Een narcist weet vaak dondersgoed dát hij liegt, manipuleert en kwetst, maar mist het empathisch vermogen om de impact ervan te voelen. Door een groot gebrek aan zelfreflectie wijten ze problemen aan anderen en zien ze zichzelf als slachtoffer. Ze handelen uit eigenbelang, waarbij het beschermen van hun kwetsbare ego centraal staat.
Een narcist ziet jou als een verlengstuk van zichzelf. Jouw gevoelens en gedachten doen er alleen toe als ze bijdragen aan zijn realiteit. Hij verwacht bijvoorbeeld dat je steeds weet wat hij wil, zonder dat hij hier om hoeft te vragen.
Narcisten hebben weinig of doorgaans geen zelfreflecterend vermogen. Sterker nog: ze leggen de eigen vraagstukken graag bij een ander neer. Ze kijken niet kritisch naar zichzelf, maar ze projecteren hun eigen gedrag op de ander. En dat projecteren bestaat doorgaans uit de ander beschuldigen en de schuld geven.
Iemand met narcisme heeft een overdreven gevoel van eigenwaarde en zelfbelang. Ze ervaren een opgeblazen gevoel van eigen belangrijkheid. Narcistische mensen zijn sterk gefocust op zichzelf en hun eigen behoeften. Ze tonen vaak weinig empathie (inlevingsvermogen) voor anderen en ze beschouwen zichzelf boven de rest.
De zwakke plekken van een narcist zijn hun diepgewortelde onzekerheid, een extreem kwetsbaar ego dat afhankelijk is van externe validatie, een gebrek aan echte empathie, de angst voor schaamte en kritiek, en de onmacht om met de realiteit om te gaan, wat leidt tot een constante behoefte aan 'narcistische voeding' (aandacht, bewondering). Ze kunnen niet goed tegen 'nee' en grenzen, en hun fantasiewereld botst vaak met de werkelijkheid, waardoor ze anderen beschadigen om zichzelf beter te voelen.
Narcisten gebruiken vaak zinnen om te manipuleren, de schuld af te schuiven en het slachtoffer te devalueren, zoals: "Jij bent te gevoelig," "Ik deed het alleen maar omdat jij me zo boos maakte," "Dat heb ik nooit gezegd," "Je bent jaloers," "Zonder mij red je het niet," "Iedereen vindt dat jij overdrijft," "Je maakt alles zo ingewikkeld," en "Je bent nergens goed voor". Deze zinnen zijn bedoeld om de realiteit te verdraaien (gaslighting), het zelfvertrouwen te breken en de ander afhankelijk te maken.
Een narcist kan absoluut niet tegen afwijzing, kritiek (zeker publiekelijk), onafhankelijkheid van anderen, het verlies van controle, gebrek aan bewondering (voeding), het blootgesteld worden van hun kwetsbaarheid (schaamte), empathie/compassie, en zelfspot; ze reageren hierop vaak met woede, manipulatie, of vernederend gedrag omdat het hun fragiele, opgeblazen zelfbeeld en gevoel van superioriteit direct aanvalt.
Je maakt je excuses en probeert een oplossing te bedenken. De narcist explodeert: Hij of zij begint te schreeuwen dat je altijd egoïstisch bent, niets geeft om de relatie en hem of haar opzettelijk negeert. De boosheid lijkt veel te groot voor wat er daadwerkelijk gebeurd is.
Triangulatie. Zelfs als ze alleen zijn, doen narcisten aan triangulatie. Deze manipulatietechniek gebruiken ze vaak om drama en verwarring te zaaien in hun sociale kring of familie. Heel zorgvuldig denken ze na over wie ze kunnen gebruiken en hoe ze mensen tegen elkaar kunnen opzetten als ze alleen zijn.
Het ergste voor een narcist is het verliezen van controle, het ervaren van afwijzing of kritiek, niet de 'speciale' status die ze zichzelf toedichten en het gebrek aan bewondering, aangezien dit hun fragiele ego raakt en hun diepgewortelde angst voor zwakte en onwaardigheid blootlegt, wat kan leiden tot woede-uitbarstingen of manipulatie om de controle te herwinnen. Het tonen van hun kwetsbaarheid en het erkennen van hun fouten zijn bijna onmogelijk, omdat ze zichzelf als superieur zien.
Een narcist gedraagt zich vaak charmant en zelfverzekerd, maar heeft een diepgewortelde onzekerheid en een enorme behoefte aan bewondering, weinig empathie, een opgeblazen gevoel van eigen belangrijkheid en een gebrek aan inlevingsvermogen, terwijl ze anderen manipuleren en gebruiken om hun eigen doelen te bereiken, en slecht reageren op kritiek met woede of verontwaardiging.
Of jij de relatie beëindigde, of hij jou genadeloos liet vallen – het is begrijpelijk dat je dit wilt weten. Het idee dat iemand die je zoveel heeft aangedaan jou tóch mist, kan bijna voelen als een pleister op de wonde. Maar de waarheid is pijnlijk en verhelderend tegelijk: een narcist mist jou niet.
