Depersonalisatie. Bij depersonalisatie heb je het gevoel dat je los staat van je eigen lichaam of jezelf. Je lichaam kan vreemd, onecht, vervormd of onwerkelijk voelen, en het kan zijn alsof je jezelf van een afstand ziet. Ook je eigen gedrag, gedachten en gevoelens kunnen als 'niet-eigen' of vreemd worden ervaren.
Dissociatie is een toestand van verlaagd bewustzijn. Als je last hebt van dissociatie kan het voelen alsof je gedachten, gevoelens, herinneringen en lichamelijke gewaarwordingen niet van jezelf zijn (depersonalisatie). Ook kunnen de wereld en de mensen om je heen kunnen heel vreemd aanvoelen (derealisatie).
Met somatoforme dissociatie worden de dissociatieve symptomen aangeduid die zich op lichamelijke wijze uiten. De term 'somatoform' wil zeggen dat deze lichamelijke symptomen een bekende lichamelijke aandoening suggereren, maar niet door een lichamelijke aandoening kunnen worden verklaard.
Derealisatie. Bij derealisatie ervaart iemand de wereld om zich heen als onwerkelijk, bijvoorbeeld alsof diegene in een droom leeft of alsof de wereld niet echt is, alsof prikkels niet binnenkomen. Mensen of voorwerpen worden bijvoorbeeld ervaren als onecht, als in een droom, wazig, levenloos of visueel vervormd.
Een licht gevoel in het hoofd kan komen door bijvoorbeeld snel opstaan, heftige emoties, angst, stress of medicijnen. Sta langzaam op uit je stoel of bed. Word je duizelig, ga dan zitten en doe je hoofd tussen je knieën. Of ga bewegen, bijvoorbeeld een paar keer op je tenen staan.
Dissociatie gaat vaak gepaard met stilvallen, letterlijk en figuurlijk. In beweging komen helpt om weer in beweging te kunnen komen. Bewegen kan in het groot, zoals opstaan, gaan wandelen, of iets overgooien, maar ook in het klein. Soms is voorzichtig een vinger of voet bewegen een eerste haalbare stap.
Het concept van psychoforme dissociatie suggereert dat elementen van de geest zoals gedachten, sensaties en emoties gescheiden worden gehouden [2,3]. Psychoforme dissociatie omvat symptomen die verband houden met mentale functies zoals geheugen, bewustzijn en identiteit [2,4].
Door dissociatie kon je aan de traumatische momenten ontsnappen. Wanneer je op traumatische momenten hebt gedissocieerd, kan het zijn dat je later in het leven (wanneer er geen gevaar meer is) nog steeds dissocieert. Meestal gebeurt dit door een trigger : iets dat je doet denken aan de traumatische gebeurtenis.
Bij een somatisch-symptoomstoornis heeft iemand last van lichamelijke klachten met bijbehorende psychische klachten. Als iemand al lang tijd lichamelijke klachten heeft, dan heeft dat veel invloed op het dagelijks leven en op wat u denkt en doet: Denken: lichamelijke klachten roepen vaak negatieve gedachten op.
Schuldgevoelens kunnen ook een gevolg zijn van (traumatische) jeugdervaringen of een symptoom zijn van mentale problemen zoals persoonlijkheidsstoornissen, angststoornissen, een laag zelfbeeld en depressie. Daarnaast kunnen deze gevoelens voorkomen bij (problematische) rouw en chronische aandoeningen.
Hoe ziet het eruit als iemand dissocieert? Dissociatie is soms moeilijk te herkennen, maar er zijn enkele signalen. Iemand die dissocieert lijkt vaak aan het dagdromen, je te negeren of af te dwalen.Hun ogen kunnen er glazig uitzien, waardoor het lijkt alsof ze losgekoppeld zijn van hun omgeving.
