Narcisten (mensen met een narcistische persoonlijkheidsstoornis) delen een diepgeworteld gebrek aan empathie, een overmatig gevoel van eigenwaarde en een constante behoefte aan bewondering. Ze manipuleren hun omgeving, vermijden verantwoordelijkheid voor eigen daden en zetten zichzelf vaak neer als slachtoffer om controle te behouden.
Kenmerken van narcisme zijn een overdreven gevoel van eigen belangrijkheid, behoefte aan bewondering, fantaseren over succes, gebrek aan empathie, jaloezie, manipulatie en onrealistische verwachtingen van anderen, vaak vermomd door charme maar met een diepe onzekerheid. Men voelt zich uniek en verheven, maar ook snel gekrenkt en is obsessief bezig met het eigen uiterlijk en prestaties, terwijl men anderen gebruikt om doelen te bereiken.
Een aantal narcisme kenmerken op een rij:
Een narcist kenmerkt zich door een overdreven gevoel van eigenbelang, een gebrek aan empathie, constante behoefte aan bewondering, fantaseren over succes en macht, misbruik maken van anderen voor eigen doelen, onredelijke verwachtingen hebben, jaloers zijn en geloven dat anderen jaloers zijn, gevoelig zijn voor kritiek, arrogant gedrag vertonen en anderen vaak de schuld geven.
Welke verschillende soorten narcisme zijn er?
Een narcist gebruikt zinnen die draaien om schuldverdeling, gaslighting, isolatie en controle, zoals: "Jij bent te gevoelig," "Dat heb ik nooit gezegd," "Je maakt alles zo ingewikkeld," "Ik deed het alleen omdat jij me zo maakte," en "Zonder mij red je het niet," om de ander te manipuleren en afhankelijk te maken, vaak door de realiteit te verdraaien en het slachtoffer aan zichzelf te laten twijfelen.
De zwakke plekken van een narcist zijn hun diepgewortelde onzekerheid, een extreem kwetsbaar ego dat afhankelijk is van externe validatie, een gebrek aan echte empathie, de angst voor schaamte en kritiek, en de onmacht om met de realiteit om te gaan, wat leidt tot een constante behoefte aan 'narcistische voeding' (aandacht, bewondering). Ze kunnen niet goed tegen 'nee' en grenzen, en hun fantasiewereld botst vaak met de werkelijkheid, waardoor ze anderen beschadigen om zichzelf beter te voelen.
Narcisten kunnen niet tegen kritiek, ze hebben behoefte aan bewondering en maken gebruik van andere mensen om er zelf beter van te worden. Er is een groot verschil tussen iemand die narcistische trekjes vertoont en iemand met een narcistische persoonlijkheidsstoornis.
Je maakt je excuses en probeert een oplossing te bedenken. De narcist explodeert: Hij of zij begint te schreeuwen dat je altijd egoïstisch bent, niets geeft om de relatie en hem of haar opzettelijk negeert. De boosheid lijkt veel te groot voor wat er daadwerkelijk gebeurd is.
De narcist zet jou op een voetstuk en geeft je het gevoel dat je speciaal, uniek en onweerstaanbaar bent. Ze overladen je met aandacht, complimenten en liefde (soms wordt dit ook wel “love bombing” genoemd). Je voelt je gezien en gewaardeerd op een manier die bijna te mooi is om waar te zijn – en dat is het vaak ook.
Een voorbeeld daarvan is negeren.
Narcisten willen zich graag belangrijk voelen. Je kunt je wel voorstellen wat er gebeurt als de buitenwereld hem dan negeert. Diep van binnen raakt dit de kern van zijn probleem. Hij raakt de controle over anderen kwijt en voelt zich in het diepst van zijn ziel ontzettend klein.
Probeer nooit jezelf te verdedigen tegen een narcist . Ze weten al dat je gelijk hebt, ze willen je alleen maar gek maken door te proberen het te bewijzen. Het gaat hen niet om de waarheid, maar om macht. Het doel van een narcist is niet een oplossing of begrip, maar emotionele dominantie.
Een narcist voelt zich tot jou aangetrokken om deze redenen: Je hebt een hoog inlevingsvermogen. Je begrijpt de gevoelens van de ander goed. Je hebt een sterk inlevingsvermogen en je kunt meeleven met de ander.
Kenmerken van een narcistische partner
Ze lenen bijvoorbeeld geld dat ze nooit terugbetalen of ondermijnen jouw gevoelens en prestaties. Onduidelijkheid over de relatie: Ze willen geen vaste definitie van de relatie, maar verwachten wel emotionele, seksuele en intieme aandacht, terwijl ze zelf hun opties openhouden.
