De borderline-persoonlijkheidsstoornis (BPS) wordt het vaakst verward met een bipolaire stoornis vanwege vergelijkbare symptomen als hevige stemmingswisselingen, impulsiviteit en emotionele instabiliteit. Hoewel de symptomen overlappen, zijn het verschillende aandoeningen met een andere behandelingswijze. Psycholoog.nl +2
Een cyclothyme stoornis is kort te beschrijven als een lichte versie van een bipolaire stoornis. Je stemming schommelt vaak, maar je somberheid is nooit zo ernstig dat echt sprake is van een depressie.
Er zijn 10 hoofdtypen persoonlijkheidsstoornissen, verdeeld over drie clusters (A, B, C) volgens de DSM-5, waaronder de Paranoïde, Schizoïde en Schizotypische (Cluster A), de Histrionische, Narcistische, Antisociale en Borderline (Cluster B), en de Ontwijkende, Afhankelijke en Dwangmatige (Cluster C) stoornis, plus een categorie voor "Niet Anders Omschreven" (NAO). Deze stoornissen worden gekenmerkt door diepgewortelde, onflexibele patronen in denken, voelen en gedrag die problemen veroorzaken.
Verschillende psychische aandoeningen vertonen overlappende symptomen met een bipolaire stoornis, waardoor een verkeerde diagnose relatief vaak voorkomt. Stoornissen zoals ADHD, een ernstige depressieve stoornis en een borderline persoonlijkheidsstoornis kunnen allemaal gepaard gaan met aanzienlijke stemmingswisselingen, impulsiviteit en emotionele instabiliteit.
Wanneer je een borderline persoonlijkheidsstoornis hebt, voel je je vaak niet in balans, maar erg instabiel en kan je (ook voor jezelf) soms onvoorspelbaar reageren. Je voelt je vaak snel afgewezen en bent bang om door mensen die belangrijk voor jou zijn in de steek gelaten te worden.
De 9 kenmerken van borderline, volgens de DSM-5 criteria, zijn onder andere extreme angst om verlaten te worden, instabiele en intense relaties, een instabiel zelfbeeld, impulsief en zelfbeschadigend gedrag, heftige stemmingswisselingen, chronische leegte, intense woede, en dissociatie/paranoïde ideeën bij stress. Deze symptomen zorgen voor grote instabiliteit in gevoelens, relaties en gedrag, en iemand hoeft niet aan alle negen te voldoen om de diagnose te krijgen.
Personen met borderline persoonlijkheidsstoornis ervaren vaak intense en snel wisselende emoties, hebben moeite hun emoties te reguleren en vertonen impulsief gedrag , waaronder terugkerende zelfbeschadiging en suïcidale gedachten.
Cyclothymie is een milde vorm van bipolaire stoornis . De symptomen zijn bij de meeste mensen zo mild dat ze geen hulp zoeken voor psychische problemen, of de emotionele pieken voelen prettig aan, waardoor ze niet beseffen dat er iets mis is of geen hulp willen zoeken. Dit betekent dat cyclothymie vaak niet wordt gediagnosticeerd en behandeld.
Zoals eerder vermeld, is de meest voorkomende verkeerde diagnose bij bipolaire patiënten een unipolaire depressie . Een onjuiste diagnose van unipolaire depressie brengt het risico met zich mee van een ongeschikte behandeling met antidepressiva, wat kan leiden tot manische episodes en snelle stemmingswisselingen.
De lijsten met psychische stoornissen zijn onderverdeeld in 11 categorieën: neurocognitieve stoornissen (12.02); schizofreniespectrumstoornissen en andere psychotische stoornissen (12.03); depressieve, bipolaire en verwante stoornissen (12.04); verstandelijke stoornissen (12.05); angst- en obsessief-compulsieve stoornissen (12.06); somatische symptoomstoornissen en ...
Narcisme kenmerken
Borderline persoonlijkheidsstoornis is een ernstige psychische aandoening die van invloed is op hoe iemand zichzelf en anderen ziet en die het functioneren in het dagelijks leven bemoeilijkt.
De 5 meest voorkomende stoornissen in Nederland zijn vaak angststoornissen, depressie (onder stemmingsstoornissen), middelenstoornissen, ADHD, en autisme, hoewel de exacte ranglijst kan variëren afhankelijk van de bron en of fysieke aandoeningen worden meegerekend; angststoornissen en depressie staan consistent bovenaan als het om psychische klachten gaat.
In het ervaren van de stemmingswisselingen zijn er ook verschillen. Bij een bipolaire stoornis duurt het veranderen van de stemming langer (weken tot maanden). Daarentegen kan bij een borderline persoonlijkheidsstoornis de stemming soms in een aantal minuten veranderen.
De periodieke explosieve stoornis is een psychische aandoening. Wie aan deze aandoening lijdt, kan zijn woede of drift niet beheersen en vertoont buitensporig gewelddadig gedrag. In de DSM-5 is de aandoening ingedeeld bij de stoornissen van de impulsbeheersing.
Vroeger werd een bipolaire stoornis een manisch-depressieve stoornis genoemd. Omdat deze twee dingen (manie en depressie) elkaar afwisselen en sterk aanwezig zijn. Nu noemen we het een bipolaire stoornis.
Contra-gedrag betekent dat je je tegengesteld aan je stemming gaat gedragen, om weer terug te keren naar een stabiele stemming: Dus als je somber bent, en je wilt het liefst wegkruipen op de bank of in bed: ga toch sporten of vrienden opzoeken.
2.3 Beloop
Typerend voor de bipolaire stoornis is dat stemmingsepisoden komen en gaan. Tussen de episoden in zijn er meestal klachtenvrije perioden. Sommige mensen zijn vele jaren klachtenvrij, bij anderen volgen episoden van (hypo-) manie en depressie elkaar sneller op.
Vincent van Gogh, Kanye West, Joost Zwagerman. Bijna iedereen heeft gehoord van deze of andere beroemde kunstenaars of artiesten die lijden of leden aan een bipolaire stoornis, ook wel manisch-depressiviteit genoemd. Eén à twee procent van de Nederlanders is manisch-depressief.
Bipolaire stemmingsstoornissen gaan met het klimmen der jaren helaas niet over. Maar ze worden ook niet per se ernstiger. Het is inderdaad zo dat bij veel mensen manieën meer afnemen dan depressies, misschien omdat een manie gevoeliger is voor medicatie.
Een ander woord voor bipolaire stoornis is manisch-depressieve stoornis.
Meestal begint de stoornis tussen het 15e en 24e jaar. Ouderen met een bipolaire stoornis leven dus vaak al een heel stuk van hun leven met de gevolgen van deze aandoening. In Nederland had in 2022 gemiddeld 0,8% van de mensen van 55-64 jaar in de afgelopen 12 maanden een bipolaire stoornis gehad (1).
Borderline symptomen
Een persoonlijkheidsstoornis gaat over het algemeen gepaard met problemen in zelfbeeld wat zich uit in een gevoel van niet goed weten wie je bent en je niet kunnen verbinden met eigen doelen in het leven. Daarnaast spelen ook problemen in relaties tot anderen meestal een rol.
Borderline triggers zijn vaak intense emotionele situaties, zoals afwijzing, verlating, conflicten, of het gevoel niet begrepen te worden, die vaak voortkomen uit vroege levenservaringen zoals trauma (misbruik, verwaarlozing), genetische aanleg en een verhoogde emotionele gevoeligheid, waardoor het stresssysteem overbelast raakt en sneller 'aan' staat in een 'nu-of-nooit' of zwart-wit denken.