mesjogge: gek, dwaas. metaar-huisje: huisje op de begraafplaats waar een lijk werd gewassen en gekleed. mezoezo: betekent letterlijk 'deurpost'; vaak fraai versierd kokertje met daarin een opgerold stukje perkament met toepasselijke bijbelteksten erop.
Gabber komt voor het Hebreeuwse woord voor vriend, chaver (חבר), en mesjogge komt van mesjuge (משוגע), dat 'gek' betekent. Deze Amsterdamse woorden komen vooral in de spreektaal voor, al zijn sommigen in een groot deel van het Nederlandse taalgebied geïntegreerd – zoals tof, dat van tov (טוֹב) komt.
(Jiddisch-Hebreeuws) (kouwe) drukte; in 'kapsones hebben': het hoog in de bol hebben, een overdreven hoge dunk van zichzelf.
Waar 'pleite' in het Nederlands meestal 'weg' betekent, betekent het in het Duits 'failliet'. Het oorspronkelijk Hebreeuwse woord pelita, waarvan zowel het Duitse als het Nederlandse 'pleite' is afgeleid, had echter beide betekenissen: zowel 'bankroet' als ook 'op de vlucht'.
Stiekem. Als je iets stiekem doet, heb je een geheim. Dit is ook waar het woord van afstamt. Het Jiddisch 'sjtieke' betekent het namelijk 'heimelijk' of 'stil'.
Er klinkt; '' l'chaim'' in het hebreeuws als er geproost wordt. Het betekent; op het leven!.
We kennen maar drie achternamen die in het algemeen Joods zijn, namelijk Levy, Cohen en Israël. Veel Joodse namen hebben een Duitse oorsprong door de Oostenrijks-Hongaarse wet uit 1787, die Joden verplichtte een permanente achternaam van het gezin te registreren.
Joden moesten dichter bij christelijke cultuur komen
Na 1787 voerden andere Duitstalige staten dezelfde regel in, en de namen verspreidden zich via het Jiddisch, de op het Duits gebaseerde taal die vrijwel alle joden in Midden- en Oost-Europa onderling spraken.
Mazzel tov wordt letterlijk vertaald als “veel geluk” maar wordt niet gebruikt zoals die uitdrukking in het Nederlands is, als een wens voor de toekomst. In plaats daarvan is de impliciete betekenis “(je hebt) veel geluk gehad” en de uitdrukking is een erkenning van dat feit.
misjpoge: familie. mizrach: betekent letterlijk oosten; bord of plaat aan de wand om de richting van Jeruzalem aan te wijzen; de ook soms voorkomende spelling mirzach is verbeterd. moessaf-gebed: extra gebed.
Mokum, bijnaam van Amsterdam (én veel andere steden)
Om onderscheid te maken tussen de verschillende Mokum's werd een letter van het Hebreeuwse alfabet toegevoegd die linkte met de betreffende stad. Zo werd Amsterdam in die tijd ook wel Mokum Allef of Groot Mokum genoemd.
Luister iedere zaterdag van 12.00 tot 14.00 naar Vraag Het De Bieb voor nieuwe vragen en antwoorden. Antwoord van de bieb: Nassen betekent met smaak eten en is afgeleid van het Jiddische woord naschen wat snoepen betekent.
Betekenis. Achenebbisj betekent "armoedig, rommelig", "niets, mis", "zielig, pover" of "schamel". De term wordt daarnaast ook gebruikt als uitroep van teleurstelling of medelijden: helaas, ocharm, jammer genoeg.
Maar ook de Amsterdamse geuzennaam Mokum is Jiddisch en betekent plaats of stad. Steden werden naar Joods gebruik vaak aangeduid met hun eerste letter volgens het Hebreeuwse alfabet.
Jiddisch is taalkundig verder niet aan het Hebreeuws verwant. De naam is afgeleid van Middelhoogduits Jüd, Jiddisch yid (Jood).
'Ben je krankjorum! ' Mogelijk van het Duitse krank, waarvan dan een pseudo-Latijns woord is gemaakt door er -orum aan vast te plakken; misschien is er ook gedacht aan krankzinnig. Er kan eveneens een verband zijn met in de lorum, waarin lorum een verbastering is van delirium.
Mazzel tov
Hoewel deze uitdrukking letterlijk geluk (of "een goed teken") betekent, wordt het altijd gebruikt om gefeliciteerd te betekenen . Het is iets om te zeggen tegen stellen die gaan trouwen (of hun jubileum), ouders van kinderen die bar of bat mitswa worden, en nieuwe ouders (maar niet om te zeggen tegen aanstaande ouders).
Het Hebreeuwse woord 'Bar Mitswa' betekent 'zoon van de verplichting' of 'zoon van het gebod'. Met “gebod” wordt verwezen naar de wetten in de Thora. Een Bar Mitswa ontvangt het recht om deel te nemen aan het joodse gemeenschapsleven en wordt geacht de wetten van de Thora te volgen.
Mezoeza (letterlijk: deurpost in het Hebreeuws) is een tekstkokertje dat volgens traditioneel Joods gebruik op deurposten wordt aangebracht.
Door de grote Jiddische diaspora die ontstond als gevolg van immigratie uit Oost-Europa in de tweede helft van de 19e eeuw, bood het Jiddisch Joden in verre landen een taalkundig middel om met elkaar te communiceren.
Jiddisch gebruikt hetzelfde alfabet als Hebreeuws ; in het Jiddisch wordt het alefbeys genoemd. De meeste medeklinkers zijn hetzelfde als in het Hebreeuws, maar in plaats van klinkergeluiden aan te geven zoals Hebreeuws doet, met nikudot (klinkerpunten) onder of boven letters, heeft Jiddisch letters die dienen als klinkers.
Jiddisch zag een afname in zijn prevalentie onder de Israëlische bevolking in de vroege staat Israël, vanwege het verbod op het gebruik ervan in theaters, films en andere culturele activiteiten . Het heeft de afgelopen jaren een culturele opleving ondergaan. Jiddisch is de primaire taal in sommige Haredi Ashkenazi gemeenschappen in Israël.
The Jewish surname Meijer is a re-spelling of the Jewish personal name Meyer or Meir, as though it were the Dutch occupational or status name. Van Leeuwen (habitational) and De Leeuw (a nickname, 'the lion'), are deliberate adaptations of the Jewish name Levi (a patronymic).
Monosyllabische, beschrijvende namen zoals Schwartz (zwart), Weiss (wit), Roth (rood), Gross (groot), Klein (klein) en Stark (sterk) komen het meest voor bij Joden van Hongaarse afkomst.