Valkuilen voor hoogbegaafde mensen - Snelheid en veelomvattendheid van denken, maar ook het op meerdere fronten tegelijkertijd denken kan beangstigend en verwarrend, dan wel fascinerend zijn. In het ene geval kan het leiden tot perfectionistische, dwangmatige manieren van denken en doen - om de controle te behouden.
Een groot aantal heeft problemen gerelateerd aan hoogbegaafd zijn, zoals stress en burnout, depressie, eetproblemen, concentratieproblemen, slaapproblemen, eenzaamheid, angstklachten als faalangst, leerproblemen, onzekerheid, stemmingswisselingen, overgevoeligheid, relatieproblemen, minderwaardigheidsgevoelens, ...
Hoogbegaafdheid: de nadelen
Je verveelt je snel als je in een groep zit die langzamer denkt en leert dan jij. Mensen begrijpen je gedachtensprongen en gevoel voor humor vaak niet. Soms voel je je daardoor eenzaam en 'anders' dan je klasgenoten. Je kunt problemen krijgen in het maken van contact met anderen.
HB-ers passen veelal niet in systemen.Dus ook niet in het schoolsysteem of welk opgelegd systeem van buitenaf het ook mag zijn. Ze verzetten zich tegen autoriteit en net als HSP-ers kunnen ze moeilijk omgaan met machtsposities. Hoe dat komt lees je in mijn artikel over HB/HSP, macht, gezag of hiërarchie.
Hoogbegaafdheid theorie
Belangrijkste criteria: hoge intelligentie, motivatie èn creativiteit.
Hoogbegaafde kinderen hebben een verhoogde gevoeligheid voor sommige prikkels uit hun omgeving. Dit kan leiden tot zowel over- als onderprikkeling. Overprikkeling kan zich uiten in agressief gedrag of prikkelbaarheid. Onderprikkeling daarentegen zorgt voor verveling, dagdromen en onoplettendheid.
Hoogbegaafde kinderen vinden het vaak leuk om woordspelletjes te doen en tegenstrijdigheden te signaleren. Redenen en achtergronden willen begrijpen: De creatieve gedachten van hoogbegaafde kinderen zorgen ervoor dat ze over allerlei zaken nadenken. Hierdoor kunnen ze regels en tradities in twijfel trekken.
Hoogbegaafdheid betekent dat je snel denkt en je ingewikkelde dingen goed kan begrijpen. Je werkt graag zelfstandig, bent nieuwsgierig en hebt veel motivatie. Ook ben je gevoelig en ervaar je veel emoties. Je vindt het fijn om dingen te bedenken, maken of te ontwikkelen.
Omgaan met signalen en symptomenVeel zeer begaafde studenten krijgen waarschijnlijk een verkeerde diagnose van autisme, terwijl veel autistische kinderen waarschijnlijk niet als begaafd worden gediagnosticeerd . Gezien de ongelooflijk complexe en vergelijkbare aard van zowel begaafdheid als autisme, is de diagnose zelf nogal onbelangrijk.
Hoogbegaafden bezitten veel kwaliteiten die vaak niet tot uiting komen omdat zij nooit gestimuleerd zijn. Hoogbegaafden hebben meestal een apart soort humor. Vaak zien zij door het beeldenken iets letterlijk gebeuren als iets verteld wordt. De meeste hoogbegaafden hebben niets heb met sarcasme of cynisme.
Hoogbegaafdheid uit zich in het creatief denken, originaliteit en het vermogen om buiten reguliere kaders te denken. Hoogbegaafden hebben een sterk rechtvaardigheidsgevoel en accepteren regels en tradities niet zomaar. Er moet een reden voor gegeven worden. Hoogbegaafde leerlingen hebben een hoog leertempo.
De intense emoties en verhoogde gevoeligheden die gepaard gaan met het zeer begaafd zijn, kunnen vaak leiden tot frustratie en uitbarstingen . Het is waarschijnlijk niet alleen gerelateerd aan hun academische prestaties; de diepe emotionele reacties, perfectionistische neigingen en zelfs sociale ontkoppeling van begaafde kinderen spelen allemaal een rol.
