Bij een vermoedelijke botbreuk: stel het slachtoffer gerust, beweeg het lichaamsdeel zo min mogelijk, koel de plek (niet direct op de huid) en bel 112 bij ernstig letsel (been, heup, bekken, open breuk). Zet ledematen nooit zelf recht en dek open wonden steriel af. Koelen helpt tegen zwelling en pijn. Rode Kruis Nederland +2
Wat kunt u zelf doen bij een botbreuk?
Als een botbreuk niet wil genezen noemen we dit een 'niet genezende botbreuk' of een 'non-union'. Een niet genezende botbreuk kan veel pijn veroorzaken en het dagelijks leven ernstig belemmeren. Met de juiste behandeling kan een niet genezende botbreuk vaak toch nog genezen.
Een botbreuk geneest in principe vanzelf. De behandeling is erop gericht uw botten in de juiste richting aan elkaar te laten groeien. Uw arts kan u vertellen wat in uw situatie de beste behandeling is en de mogelijke alternatieven bespreken.
U voelt pijn op de plaats van de breuk, simpele bewegingen worden opeens moeilijk uitvoerbaar en er ontwikkelt zich een zwelling. Deze zwelling is het gevolg van een bloeduitstorting, die ontstaat bij een breuk. Soms kunt u een fractuur herkennen aan een krakend geluid, net nadat het bot gebroken is.
Hoe herken je een botbreuk? Het doet pijn als je het lichaamsdeel stilhoudt, en vaak nog meer pijn bij bewegen. Het slachtoffer kan het lichaamsdeel niet normaal bewegen of erop steunen. Soms kan het lichaamsdeel op een gekke manier bewogen worden of is er een krakend geluid bij bewegen.
Een kneuzing kan aanvoelen als een doffe pijn, terwijl de pijn bij een botbreuk vaak scherper is . Bij een kneuzing voelt u meestal alleen gevoeligheid bij aanraking. Bij een botbreuk is de pijn doorgaans constanter. Bij een botbreuk kan het bot er scheef uitzien of in een vreemde hoek gedraaid zijn.
Wanneer een bot gebroken is, wordt dat ook wel fractuur genoemd Een fractuur kan uiteenlopen van een scheurtje in het bot tot een volledige verbrijzeling ervan. In alle gevallen zult u pijn hebben, er ontstaat een zwelling door de bloeduitstorting bij de breuk en normale bewegingen zijn vaak niet meer mogelijk.
Vitaminen- en mineralensupplementen
Uw arts kan u aanraden uw dagelijkse inname van vitamine D, vitamine C of calcium te verhogen als bloedonderzoek uitwijst dat u een tekort aan deze voedingsstoffen heeft. Dit kan uw botten helpen nieuwe, gezonde cellen aan te maken. Voedingsmiddelen die rijk zijn aan deze voedingsstoffen zijn onder andere yoghurt, bladgroenten en citrusvruchten.
Plaatselijke pijn en gevoeligheid : Het meest opvallende symptoom van een gebroken scheenbeen is ongetwijfeld ongemak. De pijn neemt doorgaans aanzienlijk toe wanneer er druk op het geblesseerde scheenbeen wordt uitgeoefend of wanneer men probeert er gewicht op te dragen.
Spontane breuk: Een spontane breuk ontstaat bij door ziekte verzwakt bot. Een heel normale beweging kan de oorzaak zijn. Voorbeelden van ziektes waarbij het bot verzwakt is, zijn osteoporose (botontkalking) en bot-metastasen (bot-uitzaaiingen).
Niet-genezen botbreuk: Wanneer botten niet aan elkaar groeien
Sommige onbehandelde botbreuken genezen mogelijk niet volledig, wat bekend staat als non-union. Deze aandoening kan leiden tot aanhoudende pijn, instabiliteit en na verloop van tijd zelfs artrose . Orthopedische zorg biedt opties om de genezing te stimuleren, waaronder bottransplantaties of gespecialiseerde fixatietechnieken.
Bij sommige botbreuken is helemaal geen gips nodig. Deze breuken genezen vanzelf. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij een breuk van het sleutelbeen.
Bij een vermoeden van een gebroken rug, nek of bekken moeten deze patiënten onmiddellijk naar de spoedeisende hulp worden gebracht door 999 of 112 te bellen voor noodhulp . Kleinere botbreuken of andere fracturen moeten naar de spoedeisende hulp of een spoedkliniek worden gebracht, maar dit is minder urgent.
Gezond en gevarieerd eten helpt je lichaam sneller te herstellen. Vooral calcium is hierbij belangrijk: dit is namelijk de bouwstof van je botten. Volwassenen hebben genoeg aan ongeveer drie tot vier keer een portie calcium. Dit vind je vooral in zuivelproducten.
Het harde sterk verkalkte bot geneest langzaam. Zo duurt de genezing van bijvoorbeeld een breuk in het midden van een onder- of bovenbeen drie tot negen maanden, terwijl dit in de buurt van het gewricht slechts zes weken duurt. Bij de kleine beenderen (hand en voet) is de genezing sneller (drie tot zes weken).
Zuivelproducten, vis, bladgroenten, noten en volkoren granen bevatten voedingsstoffen die bijdragen aan botherstel. Zuivelproducten en zuivelvervangers: Alles wat van koemelk gemaakt is, is een goede bron van calcium en de meeste zuivelvervangers, zoals amandelmelk of sojamelk, zijn verrijkt met calcium.
De hoeksteen van de pijnbehandeling na fracturen zijn paracetamol en NSAID's (de non-selectieve COX remmers) eventueel aangevuld met (zwak-werkende) opiaten.
Voer oefeningen uit en rook niet
Oefeningen verbeteren de bloedtoevoer naar de gewonde plek. Daarnaast helpen de oefeningen om de spieren rond het letsel weer op te bouwen. Volg altijd de instructies van uw arts met betrekking tot rust en fysieke beweging om problemen bij de genezing te voorkomen.
Tekenen dat een botbreuk heeft plaatsgevonden zijn onder andere: onvermogen om het lichaamsdeel in kwestie te bewegen, pijnklachten bij beweging, vervorming en zwelling. Het medische team zal u onderzoeken om te kijken of een of meer van deze tekenen aanwezig zijn.
Het ergste (en meest pijnlijke) scenario is een blessure waarbij breuken ontstaan in het dijbeen, de heup, het bekken en de wervelkolom , aangezien deze allemaal met elkaar verbonden zijn. Bekkenfracturen worden vaak veroorzaakt door ernstig trauma, zoals auto-ongelukken en vallen van grote hoogte.
Auw! Dit zijn de 5 pijnlijkste plekken om een bot te breken
Botpijn is een alarmsignaal en komt vaak voor bij leukemie, gemetastaseerd neuroblastoom en primaire bottumoren . Het kan gaan om nachtelijke pijn of een constante, zeurende pijn. Deze maligniteiten kunnen gepaard gaan met een of meerdere gezwollen gewrichten en kunnen artritis nabootsen.
Symptomen van een botkneuzing
Aanhoudende pijn. Zwelling (vochtophoping) rond het getroffen gebied. Verandering van huidskleur. Stijfheid van het gewricht.
Hoewel zwelling en blauwe plekken goede indicatoren zijn voor een mogelijke botbreuk, zijn ze niet noodzakelijk – sommige botten kunnen breken met weinig tot geen zwelling of kneuzing . Een interessante aanwijzing voor een botbreuk is een stemvork! Plaats simpelweg een vibrerende stemvork, met de steel naar beneden, op de blessure.