De belangrijkste valkuil van perfectionisme is doorslaan in onrealistisch hoge eisen, wat leidt tot verlammende faalangst, uitstelgedrag, chronische stress en een hoog risico op burn-out. Het streven naar perfectie zorgt vaak voor inefficiëntie, traagheid, moeite met delegeren en een nooit tevreden gevoel, zelfs bij goede prestaties. Wij zijn MIND +6
Voorbeelden van valkuilen van perfectionistisch gedrag: Je kan niet goed tegen fouten maken, je voelt je een mislukkeling. Je richt je vaak op wat niet goed is gegaan en je besteedt weinig aandacht aan wat wel goed is gegaan. Je vindt het moeilijk om te zeggen dat iets klaar is, daardoor ben je lang bezig met taken.
Het tegenovergestelde van perfectionisme is de acceptatie dat je goed bent zoals je bent. Dat je niet méér hoeft te doen dan je al bent. Indien mensen in je omgeving ongezond kritisch zijn op je handelingen of je woorden, kan dat een negatief effect hebben op je zelfbeeld.
Nadelen van perfectionisme
Je focust op wat er niet goed gaat; Je werkt eindeloos lang door aan iets, omdat je moeite hebt met bepalen of iets klaar is; Je bent kritisch naar jezelf; Je hebt een grote competitiedrang (je wilt winnen);
Negatief perfectionisme
Negatief perfectionistische mensen zijn vaak extreem kritisch op zichzelf en hun prestaties. De eisen die ze aan zichzelf stellen zijn niet realistisch en ze zijn te absoluut: alles moet helemaal goed gaan, er mag geen enkel foutje worden gemaakt.
Perfectionisme en perfectionistisch gedrag komt vaak voor bij mensen met autisme. Vaak hangt dit ook samen met bepaalde dwangmatige handelingen of (rigide) patronen om alles altijd exact op dezelfde manier te doen. Altijd dezelfde handelingen, volgordes en structuur en het liefst zo goed mogelijk.
Kernkwadranten perfectionisme
Kernkwadranten, zoals kwaliteit, valkuil, uitdaging en allergie worden vaak ingezet om persoonlijke eigenschappen en valkuilen beter te begrijpen. Het doel is om je bewust te worden van jouw valkuilen en manieren te vinden om op een gezonde en effectieve manier te streven naar succes.
Voor alle duidelijkheid: perfectionisme is een persoonskenmerk, geen psychische stoornis. Het zegt iets over hoe je met situaties omgaat.
De 4 fasen van burn-out, zoals beschreven door Voelstream, zijn: Vermoeidheid (energie voor sociale contacten neemt af, weekend nodig om bij te komen), Overbelasting (weekend te kort, grenzen aangeven kost moeite, roofbouw op lichaam), Overspannenheid (lichaam continu in actiestand met fysieke klachten en emotionele uitbarstingen), en de uiteindelijke Burn-out (extreme uitputting, terugtrekking, leegte). Dit proces begint vaak met bewijsdrang en steeds harder werken, waarna behoeften worden genegeerd en problemen worden verdrongen, wat leidt tot een volledige instorting.
Oorzaken van perfectionisme
Het is voor een deel aangeboren, een kwestie van karakter. Maar ook de sociale omgeving is van invloed. Als ouders er flink bovenop zitten – de zogenaamde helikopterouders – en hoge verwachtingen hebben, maakt dat de kans een stuk groter dat hun kind perfectionistische trekjes krijgt.
Een daarvan is perfectionisme. Deze eigenschap stelt de narcist in staat zijn queeste naar bewondering vol te houden. Je vind de narcist zijn perfectionisme terug in een hoop aspecten van zijn leven.
De ene vorm van perfectionisme is negatief zelfkritisch perfectionisme en de andere vorm is positief perfectionisme omdat dat iemands persoonlijke norm of standaard is. Perfectionisme is de houding om alles wat minder ok, minder perfect, minder 'helemaal in orde' is te beschouwen als onacceptabel.
Amerikaanse onderzoekers rapporteren in de Harvard Business Review dat er een sterk verband is tussen perfectionisme en méér stress, méér angst en méér depressie. Doordat perfectionisten zich over het algemeen meer betrokken voelen dan anderen leidt deze eigenschap ook vaker tot een burn-out.
Voorbeelden van valkuilen
Perfectionisme komt vooral voort uit angst en het kan je hele leven beheersen. In je onderbewuste ben je bang dat als iets niet goed genoeg is, jij niet goed genoeg bent. Het is de angst voor falen die je onzeker maakt. Als perfectionist wil je graag de controle houden.
Omgaan met je perfectionisme: 10 tips voor echte perfectionisten
“Rust uit en leer niks doen zonder schuldgevoel, maar houd wel structuur in je dag aan. Ga wat rondhangen, maar voorkom dat je meer gaat piekeren. Buitenlucht, een wandeling maken, naar de sauna, een massage, dat soort dingen doen vaak goed. Maar sporten is bij mensen met een burnout weer géén goed idee.
Je lichaam is "op" als je een combinatie merkt van extreme vermoeidheid, prikkelbaarheid, concentratieproblemen, lusteloosheid, slaapstoornissen en fysieke klachten zoals hoofdpijn en gespannen spieren, wat duidt op overbelasting door stress, oftewel een burn-out. Het voelt alsof je mentaal en fysiek volledig uitgeput bent en niet meer kunt, met een 'vol' hoofd en een kort lontje, waarbij zelfs kleine dingen je te veel worden.
Wie een dutje doet, geeft het lichaam de kans om stresshormonen af te breken. Pas wel op: kies óf voor een korte powernap van maximaal 20 minuten óf een middagslaap van anderhalf uur. In anderhalf uur doorloop je een volledige slaapcyclus en dat zorgt ervoor dat je hersenen goed tot rust komen en kunnen opschonen.
Bij perfectionisme streef je naar foutloze resultaten zonder dwangmatige rituelen. Een obsessief-compulsieve stoornis (OCD) daarentegen kenmerkt zich door ongewenste gedachten en dwanghandelingen die verlichting moeten brengen.
Perfectionisme loslaten: zo krijg je meer gedaan op een fijnere...
Uitstelgedrag is een uiting van perfectionisme
Waar het op neer komt is dat perfectionisten bang zijn om fouten te maken en te falen. Om dat te vermijden kunnen ze twee strategieën hanteren: Ze gaan steeds meer hun best doen om het onhaalbare doel te halen.
kritiek ervaren als een persoonlijke aanval. het kost je teveel energie: perfectionisme is een energievreter. overmatig teleurgesteld of geprikkeld zijn wanneer het iets anders gaat dan je had gedacht. niet gauw tevreden zijn of zoals iemand het pas zei: 'nooit tevreden' zijn.
Als je hooggevoelig bent, dan heb je een verhoogde gevoeligheid voor prikkels uit je omgeving. Je raakt hierdoor sneller overweldigd en je reageert intenser op situaties. Dit kan leiden tot perfectionisme; je streeft naar perfectie, om jezelf te beschermen tegen afwijzing en kritiek.
Mensen met een dwangmatige-persoonlijkheidsstoornis, ook wel een obsessief-compulsieve persoonlijkheidsstoornis genoemd (OCPS), ervaren een sterke drang om alles onder controle te hebben. Ze zijn voortdurend bezig om hun taken ordelijk en foutloos te uit te voeren, vaak zonder enige emotie.