Hoogbegaafdheid is geen stoornis en komt daarom niet voor in de DSM. Er is dus ook geen sprake van een diagnose. Je kunt hoogbegaafdheid wel laten vaststellen aan de hand van een begaafdheidsonderzoek en/of IQ test.
Nadelen van hoogbegaafdheid
Je denkt en leert vaak anders dan de meeste mensen en jouw uitspraken zijn soms ingewikkeld. Hierdoor heb je misschien problemen op je werk of op sociaal gebied; mensen begrijpen jou niet (altijd).
In de literatuur wordt in sommige onderzoeken gemeld dat er bij hoogbegaafde kinderen vaker sprake is van depressieve klachten (32, 41, 42), maar in andere onderzoeken wordt benadrukt dat hoogbegaafde kinderen vergelijkbare depressieve symptomen vertonen als hun leeftijdsgenoten met een normale intelligentie en een normaal vaardigheidsniveau (43–46).
Hoogbegaafdheid is ook niet iets dat je kunt kwijtraken of worden. Het is iets waarmee je geboren bent en waarmee je eindigt. Het kan wel zo zijn dat bepaalde kenmerkende eigenschappen van hoogbegaafdheid minder bij jou tot uiting zijn gekomen vanwege de omgeving waarin je bent opgegroeid.
Hoogbegaafdheid is geen psychiatrische stoornis en lijkt in de basis geen grotere kans te geven op psychiatrische problematiek in zijn algemeenheid. Mogelijk bestaat er bij hoogbegaafdheid een groter risico op: – existentiële depressie; – obsessievecompulsieve stoornis; – eetstoornissen.
Een begaafd persoon kan een of meer van de volgende eigenschappen bezitten. Besteedt veel energie en tijd aan het nastreven van speciale interesses en kan betrokken zijn bij talloze projecten en activiteiten.
Hoogbegaafdheid is voor een groot deel erfelijk, maar ook ouders die niet hoogbegaafd zijn, hebben hoogbegaafde kinderen. Ongeveer 2,5 procent van de bevolking is hoogbegaafd. In Nederland komt dat neer op ongeveer 430.000 hoogbegaafde mensen. Hoogbegaafdheid kan worden vastgesteld met behulp van een IQ-test.
Ze kunnen bijvoorbeeld al zien hoe ze iets willen, al weten hoe iets moet, maar nog niet de verfijnde motoriek hebben om het te maken. Zijn soms, niet altijd, cognitief ook al verder dan de sociale en emotionele ontwikkeling. Daardoor kan een hoogbegaafd kind heel volwassen en wijs overkomen.
Begaafde personen scoren doorgaans in de hogere percentielen, vaak boven de 130, wat wijst op geavanceerde intellectuele capaciteiten. Voor volwassenen die hun cognitieve sterktes willen begrijpen, kan een IQ-test zoals de WAIS een cruciaal hulpmiddel zijn bij het herkennen van begaafdheid en gerelateerde kenmerken.
Bestaat dat wel, emotioneel hoogbegaafd zijn? Emotionele intelligentie kan je definiëren als de vaardigheid je eigen emoties en die van anderen te herkennen en te begrijpen, en er vervolgens verstandig mee om te gaan. Het vermogen je emoties effectief in te zetten en ze in je voordeel te laten werken.
Onderzoek wijst uit dat begaafdheid ook geassocieerd wordt met intellectuele, emotionele, verbeeldingsvolle, sensuele en psychomotorische "overprikkelbaarheid". Begaafde personen zijn vaak emotioneel gevoelig en empathisch, waardoor de normale drukte op de speelplaats stressvol voor hen is.
Uit onderzoek blijkt dat begaafdheid ‘in families zit’ : bij een begaafd kind is de kans groot dat zijn genetisch verwante familieleden – broers en zussen en/of ouders – ook begaafd zijn, hoewel er genoeg uitzonderingen zijn.
Niet alle hoogbegaafde kinderen hebben weinig slaap nodig, maar er is een flink aantal (ook hoogbegaafde volwassenen) dat met veel minder uren slaap toe kan dan gemiddeld. Kijk dus naar je kind.