De gnostiek is een vroegchriste- lijke stroming uit de eerste eeuwen van onze jaartelling. Kernthema van de gnostiek is dat de mens vergeten is wie hij in werkelijkheid is. Jezus is in de gnostische teksten een bood- schapper die de mens oproept zich- zelf te herinneren: "Sta op en herinner jezelf."
In de gnostiek valt zelfkennis en godskennis samen. Wie de werkelijke situatie op aarde kent en zich bewust is van zijn goddelijke kern, kent zichzelf. Wie op die manier zichzelf kent, kent ook God en wie God kent, kent zichzelf. Gnosis is dus zowel zelfkennis als godskennis.
De gnostiek is een oude spirituele traditie waarin liefde een fundament van het bestaan is die je alleen kunt ervaren in totale vrijheid. Volgens deze traditie zijn er drie categorieën van mensen: de versteende mens (hylici), de rationele mens (psychici of stoïcijnen) en de ideale mens (pneumatici).
Zij zeggen dat God licht is, niet zoals het licht dat men ziet, noch zoals de zon of het vuur, maar voor hen is God een taal, niet datgene wat tot uitdrukking komt in duidelijke klanken, maar datgene van kennis (gnosis) waardoor de geheime mysteries van de natuur door de wijzen worden waargenomen.
De term gnosticisme is afgeleid van het gebruik van het Griekse bijvoeglijk naamwoord gnostikos (Grieks: γνωστικός, "geleerd", "intellectueel") door Sint Irenaeus (ca. 185 n.Chr.) om de school van Valentinus te beschrijven als he legomene gnostike haeresis "de ketterij genaamd Geleerd (gnostisch)".
De term "Gnosticisme" komt van het Griekse woord, gnosis, wat kennis betekent. Voor gnostici kon verlossing worden bereikt door kennis en niet door geloof . Gnostische overtuigingen lijken op dualisme, wat de visie is dat het universum is gestructureerd door twee tegengestelde krachten, goed en kwaad.
In plaats van naar Christus te wijzen, verkondigt het gnosticisme dat verlossing van binnenuit komt, door je ware identiteit binnenin te vinden . Het ontkent de goedheid van de Schepper en de glorie van zijn schepping. Het ontkent de incarnatie, de wederopstanding en de noodzaak van verlossing.
Naast de 27 boeken in het Nieuwe Testament zijn er nog andere boeken, zelfs evangeliën, gevonden die níet in onze Bijbel zitten. Zoals bijvoorbeeld de evangeliën van Thomas, Maria Magdalena en Judas.
De 52 teksten die daar gevonden zijn, omvatten voorheen onbekende gnostische evangeliën, brieven, apocalypsen en andere religieuze geschriften die heilig werden geacht voor vroege christelijke groepen . Ze hadden titels als "Het geheime boek van Jakobus", "De Apocalyps van Petrus", "Het evangelie van Filippus" en "Het evangelie van Thomas".
Gnostici geloofden dat het scheppingsverhaal in de Bijbel een leugen was en dat God niet daadwerkelijk verantwoordelijk was voor de schepping van onze wereld, althans niet direct . Ze beweren dat het bewijs hiervoor voortkomt uit de onvolmaaktheid, tragedie en het kwaad in onze wereld. Een goede God zou het nooit hebben kunnen scheppen.
Stoornis van de tastzin na hersenletsel
Na een beschadiging in de hersenen kan er een stoornis optreden in de gnostische sensibiliteit (tastzin). Dit kan een heel akelig gevolg hebben dat mensen voortdurend gevoelssensaties ervaren alsof een lichaamsdeel bruist en tintelt, dat zelfs erg pijnlijk aanvoelt.
Over het algemeen onderwezen gnostici kosmologisch dualisme, strikt ascetisme, verwerping van de materiële schepping als kwaad, docetisme en het bestaan van de goddelijke vonk in de mens .
Een demiurg (Oudgrieks: δημιουργός, dèmiourgós) is letterlijk een ambachtsman, een bouwer. In Plato's Timaeus vormt een demiurg vanuit ongeordende materie (of bewegende chaos) de wereld naar het beeld van de Ideeën. Hierbij is dus geen sprake van een schepping uit het niets.
Onder de gnostische sensibiliteit vallen proprioceptie, het voelen van vibraties en fijne tast.Onder de vitale sensibiliteit vallen het voelen van temperatuur, pijn en grove tast.
Het gnostische godsconcept is subtieler dan dat van de meeste religies. Op zijn manier verenigt en verzoent het de erkenningen van monotheïsme en polytheïsme , evenals van theïsme, deïsme en pantheïsme.
Etymologie en definitie
Esoterie houdt zich dus bezig met verborgen aspecten van de werkelijkheid, de niet zintuiglijk waarneembare aspecten, het wezen van de dingen. Dergelijke kennis staat dan ook haaks op natuurwetenschappelijke kennis, die immers stoelt op waarnemingen, logica en verifieerbaarheid.
Op een heel andere manier plaatsen de gnostische evangeliën Jezus in de positie dat hij een geheime kennis (een “gnosis”) aan enkele van zijn oorspronkelijke discipelen (de “gnostische discipelen”) gaf om deze op een geheime manier aan anderen door te geven .
'Maar Ik zeg u: Heb uw vijanden lief; zegen hen die u vervloeken; doe goed aan hen die u haten; en bid voor hen die u beledigen en u vervolgen' (Mattheüs 5:43–44).
Het oprechte gebed vindt plaats in het verborgene, zegt Jezus, om vervolgens zijn gehoor het Onze Vader te leren. Ook wie vast, moet dat op oprechte wijze doen, dat wil zeggen zonder dat het anderen opvalt. Wie gelooft in de zorgzame Vader in de hemel, moet dat laten blijken door een onbezorgde levenshouding.
De evangeliën van Marcus, Matteüs en Lucas worden de synoptische evangeliën genoemd. Deze drie evangeliën hebben een groot aantal passages gemeen en vaak zijn die passages zelfs woordelijk hetzelfde.
De apocriefen (enkelvoud apocryphon) uit het Nieuwe Testament zijn een aantal geschriften van de eerste christenen die verslag doen van Jezus en zijn leringen , de aard van God, of de leringen van zijn apostelen en hun levens.
Het gaat hierbij om Tobit, Judit, de Griekse versie van Ester, 1 en 2 Makkabeeën, het boek Wijsheid (van Salomo), de Wijsheid van Jezus Sirach, Baruch, de Brief van Jeremia en de toevoegingen aan Daniël.
Volgens een gnostische mythe was Sophia de drijvende kracht achter de vorming van de materiële wereld. Zij werd vaak beschreven als een uitstraling van eeuwig licht, een "onbevlekte spiegel van Gods activiteit" en als "de echtgenote van de Heer". Vanwege haar verlangen om "de Vader te kennen" werd zij uit het Pleroma (de gnostische hemel) verdreven en ...
Het christendom is ontstaan in de 1e eeuw toen de Joodse prediker Jezus rondtrok in wat we nu kennen als Israël en Palestina. Na zijn dood begonnen enkele leerlingen van hem zijn leer te verspreiden. Christenen geloven in één God. De meesten zien Jezus als de Zoon van God die op een dag weer terugkomt op aarde.
Gnosticisme is het geloof dat mensen een stukje God (het hoogste goed of een goddelijke vonk) in zich dragen, dat uit de immateriële wereld in de lichamen van mensen is gevallen . Alle fysieke materie is onderhevig aan verval, rotting en dood.