Seks met een narcist is vaak een machtsspel dat draait om controle, bewondering en eigen bevrediging, niet om echte intimiteit; het kan in het begin extreem gepassioneerd lijken ("love bombing") maar wordt eenzijdig en manipulatief, waarbij de partner zich genegeerd, gebruikt of gekwetst voelt, omdat empathie ontbreekt en de narcist lof verwacht voor zijn "prestaties". De seksuele interactie is een middel tot bevoorrading, en kan variëren van agressief tot het volledig onthouden van seks, afhankelijk van de behoefte aan controle.
Mensen met een narcistische persoonlijkheid willen graag het stralende middelpunt zijn. Sommigen denken dat ze de beste, mooiste en slimste zijn. Anderen hebben verborgen grootheidsgedachten: ze vinden bijvoorbeeld dat ze altijd voor anderen klaarstaan. Het zijn duidelijke kenmerken van een narcist.
Er zijn verschillende manieren om narcisme in te delen, maar vaak worden grandioos/openlijk, kwetsbaar/verborgen, maligne/kwaadaardig, en soms altruïstisch/filantropisch onderscheiden; deze typen variëren van arrogant en dominant (grandioos) tot subtiel en slachtofferig (kwetsbaar) en zelfs destructief (maligne), waarbij allen een diepgewortelde behoefte aan bewondering en validatie hebben.
Als ze betrapt worden op een leugen, kunnen ze proberen het te ontkennen, de schuld af te schuiven of je doen twijfelen aan je perceptie van de waarheid door middel van gaslighting. Liegen kan een verdedigingsmechanisme zijn voor narcisten, en het kan moeilijk zijn om te bepalen wanneer ze de waarheid spreken.
De narcist zet jou op een voetstuk en geeft je het gevoel dat je speciaal, uniek en onweerstaanbaar bent. Ze overladen je met aandacht, complimenten en liefde (soms wordt dit ook wel “love bombing” genoemd). Je voelt je gezien en gewaardeerd op een manier die bijna te mooi is om waar te zijn – en dat is het vaak ook.
Situaties die een verborgen narcist kan triggeren zijn onder andere:
Een narcist voelt zich tot jou aangetrokken om deze redenen: Je hebt een hoog inlevingsvermogen. Je begrijpt de gevoelens van de ander goed. Je hebt een sterk inlevingsvermogen en je kunt meeleven met de ander.
Een voorbeeld daarvan is negeren.
Narcisten willen zich graag belangrijk voelen. Je kunt je wel voorstellen wat er gebeurt als de buitenwereld hem dan negeert. Diep van binnen raakt dit de kern van zijn probleem. Hij raakt de controle over anderen kwijt en voelt zich in het diepst van zijn ziel ontzettend klein.
Probeer nooit jezelf te verdedigen tegen een narcist . Ze weten al dat je gelijk hebt, ze willen je alleen maar gek maken door te proberen het te bewijzen. Het gaat hen niet om de waarheid, maar om macht. Het doel van een narcist is niet een oplossing of begrip, maar emotionele dominantie.
Ja hoor, een narcist kan perfect 'sorry' zeggen. Maar dat doet hij niet omdat hij schuldgevoelens heeft om hoe hij jou heeft behandeld. Als een narcist 'sorry' zegt of zich verontschuldigt dan doet hij dat louter en alleen uit eigenbelang.
Narcisten zijn angstig om ontmaskerd te worden voor wie ze echt zijn. Dit behelzen eerder gemaakte slachtoffers die de manipulatietechnieken van de narcist doorprikken en achter hun valse masker kunnen kijken. Bovendien vreest de narcist dat slachtoffers hun zorgvuldig opgebouwde image aan de buitenwereld openbaren.
Narcisten gebruiken manipulatieve zinnen om controle te houden, schuld af te schuiven en jou aan jezelf te laten twijfelen, zoals "Jij bent te gevoelig", "Ik deed dat alleen omdat jij me zo boos maakte", "Je overdrijft", "Dat is nooit gebeurd" (gaslighting) en tijdens de 'hoovering'-fase: "Ik kan niet zonder jou" of "Ik ben veranderd" om je terug te lokken. Ze gebruiken ook zinnen die jou isoleren, zoals "Iedereen zegt het" en "Je bent ondankbaar" om jou te manipuleren.
Narcistische trekken bij een man kenmerken zich door een overdreven gevoel van eigenbelang, behoefte aan constante bewondering, een gebrek aan empathie, en het idee speciaal te zijn, wat zich uit in manipulatie, arrogantie, jaloezie en het kleineren van anderen om de eigen superioriteit te bevestigen; vaak ziet hij zelf het probleem niet en geeft hij anderen de schuld, reageert hij slecht op kritiek, en is er sprake van fantasieën over macht, succes en perfectie.