Dissociatie- en depersonalisatiestoornissen
Dissociatieve amnesie: Mensen vergeten informatie over zichzelf of dingen die hen zijn overkomen . Depersonalisatie-derealisatiestoornis: Dit kan buitenlichamelijke ervaringen, een gevoel van onwerkelijkheid en een onvermogen om iemands beeld in een spiegel te herkennen, omvatten.
Sommige mensen hebben tijdens hun eerste aanval het gevoel dood te gaan. In een mildere vorm hebben mensen het gevoel er niet helemaal bij te zijn. Vaak zeggen patiënten zich bewust te zijn van de mensen om hen heen, maar niet met hen te kunnen praten.
Je kunt depersonalisatie zien als een verdedigingsmechanisme van het brein bij overprikkeling of langdurige stress. Het komt vaker voor bij mensen die in hun jeugd traumatische gebeurtenissen hebben meegemaakt. Ook bij mensen die drugs gebruiken, een middel dat het brein vermoeit. En bij paniek kan het ook voorkomen.
Als dagdromen en ergens sterk in opgaan, bijvoorbeeld een film, muziek- of toneelstuk voorbeelden zijn van dissociatie, dan is dissociatie een zeer alledaags en gewoon verschijnsel.
Dissociatie kan optreden als reactie op traumatische gebeurtenissen en/of als reactie op langdurige blootstelling aan trauma (bijvoorbeeld trauma dat optreedt in de context van relaties tussen mensen). Dissociatie kan het geheugen, het identiteitsgevoel, de manier waarop de wereld wordt waargenomen en de verbinding met het fysieke lichaam beïnvloeden.
Complex trauma (type III) is een specifieke vorm van chronisch trauma. Dat komt voor als er verschillende traumatische gebeurtenissen zijn geweest die zijn begonnen toen een kind nog heel jong was en die veroorzaakt werden door volwassenen die voor het kind zouden moeten zorgen en het zouden moeten beschermen.
De oorzaken van derealisatie en depersonalisatie zijn divers en kunnen variëren van stress en slaapgebrek tot trauma's en middelengebruik.
Achtergrond. Somatoforme dissociatie is een specifieke vorm van dissociatie met somatische manifestaties die worden weergegeven in de vorm van 'pseudoneurologische' symptomen als gevolg van verstoringen of veranderingen van normale geïntegreerde functies van bewustzijn, geheugen of identiteit, voornamelijk gerelateerd aan trauma en andere psychologische stressoren.
Ontstaan van de stoornis
Een dissociatieve stoornis hangt meestal samen met traumatische ervaringen. Denk bijvoorbeeld aan kindermishandeling, seksueel misbruik, of een groot verlies. Door dissociatie kan iemand nare gevoelens die naar boven komen door een traumatische ervaring wegdrukken en eraan ontsnappen.
Dissociatie bij anorexia nervosa (AN) komt vaak voor (volgens de literatuur is 29% van de dissociatieve stoornissen het gevolg van eetstoornissen) en is hoger bij patiënten met eetbuien-purgerende AN (BP-AN) dan bij patiënten met restrictieve AN (R-AN).
Kenmerkend voor alle dissociatieve stoornissen is dat de (emotionele) verbinding met een ander vaak erg wisselend is en/of soms afwezig. En dat er vaak sprake is van traumatische ervaringen, waardoor iemand zich vaak angstig, verward, boos of gevoelloos voelt.
Bij de meeste mensen is het een gevolg van vermoeidheid en overbelasting. Het komt bijvoorbeeld door slaaptekort. Maar ook alcohol en drugs vormen een belasting voor lichaam en geest, waardoor je eerder dit soort vreemde ervaringen kunt krijgen. Ook bij de eerste tekenen van griep en verkoudheid komen ze geregeld voor.
Probeer aardingstechnieken
Je zou het volgende kunnen proberen: Langzaam ademhalen terwijl je telt . Je afstemmen op verschillende geluiden om je heen. Op blote voeten lopen en opmerken hoe de grond aanvoelt.