Een Sinterklaastraditie die een wat recentere oorsprong heeft is het zetten van de schoen. Dit werd al in de 15e eeuw gedaan op Sinterklaasavond en was toen bedoeld voor de armen. Kinderen zetten dan op 5 december hun schoen in de kerk, waarna de schoenen werden gevuld door de rijken.
Dit komt vanuit de gedachte dat zwarte piet of Sinterklaas op zijn paard over de daken rijdt en zwarte piet door de schoorsteen naar binnen komt om een cadeautje in de schoen te doen als de kinderen lief zijn geweest. Traditioneel zetten de kinderen de schoen bij de haard of kachel.
Het wordt op prijs gesteld als de kinderen iets terugdoen. Daarom leggen ze vaak een tekening voor Sinterklaas en de Pieten in de schoen, of een wortel, hooi of suikerklontjes voor de schimmel van Sinterklaas.
De schoen zetten is een onderdeel van het sinterklaasfeest dat al eeuwen bestaat. De eerste verhalen die hierover bekend zijn, komen uit de vijftiende eeuw. Arme kinderen zetten toen op de avond van 5 december hun schoen in de kerk. Rijke mensen vulden deze met geld, wat de volgende dag onder de kinderen verdeeld werd.
Nu zijn er natuurlijk heel veel huizen zonder schoorsteen. Dan kun je de schoen bij de verwarming zetten of bij de voordeur. Bij de schoen zet je natuurlijk wat lekkers voor het paard van Sinterklaas, zoals een wortel of een bakje water.
Mama, hoe komen de pieten binnen voor mijn cadeautjes? De deur is op slot en we hebben geen schoorsteen. Franciene Bakker maakt bij zo'n vraag dankbaar gebruik van de creativiteit van het Sinterklaasjournaal: "Vorig jaar heeft de Sint aan iedere Piet een ring met een steen gegeven.
In de schoen stopt Sinterklaas doorgaans kleine cadeautjes (die in de schoen passen), eventueel met wat lekkers. Denk aan kleine spelletjes, leuke hebbedingetjes, een sinterklaasboekje of knutselspullen. Er zijn voor een klein prijsje genoeg leuke schoencadeautjes te vinden waar kinderen heel blij van worden!
Na zijn dood op 6 december werd Sint Nicolaas heilig verklaard vanwege de goede daden tijdens zijn leven. Zijn relikwieën werden eeuwen later naar Bari (Italië) gebracht. Bari werd overheerst door de Spanjaarden. Dit kan een reden zijn waarom wij in Nederland zeggen dat Sinterklaas uit Spanje komt.
De duivel confronteert de kinderen met wat ze het afgelopen jaar fout hebben gedaan, de engel stelt hen gerust en richt zich op de goede dingen. Sinterklaas is neutraal en maakt de balans op. Is het kind lief geweest, dan krijgt het cadeaus. Stoute kinderen krijgen steenkolen uit de hel.
De eenvoudigste schoenvorm, de sandaal, werd door de Egyptenaren uitgevonden en diende als bescherming tegen de hitte van het zand. Dit wordt bij uitgravingen aangetoond met vondsten die dateren van circa 3000 voor Christus.
Nicolaas van Myra werd geboren in Patara te Lycië dat in Antalya, hedendaags Turkije ligt, maar in het jaar 280 bij het Romeinse Rijk hoorde. Later werd hij bisschop van Myra, de hoofdplaats van Lycië. Hij stierf op 6 december 342. Al snel na zijn dood werd de Sint-Nicolaaskerk waar hij begraven was een bedevaartsoord.
Nicolaas werd zelf ook bisschop, en was erg geliefd door de vele goede daden die hij volgens de overlevering verrichte. Hij stierf op 6 december 342 op de — voor die tijd — gezegende leeftijd van 72 jaar.
Hij gaf veel geld aan arme mensen, maar het meest beroemd is toch wel dat hij zakjes geld door de raam van het huisje van een arme man gooide, omdat die zijn dochters dreigde te moeten verkopen aan zijn schuldeisers. Hij was zo beroemd dat ze nog steeds zijn botten hebben bewaard.
Sinterklaas is gebaseerd op een legendarische figuur genaamd SintNicolaas, de bisschop van Myra (Turkije) en beschermheilige van kinderen . Na zijn dood in 343 na Christus verspreidden verhalen over zijn goede daden zich snel door Europa en werden ze in de middeleeuwen omgezet in een feestdag (het Sinterklaasfeest).
Sinterklaas werd gezien als de beschermheilige van kinderen en zijn feestdag, 5 december, werd geassocieerd met giften en geschenken voor de armen. In de loop der tijd evolueerde het feest en werden er nieuwe elementen aan toegevoegd, zoals het zetten van de schoen en het zingen van sinterklaasliedjes.
Of Sinterklaas echt heeft bestaan is niet helemaal zeker.Historici vermoeden dat hij is gebaseerd op de bisschop Nicolaas. Hij leeft rond de vierde eeuw na Christus in Myra, een stad in het huidige Zuid-Turkije. Over zijn leven is weinig bekend – de eerste verhalen over hem duiken pas eeuwen later op.
Sinterklaas bestaat niet: op welke leeftijd vertel je dat? Op welk moment je vertelt dat de Sint niet bestaat is afhankelijk van je kind (en jouw persoonlijke voorkeuren). Aan de meeste kinderen wordt het rond een jaar of 7 á 8 verteld.
Sinterklaas zegt tegen het kind dat hij stout is geweest en geen cadeautjes krijgt omdat hij zijn groente niet opeet. Het jongetje begint hard te huilen en beloofd meteen zijn groente goed te eten.
Begint je kind hierdoor te twijfelen, zeg dan dat hij of zij gelijk heeft en dat het inderdaad wel een beetje gek is. Vaak zoekt je kind dan zelf naar een uitleg. Zo komt hij of zij er zelf achter dat Sinterklaas niet echt is. Als je kind twijfelt, kan je beter eerlijk vertellen dat Sinterklaas niet bestaat.
We vieren dus niet de geboorte van Sint-Nicolaas, maar zijn sterfdag. De traditie om pakjesavond te vieren op de vooravond van zijn sterfdag, is ontstaan doordat kinderen vroeger hun schoen zetten op 5 december, waarna de Sint hem vulde met cadeautjes.
Sinterklaas is de basis voor de Noord-Amerikaanse figuur van Santa Claus . Er wordt vaak beweerd dat tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog de inwoners van New York City, een voormalige Nederlandse koloniale stad (New Amsterdam), hun Sinterklaastraditie opnieuw uitvonden, omdat Sint Nicolaas een symbool was van het niet-Engelse verleden van de stad.
Er kwam Sint voor zijn naam te staan. Sint-Nicolaas. Zevenhonderd jaar later veroverden Turkse moslims Myra.
Schoen zetten eeuwenoude traditie
Dit was destijds bedoeld als steun voor de armen. Rijke mensen vulden de schoenen met voedsel en andere benodigdheden, en op 6 december – de sterfdag van Sint Nicolaas – werden de inhoud van de schoenen verdeeld onder de minderbedeelden.
Wat te doen met stoute kinderen? De sint mag kinderen op hun gedrag wijzen. Van Ditzhuyzen: "Ik legde vroeger een zakje zout in de schoen van mijn kinderen als ze stout waren geweest, met een briefje erbij waarom. Dat is een oude Nederlandse gewoonte.