.
Plotselinge hevige hoofdpijn, braken, slecht zien en andere neurologisch te duiden uitval zijn symptomen die een acuut waterhoofd typeren. Verschijnselen bij een volwassene: Hoofdpijn. Misselijkheid en/of braken.
Ook als ouder kind of als volwassene kan je een waterhoofd krijgen. Dit is vaak lastig te herkennen, omdat de klachten vaak anders zijn dan bij congenitale hydrocefalie en het hoofd niet groeit. Een voorbeeld van hydrocefalie op oudere leeftijd is normale druk hydrocefalie (NPH of Normal Pressure Hydrocephalus).
Bij een baby is een waterhoofd goed te herkennen. Bij baby's en peuters is de schedel namelijk nog niet gesloten. Daardoor kan het hoofdje makkelijk groeien. Als je baby een waterhoofd heeft, is het hoofdje van de baby groter dan normaal en de fontanel (de zachte plek op het hoofdje) kan gevoelig zijn en/of uitstulpen.
De overlevingskansen bij onbehandelde hydrocefalie zijn laag. Ongeveer 50% van de getroffen patiënten overlijdt vóór hun derde levensjaar en ongeveer 80% overlijdt vóór de volwassen leeftijd . Behandeling verbetert de prognose voor hydrocefalie die niet met tumoren gepaard gaat aanzienlijk, met overlevingspercentages van respectievelijk 89% en 95% in twee casestudies.
Deze aandoening veroorzaakt dementie-achtige symptomen, die het lopen, denken en het vermogen om de blaas te controleren beïnvloeden. De meeste dementie-achtige aandoeningen verergeren na verloop van tijd en zijn moeilijk te behandelen en te beheersen. NPH is echter vaak behandelbaar of zelfs omkeerbaar .
Wanneer het hersenvocht niet uit de ventrikels (hersenkamers) afgevoerd kan worden of niet door de bloedbaan kan worden opgenomen, hoopt het zich op. De ventrikels worden hierdoor groter en het hersenweefsel eromheen wordt hierdoor samengedrukt. Dit kan klachten geven.
Hydrocefalie kan zeer ernstig en zelfs dodelijk zijn als het niet behandeld wordt. Vijftig procent van de mensen bij wie de hydrocefalie niet behandeld wordt, overlijdt . De andere helft overleeft met wat 'gestabiliseerde hydrocefalie' wordt genoemd. Degenen die niet behandeld worden en overleven, kunnen ernstige hersenschade en lichamelijke handicaps oplopen.
Een hydrocefalus (waterhoofd) waarvan verwacht wordt dat dit blijft bestaan, ook voor lange tijd, moet behandeld worden. Dit kan alleen door middel van een operatie. Er zijn verschillende operaties mogelijk.
De aangeboren variant van hydrocefalus komt voor bij 1 op de 500 baby's. De oorzaak van een aangeboren waterhoofd die het meeste voorkomt is een vernauwing van de verbinding tussen de derde en vierde hersenkamer (aquaduct van Sylvius/aqueductus Sylvii). Zo'n vernauwing wordt 'Aquaductstenose' genoemd.
Bij oudere kinderen en volwassenen is de schedel gesloten en kan deze niet meer uitzetten. De verhoogde druk als gevolg van het uitzetten van de hersenkamers geeft dan vaak aanleiding tot hoofdpijn, misselijkheid en/of braken, wazig of dubbel zien, lusteloosheid of zelfs sufheid.
Overmatige consumptie van vetrijke en suikerrijke voedingsmiddelen zoals chips, snoep, chocolade, ijs, fastfood en frisdranken moet worden beperkt tot één of twee keer per week.
Hydrocefalie is een chronische aandoening. Het kan onder controle gehouden worden, maar meestal niet genezen. Met een passende behandeling in een vroeg stadium kunnen veel mensen met hydrocefalie echter een normaal leven leiden met weinig beperkingen . Hydrocefalie kan op elke leeftijd voorkomen, maar komt het meest voor bij baby's en volwassenen van 60 jaar en ouder.
Symptomen van hydrocefalie bij pasgeborenen
Bij een verhoogde druk in de hersenen als gevolg van hydrocefalie zijn baby's prikkelbaar en lusteloos, hebben ze een hoge huiltoon , braken ze en kunnen ze epileptische aanvallen krijgen.
Hoe vaak komt het voor? Ongeveer 3 van de 1000 pasgeboren kinderen in Nederland heeft een waterhoofd.
Het wordt ook wel liquor cerebrospinalis genoemd. De druk op de zenuwwortels kan verschillende klachten veroorzaken, zoals neuropathische pijn, tintelingen, spierzwakte of een verminderd gevoel. Hierdoor kunnen zwakke plekken ontstaan in de beschermlaag van de zenuwen, die vervolgens kunnen opzwellen.
Deze aandoening wordt ook wel hydrocefalie of 'waterhoofd' genoemd. De symptomen die hiermee gepaard kunnen gaan, zijn onder andere braken, lusteloosheid en heel veel slapen (lethargie), hoofdpijn, een vergroot hoofd of zelfs stuipaanvallen (convulsies).
Wat is een benigne externe hydrocefalus? Een benigne externe hydrocefalus is een goedaardige vochtophoping tussen de hersenen en de hersenvliezen. Dit wordt ook wel een verbreding van de subarachnoïdale ruimte genoemd.
Als u een lekkage in het ruggenmergvocht heeft, kan uw lichaam de volgende symptomen vertonen: Hoofdpijn die erger kan worden als u staat of gaat zitten en minder wordt of verdwijnt als u gaat liggen. Hoofdpijn wordt erger als u zich inspant, bijvoorbeeld als u hoest of niest.
Symptomen zijn anders bij baby's dan bij oudere kinderen en volwassenen. Bij baby's zijn de schedelnaden nog niet gesloten en een belangrijk symptoom is dan een te snelle groei van het hoofdje. De kinderen kunnen ook geïrriteerd zijn. De fontanel kan gespannen aanvoelen of bol staan.
Hydrocefalie vanaf de geboorte
een ongewoon groot hoofd . een dunne en glanzende hoofdhuid met duidelijk zichtbare aderen. een bolle of gespannen fontanel (de zachte plek bovenop het hoofdje van een baby). naar beneden gerichte ogen.
Baby's kunnen geboren worden met hydrocefalie (aangeboren hydrocefalie) of de aandoening kort na de geboorte ontwikkelen . In deze gevallen kan hydrocefalie onder andere veroorzaakt worden door erfelijke genetische afwijkingen die de doorstroming van hersenvocht blokkeren.
Waterhoofd behandelen
Een hydrocefalus (waterhoofd) waarvan verwacht wordt dat dit blijft bestaan, ook voor lange tijd, moet behandeld worden. Dit kan alleen door middel van een operatie. Er zijn verschillende operaties mogelijk. Uw neurochirurg bespreekt met u welke operatie het beste bij uw situatie past.
Behandelings-opties voor NPH
Normale druk hydrocephalus (NPH) ‒ een bijzondere vorm van waterhoofd ‒ kan niet genezen worden. Er bestaat echter wel een behandeling: de implantatie van een shunt om overmatig hersenvocht uit de holtes in de hersenen (ventrikels) af te voeren.
Een waterhoofd (hydrocephalus) kan een gevolg zijn van een slechte circulatie van het hersenvocht. Een waterhoofd kan op iedere leeftijd voorkomen, ook bij het nog niet-geboren kind. Het kan verschillende klachten geven, bijvoorbeeld: Groot hoofd, toename schedelomtrek.