Toxisch gedrag ontstaat vaak door een combinatie van onverwerkt trauma uit de jeugd, aangeleerde overlevingstactieken, diepgewortelde onzekerheid en disfunctionele hechtingspatronen. Deze personen manipuleren, controleren of vertonen chronisch negatief gedrag om hun eigen gebrek aan controle of eigenwaarde te compenseren.
Toxisch gedrag komt voor in alle mogelijke organisaties en in alle lagen van de hiërarchie. Het zijn leidinggevenden, collega's of medewerkers die door hun destructief functioneren het zelfvertrouwen van anderen ondermijnen en de sfeer in het team verzieken.
Veel toxische mensen zijn niet zo geboren, ze zijn gevormd door hun omgeving. Onverwerkt trauma, verwaarlozing in de kindertijd en disfunctionele relaties leiden vaak tot toxische gedragspatronen. Enkele veelvoorkomende oorzaken zijn: manipulatie als aangeleerde overlevingstactiek.
Toxische personen zijn ervan overtuigd dat alles de schuld is van anderen. En door middel van allerlei manipulatietechnieken slagen ze er ook in om anderen een schuldgevoel te bezorgen. Op een gegeven moment ga je aan jezelf twijfelen en nadenken over iets wat je gedaan zou kunnen hebben.
Situaties die een verborgen narcist kan triggeren zijn onder andere:
Narcisten gebruiken vaak zinnen om te manipuleren, de schuld af te schuiven en het slachtoffer te devalueren, zoals: "Jij bent te gevoelig," "Ik deed het alleen maar omdat jij me zo boos maakte," "Dat heb ik nooit gezegd," "Je bent jaloers," "Zonder mij red je het niet," "Iedereen vindt dat jij overdrijft," "Je maakt alles zo ingewikkeld," en "Je bent nergens goed voor". Deze zinnen zijn bedoeld om de realiteit te verdraaien (gaslighting), het zelfvertrouwen te breken en de ander afhankelijk te maken.
Een narcist kan absoluut niet tegen kritiek, afwijzing, het niet krijgen van bewondering (narcistische voeding), en mensen die voor zichzelf opkomen, omdat dit hun fragiele, superieure zelfbeeld bedreigt en hun diepgewortelde angst voor waardeloosheid confronteert, wat kan leiden tot woede, manipulatie en het projecteren van hun eigen tekortkomingen op anderen.
Een toxic trait, een giftige eigenschap, komt in alle vormen; negativiteit, oordelend, altijd in de slachtofferrol kruipen of juist victim blaming. Het is altijd jouw schuld en je betrapt jezelf erop dat je jezelf constant verontschuldigt.
Ze zullen manipuleren .
Giftige mensen hebben de neiging om je het gevoel te geven dat je hen iets verschuldigd bent. Ze hebben ook de neiging om van je te nemen of je iets te doen wat je kwetst, om vervolgens te beweren dat ze het allemaal voor jou deden. Dit komt vooral vaak voor op de werkvloer of in relaties waar de machtsverhoudingen scheef liggen.
Toxische mensen: hoe ga je ermee om?
Ja, het is mogelijk dat een toxische persoon van je houdt , maar diegene is misschien niet in staat je te geven wat je verdient in een relatie of vriendschap. Wat belangrijker is, is hoe jij je voelt als je bij die persoon bent.
Succesvolle mensen stellen grenzen .
Er is een dunne lijn tussen vriendelijk zijn en iemand toestaan je effectiviteit te ondermijnen. Succesvolle mensen begrijpen dit en laten zich niet leiden door negatieve invloeden, maar kiezen ervoor om effectieve grenzen te stellen.
Het stellen van duidelijke grenzen en je minder laten beïnvloeden door wat ze zeggen of doen, is de beste manier om ze te irriteren. Als je laat zien dat je je eigen gemoedsrust beschermt, zal dat giftige mensen enorm irriteren.
Deskundigen zeggen dat mensen toxisch gedrag vertonen omdat ze zelf een laag zelfbeeld hebben. Hun onzekerheden uiten zich in pogingen om anderen te controleren, in een poging liefde te krijgen waarvan ze denken dat die hen niet vrijwillig gegeven zal worden.
