De duur van een rouwproces is zeer persoonlijk en kan sterk variëren. Sommige mensen ervaren intensieve rouw voor enkele maanden, terwijl het voor anderen jaren kan duren. Er is geen “juiste” tijdspanne voor rouwen, aangezien iedereen zijn of haar verlies op een unieke manier verwerkt.
In de jaren '70 beschreef Elisabeth Kübler‐Ross rouw als een proces in 5 fasen: ontkenning, woede, onderhandeling, depressie en aanvaarding. Hoewel Kubler – Ross dit zelf nooit zo bedoeld heeft, wordt het model vaak als 'dwingend' of 'normatief' ervaren.
Naast emotionele gevoelens zoals verdriet, boosheid, eenzaamheid, piekeren, hulpeloosheid en/of ontevredenheid, kan rouw ook voor lichamelijke reacties zorgen. Denk hierbij aan moeheid, hoofdpijn, concentratieproblemen, slaapproblemen en verminderde eetlust.
Beweging is een krachtige manier om het lichaam te helpen verdriet en trauma los te laten . Zachte oefeningen, zoals stretchen, yoga of tai chi, kunnen u helpen om u af te stemmen op uw lichaam en opgeslagen spanning los te laten. Ademhaling is een ander essentieel hulpmiddel, omdat het het parasympathische zenuwstelsel activeert, wat het lichaam en de geest kalmeert.
Zo heeft rouwen een effect op drie belangrijke hersenfuncties. Het gaat om het geheugen, de concentratie en de cognitie. Volgens wetenschappers verslechteren die tijdens het rouwproces en dit wordt ook wel 'rouwhersenen' genoemd. Die kunnen voor en na de Uitvaart24 voorkomen.
Het rouwproces dat zich voor langere tijd uitsluitend op verlies richt, wordt chronische rouw genoemd. Nabestaanden met chronische rouw hebben intense opdringende gevoelens en gedachten over de dierbare. Ze vinden het moeilijk om het verlies te aanvaarden en hebben behoefte om de dierbare dichtbij zich te houden.
Veel mensen in rouw hebben ervaring met knipperende lichten, muziekjes die opeens gaan spelen, een bepaald nummer dat je hoort op de radio, nét als je hem aanzet, een geur in huis. Enfin, er zijn allerlei tekens waarmee jouw overleden dierbare misschien laat merken dat hij nog bij je is!
In plaats van “veel sterkte”, kunt u ook zeggen “ik denk aan je” of “ik ben er voor je, ik hoop dat je me weet te vinden als ik iets voor je kan doen”. Dit is passender wanneer u dichter bij de nabestaanden staat.
Naast verdriet kun je denken aan woede, depressie, ontkenning, schuldgevoel en ongeloof. Acceptatie komt vaak pas later. Maar ook als je het verlies al lijkt te hebben geaccepteerd, kun je opnieuw te maken krijgen met de eerder genoemde emoties. Voorop staat dat een rouwperiode door iedereen anders wordt beleefd.
Schok/ontkenning
Een gevoel van verdoofdheid kan uren tot weken duren. Het is een periode die vaak wordt beschreven als "onwerkelijk" (d.w.z. verbaasd zijn dat je een euthanasie hebt overleefd).
Onverwerkte trauma symptomen
Je hebt last van stemmingswisselingen. Je zelfbeeld is laag. Je kan je emoties moeilijk onder controle houden. Je vindt het moeilijk om rust te nemen.
Als je rouwt kun je je geruime tijd erg moe, futloos of passief voelen. Ook kun je symptomen ervaren zoals slaapproblemen, hoofdpijn, buikpijn, spierpijn, hartkloppingen of druk op de borst en gebrek aan eetlust. Het kan ook zijn dat je juist overactief bent om maar niet met het verlies bezig te hoeven zijn.
Rouw komt en gaat en varieert met intensiteit, wat betekent dat voor sommigen het tweede jaar van rouw moeilijker kan zijn dan de eerste 12 maanden. Zodra de eerste schok begint te vervagen, is er de realiteit dat deze verandering voor altijd is, en lagen van gevoelens en emoties onthult.
Iedereen kan de aanwezigheid van overleden mensen waarnemen maar niet iedereen heeft een gave. Ik zie het als mijn taak om mensen bewust te maken dat de dood slechts een doorgang is naar een andere dimensie. Wanneer iemand sterft, verlaat de ziel het lichaam en wordt die pure energie.
Velen geloven dat een belangrijk teken dat een overleden geliefde contact met je opneemt of je een bericht stuurt, via dromen is . Sommigen voeren gesprekken, krijgen begeleiding of delen gewoon momenten van liefde en troost. Zulke dromen kunnen zo echt en levensecht zijn dat ze als teken worden opgevat.
Hoe ziet dat er uit, een teken van een overledene? Tekens kunnen op verschillende manieren gegeven worden, aldus Annet. “Zo zijn er tekens die via telepathisch contact gegeven worden. Dit zijn zintuiglijke ervaringen, waarbij de overledene gezien, gevoeld of gehoord wordt of waarbij een kenmerkende geur wordt geroken.
Van plotseling verlies naar fysieke klachten
Daarnaast brengt rouwen ook vermoeidheid, lichamelijke pijn en bijvoorbeeld hoofdpijn met zich mee. Lichamelijke klachten door rouw zijn te verklaren door de schok die het plotselinge verlies bij je teweegbrengt. Zowel psychisch als fysiek heb je een klap te verwerken.
Langdurig verdriet is de meest voorkomende vorm van gecompliceerd verdriet bij volwassenen (5). Het verschilt van normaal verdriet doordat de directe rouwreacties in de loop van de tijd met min of meer onverminderde kracht aanhouden, wat een aanzienlijk verlies van dagelijks functioneren veroorzaakt (2).
In sommige streken wordt gerouwd 1 jaar en zes weken zwaar, gevolgd door 1 jaar en zes weken lichte rouw voor zeer nabestaanden en een half jaar en zes weken voor familie in den tweeden graad. (Vroeger werd voor echtgenooten en ouders 2 jaar rouw gedragen).
Vaak schiet bij verdriet ook je stresshormoon, cortisol, de hoogte in, wat dan weer tot een ontregelde hormoonhuishouding en spierspanning leidt. Iets wat die brok in je keel meteen verklaart. Je verdriet zet zich vast, je cortisol slaat op hol en je adem stokt, je stem beeft en je eetlust neemt af.
Wie rouwt kan ook last hebben van vage (spier)pijnklachten. Een gestrest lijf heeft vaak last van aangespannen spieren en als je chronische stress hebt, zoals bij complexe rouw, ontspannen je spieren niet meer. Het kan voelen alsof je lijf continu 'onder hoogspanning' staat.
Rouw en verlies beïnvloeden de hersenen en het lichaam op veel verschillende manieren. Ze kunnen veranderingen in geheugen, gedrag, slaap en lichaamsfuncties veroorzaken, en het immuunsysteem en het hart beïnvloeden. Het kan ook leiden tot cognitieve effecten, zoals hersenmist .