Narcisten hebben de neiging zichzelf te verheffen door anderen, inclusief hun partners, te kleineren . Dit gedrag kan zich uiten in kleinerende opmerkingen, het ongunstig vergelijken van anderen met anderen, of het afwijzen van je prestaties en inspanningen. Het is een manier voor hen om een gevoel van superioriteit en controle in de relatie te behouden.
Hij voelt zich speciaal, maar miskend door anderen. Deze houding triggert vaak ook gevoelens van haat, afgunst en wrok ten opzichte van personen die hen daarin hinderen of boven hen staan op de sociale ladder. Een belangrijke misvatting is dat mensen met NPD niet empathisch zijn.
Narcisten gebruiken zinnen om te manipuleren, te kleineren en afhankelijkheid te creëren, zoals "Jij bent zo gevoelig" (om emoties te bagatelliseren), "Zonder mij red je het niet" (om je te isoleren), "Dat heb ik nooit gezegd" (gaslighting), "Jij maakt van alles een probleem", "Ik heb dit alleen voor jou gedaan" (om krediet te eisen), "Iedereen vindt dat jij overdrijft", "Jij bent ondankbaar" en "Je bent nergens goed voor". Deze uitspraken dienen om de eigenwaarde van het slachtoffer te ondermijnen en controle te behouden.
Iemand met een narcistische persoonlijkheidsstoornis vindt zichzelf beter dan anderen. Hij of zij vertoont egoïstisch gedrag, is dominant, wil bewonderd worden en heeft vaak een gebrek aan inlevingsvermogen. Mensen met een narcistische persoonlijkheidsstoornis vinden zichzelf belangrijker dan anderen.
Ja hoor, een narcist kan perfect 'sorry' zeggen. Maar dat doet hij niet omdat hij schuldgevoelens heeft om hoe hij jou heeft behandeld. Als een narcist 'sorry' zegt of zich verontschuldigt dan doet hij dat louter en alleen uit eigenbelang.
Narcisten zijn angstig om ontmaskerd te worden voor wie ze echt zijn. Dit behelzen eerder gemaakte slachtoffers die de manipulatietechnieken van de narcist doorprikken en achter hun valse masker kunnen kijken. Bovendien vreest de narcist dat slachtoffers hun zorgvuldig opgebouwde image aan de buitenwereld openbaren.
Narcisten bieden nooit oprecht hun excuses aan voor hun fouten en erkennen deze ook niet . Door hun superioriteitsgevoel zijn ze ervan overtuigd dat ze nooit iets verkeerd doen. Ze geloven altijd dat anderen minderwaardig zijn en schuiven de schuld op anderen af, zelfs als het hun eigen fout is.
De lach van een narcist is heel duidelijk niet verbonden met de ogen. In zijn ogen zie je geen schittering. Hoe groot zijn glimlach ook is of hoe hard hij ook lacht, zijn ogen blijven er koud uitzien. Omdat een narcist zijn gezichtsspieren niet gebruikt, blijven ook de bekende kraaienpootjes uit.
Er zijn verschillende manieren om narcisme in te delen, maar vaak worden grandioos/openlijk, kwetsbaar/verborgen, maligne/kwaadaardig, en soms altruïstisch/filantropisch onderscheiden; deze typen variëren van arrogant en dominant (grandioos) tot subtiel en slachtofferig (kwetsbaar) en zelfs destructief (maligne), waarbij allen een diepgewortelde behoefte aan bewondering en validatie hebben.
Het ergste voor een narcist is het verliezen van controle, het ervaren van afwijzing of kritiek, niet de 'speciale' status die ze zichzelf toedichten en het gebrek aan bewondering, aangezien dit hun fragiele ego raakt en hun diepgewortelde angst voor zwakte en onwaardigheid blootlegt, wat kan leiden tot woede-uitbarstingen of manipulatie om de controle te herwinnen. Het tonen van hun kwetsbaarheid en het erkennen van hun fouten zijn bijna onmogelijk, omdat ze zichzelf als superieur zien.
Seks met een narcist is vaak een machtsspel dat draait om controle, bewondering en eigen bevrediging, niet om echte intimiteit; het kan in het begin extreem gepassioneerd lijken ("love bombing") maar wordt eenzijdig en manipulatief, waarbij de partner zich genegeerd, gebruikt of gekwetst voelt, omdat empathie ontbreekt en de narcist lof verwacht voor zijn "prestaties". De seksuele interactie is een middel tot bevoorrading, en kan variëren van agressief tot het volledig onthouden van seks, afhankelijk van de behoefte aan controle.