Er zijn verschillende manieren om narcisme in te delen, maar vaak worden grandioos/openlijk, kwetsbaar/verborgen, maligne/kwaadaardig, en soms altruïstisch/filantropisch onderscheiden; deze typen variëren van arrogant en dominant (grandioos) tot subtiel en slachtofferig (kwetsbaar) en zelfs destructief (maligne), waarbij allen een diepgewortelde behoefte aan bewondering en validatie hebben.
Bij toxische en narcistische relaties weet je nooit waar je aan toe bent. Je bent altijd op je hoede en je kunt je partner niet volledig vertrouwen omdat zijn gedrag onvoorspelbaar is. Soms lijkt er verbetering en gaan ze zelf in (relatie)therapie. Echt zie je nooit werkelijke verandering.
Volgens psycholoog dr. Sanam Hafeez is een giftig persoon iemand wiens gedrag, houding en/of acties consequent schadelijk zijn voor anderen. Dit kan zich uiten in manipulatie, chronische negativiteit, pestgedrag of zelfs emotionele onbeschikbaarheid. De redenen achter dit giftige gedrag kunnen heel divers zijn.
Giftige mensen manipuleren hun omgeving om te krijgen wat ze willen . Dit kan betekenen dat ze liegen, de waarheid verdraaien, overdrijven of informatie achterhouden om je ertoe te bewegen een bepaalde actie te ondernemen of een bepaalde mening over hen te hebben. Ze zullen alles doen wat nodig is, zelfs als dat betekent dat ze anderen pijn doen.
Begin met het duidelijk identificeren van het gedrag dat je onacceptabel vindt en bepaal de grenzen die je moet stellen. Communiceer je grenzen direct en assertief, zorg ervoor dat je boodschap helder en vastberaden is . Wees consequent in het handhaven van deze grenzen, want toxische mensen kunnen je vastberadenheid op de proef stellen.
Krachtige seksuele passie en een obsessieve behoefte aan seks, kunnen zelfs een belangrijke rode vlag zijn voor een toxische liefdesrelatie. Seksuele energie creëert in toxische relaties een krachtige, giftige, verslavende band. Je kunt onvervulde behoeften en verlangens van seksuele lust verwarren met liefde.
De regel houdt in dat er iedere zeven dagen een date op de planning staat, je iedere zeven weken een nachtje weggaat en iedere zeven maanden een romantische vakantie of getaway van minstens twee nachten op de planning staat.
Mensen met een narcistische persoonlijkheidsstoornis houden weinig rekening met anderen. Ze kunnen zich niet zo goed in een ander inleven en gebruiken andere mensen vooral voor hun eigen doelen. Ze hebben een grote behoefte aan bewondering en reageren doorgaans met woede op elke vorm van kritiek of afwijzing.
Ja hoor, een narcist kan perfect 'sorry' zeggen. Maar dat doet hij niet omdat hij schuldgevoelens heeft om hoe hij jou heeft behandeld. Als een narcist 'sorry' zegt of zich verontschuldigt dan doet hij dat louter en alleen uit eigenbelang.
Narcisten zijn angstig om ontmaskerd te worden voor wie ze echt zijn. Dit behelzen eerder gemaakte slachtoffers die de manipulatietechnieken van de narcist doorprikken en achter hun valse masker kunnen kijken. Bovendien vreest de narcist dat slachtoffers hun zorgvuldig opgebouwde image aan de buitenwereld openbaren.
Narcisten gebruiken manipulatieve zinnen om controle te houden, schuld af te schuiven en jou aan jezelf te laten twijfelen, zoals "Jij bent te gevoelig", "Ik deed dat alleen omdat jij me zo boos maakte", "Je overdrijft", "Dat is nooit gebeurd" (gaslighting) en tijdens de 'hoovering'-fase: "Ik kan niet zonder jou" of "Ik ben veranderd" om je terug te lokken. Ze gebruiken ook zinnen die jou isoleren, zoals "Iedereen zegt het" en "Je bent ondankbaar" om jou te manipuleren.