Een paar dieren staan bekend om hun vermogen om (tijdelijk) te overleven zonder hoofd:
De uitzonderingen in het dierenrijk zijn de allerprimitiefste dieren zoals de neteldieren (kwallen, koralen, zeeanemonen) en de sponzen. Die hebben geen hersenen. De andere dieren hebben hersenen nodig omdat ze zeer beweeglijk zijn en over zintuigen beschikken.
"Alleen als een deel van de hersenen bewaard blijft, kan de kip het overleven." Bij kippen worden de meeste basisfuncties zoals ademen en de meeste reflexen immers gecontroleerd door de hersenstam. "Zo lang ze dan eten en drinken krijgen, kunnen ze nog even in leven blijven.
Mike, de kip zonder kop (Engels: Mike the Headless Chicken of Miracle Mike) (april 1945 – maart 1947) was een wyandotte-haan die na zijn onthoofding nog achttien maanden leefde.
Maar een kip uit de Verenigde Staten, Miracle Mike, hield het in 1945 maar liefst achttien maanden vol zonder hoofd en werd een ware attractie. Kippen kunnen vaak nog even lopen nadat ze zijn onthoofd omdat zij hun hersenen niet nodig hebben bij het aansturen van hun spieren.
Kakkerlak . Hoewel niet zo lang als de wonderbaarlijke Mike, is het vermogen van kakkerlakken om te overleven zonder kop nog steeds indrukwekkend. Deze taaie insecten kunnen wekenlang na onthoofding nog leven.
Omdat basisfuncties (ademhaling, hartslag, enz.) en de meeste reflexen van een kip worden aangestuurd door de hersenstam , kon Mike redelijk gezond blijven. Dit is een voorbeeld van hoe centrale motorische generatoren ervoor zorgen dat basale homeostatische functies kunnen worden uitgevoerd, zelfs zonder de aanwezigheid van hogere hersencentra.
De tardigrade, ook wel beerdiertje genoemd, kan vrijwel onmogelijk sterven. Deze diertjes overleven extreme temperaturen, zowel hitte als kou.
Sponzen (Porifera), neteldieren (zoals kwallen) en stekelhuidigen (zoals zeesterren) hebben geen kop. Er zijn nog een paar andere diergroepen zonder tweezijdige symmetrie die minder bekend zijn. Verder heeft alles met tweezijdige symmetrie wel iets dat op een kop lijkt, wat in feite een opeenhoping van zenuwweefsel en zintuigen is.
Koala's zijn gedrongen, in bomen levende buideldieren met een dikke grijze vacht. Ze komen alleen in Australië voor, waar ze voornamelijk in eucalyptusbomen leven en ongeveer 22 uur per dag slapen (90%).
Volgens de Wet op dierproeven valt onderzoek met ongewervelde dieren, zoals insecten, kreeften en zeesterren, niet onder proefdieronderzoek. De wet beschouwt ongewervelde dieren -die geen ruggengraat hebben- als dieren zonder een (grote) hersencapaciteit, die ook geen stress of pijn ervaren.
Er zijn veel dieren die erg lang achter elkaar kunnen slapen; denk aan de beer met zijn winterslaap. Maar de langste slaper van allemaal is de slak. Als het nodig is, bijvoorbeeld bij extreme temperaturen of andere noodsituaties, kan een slak drie jaar lang slapen zonder iets te eten!
Close-up van een maanvlinder. Maanvlinders (Actias luna) staan bekend om hun prachtige groene vleugels met maanvormige tekeningen en leven gemiddeld slechts een week. Ze zijn gemakkelijk in het wild te herkennen aan hun grote spanwijdte van 7,6 tot 11,4 centimeter.
Wist je dat de Kakapo het domste dier ter wereld is? Deze papagaai blijkt zich nogal eens te vergissen in zijn eigen kunnen waardoor hij regelmatig bij het opstijgen neerploft. Het beest kan namelijk helemaal niet vliegen.
De blinde grotvis, ook wel bekend als de Mexicaanse tetra (Astyanax mexicanus), is een merkwaardige soort, met name vanwege het volledig ontbreken van ogen en de doorschijnende roze huid. Het is echter een fascinerend voorbeeld van hoe de omgeving direct van invloed kan zijn op het uiterlijk, het voedingspatroon en het gedrag van een dier.
Op de kreeften, krabben en inktvisachtigen na, hebben de ongewervelde dieren geen hersenen.
Omdat kakkerlakken niet door hun kop ademen, maar door kleine gaatjes in hun lichaam, de zogenaamde spiracula. Hersenen zijn niet nodig. Dus zelfs zonder kop kunnen ze rondlopen, reageren op prikkels... en je de stuipen op het lijf jagen. Ze sterven pas later, niet door onthoofding, maar door verhongering.
Wist je bijvoorbeeld dat ie drie harten heeft en dat zijn bloed blauw is? En elke arm heeft zijn eigen stel hersenen, waardoor octopussen veel dingen tegelijkertijd kunnen doen. Super handig! Het dier kan de kleur van zijn lichaam aanpassen aan de omgeving.
Kwallen hebben geen hart en longen. Ook hebben ze geen hersenen. Maar kwallen kunnen wel leven zonder die organen.
De blobvis mag zich officieel het lelijkste beest op aarde te noemen. De vis is in een verkiezing verkozen tot meest afzichtelijke diersoort. Met zijn slijmerige uiterlijk en droevige gezichtsuitdrukking is de blobvis inderdaad niet moeders mooiste.
Turritophis dohrnii - de onsterfelijke kwal
De zogenaamde onsterfelijke kwal (of, om de wetenschappelijke naam te gebruiken, Turritopsis dohrnii) leeft in zeewater. Deze soort werd voor het eerst ontdekt in de jaren 1880 in de Middellandse Zee en is nu, dankzij ballastwater, op veel andere locaties te vinden.
Een voorbeeld van een soort met biologische onsterfelijkheid is de Turritopsis dohrnii, in het Engels ook wel onsterfelijke kwal. Een ander voorbeeld is de kreeft, maar omdat kreeften hun hele leven blijven groeien, ontgroeien ze uiteindelijk hun schelp.
In het eerste levensjaar is de hen het productiefst, daarna neemt de eierproductie elk jaar af met ongeveer 20%. Op termijn gaat de kip op pensioen en stopt ze met leggen. Een kip is volwassen vanaf 1 jaar, maar sommige rassen met een hogere levensverwachting zijn dit pas in hun tweede levensjaar.
Terug naar de kippen: hoewel ze hun hersenen zeker niet in hun achterste hebben, hebben ze wel een klein beetje hersenen boven in hun nek , en veel zenuwen in hun ruggenmerg die reageren op gevoelens in de huid en de spieren laten bewegen – zelfs als hun kop eraf is gehakt!
Wanneer een kip in de toom sterft, verzamelen de anderen zich rond het lichaam. Soms laten ze zachtjes geluiden horen of vertonen ze ongebruikelijk gedrag, zoals in de buurt blijven of zich ingetogen gedragen . Onderzoekers en verzorgers hebben opgemerkt dat dit gedrag op een rouwproces kan lijken, wat hun sterke onderlinge banden en gemeenschapsgevoel weerspiegelt.