Oorzaken lerarentekort Dit zijn belangrijke oorzaken: veel oudere leraren gaan met pensioen;er komen niet genoeg nieuwe leraren bij om de vergrijzing te compenseren;er is krapte op de arbeidsmarkt en er zijn veel alternatieve banen.
De vergrijzing van het personeelsbestand is een belangrijke factor voor het lerarentekort. Het aantal leraren ouder dan 65 jaar is de afgelopen vijf jaar met ongeveer 50 procent gegroeid, van circa 1.208 fte in 2019 naar ruim 1.809 fte in 2023. Dit komt, onder andere, door de verhoging van de AOW-leeftijd.
“Enerzijds is er het vergrijzende lerarenkorps en anderzijds de bevolkingsgroei - waardoor er meer leerkrachten nodig zijn. Een andere oorzaak vinden we in de huidige algemene krapte op de arbeidsmarkt. Daarnaast zien we dat de lerarenopleiding aan populariteit heeft ingeboet.
Ook werkdruk, stress en een laag salaris worden veel genoemd. Andere redenen zijn onduidelijke verwachtingen, ontbreken van steun en feedback, geringe doorgroeimogelijkheden, gebrekkige communicatie en slechte relaties binnen de school. De verschillende uitvalredenen lijken met elkaar samen te hangen.
Persoonlijke en contextfactoren zijn redenen voor uitval starters. Persoonlijke omstandigheden en gezondheidsproblemen zijn belangrijke redenen voor uitval van starters in het onderwijs. Verder noemen ze kenmerken van het beroep en van de school als reden om af te haken.
Docenten die het onderwijs besluiten te verlaten hebben hier vaak verschillende redenen voor. Dan gaat het bijvoorbeeld om een te hoge werkdruk, een gebrek aan uitdaging of een mindere relatie met de schoolleiding. Dit blijkt uit onderzoek naar de vertrekredenen van docenten uit het onderwijs, aldus MBO today.
Achtergrond: Wereldwijd zijn stress en burn-out nog steeds een probleem onder leraren , wat leidt tot angst en depressie. Burn-out kan de gezondheid van leraren negatief beïnvloeden en is een risicofactor voor slecht fysiek en mentaal welzijn.
Tijdens het schooljaar 2019-2020 liep 25,6 procent van de onderzochte leerkrachten een verhoogd burn-outrisico in september-oktober. Dat percentage steeg tot 34,8 procent in de maanden november en december en daalde dan licht tot 31,7 procent in januari en februari 2020.
Redenen voor uitval onder starters
persoonlijke omstandigheden (persoonlijke problemen, gezondheidsproblemen); kenmerken van het beroep (werkdruk, (on)tevredenheid, (emotionele) stress, laag salaris); kenmerken van de school (onduidelijke verwachtingen, ontbreken van doorgroeimogelijkheden, ontbreken van communicatie);
Als je kennis overdragen op zich leuk wel vindt, maar het onderwijs wilt verlaten vanwege de werkdruk, dan zijn er allerlei andere vormen van lesgeven die je kunt overwegen. Denk bijvoorbeeld maar aan privéles, bijles, huiswerkbegeleiding , volwassenenonderwijs, coaching of workshops geven bij bedrijven.
Wil je heel graag leerkracht worden, maar volgde je geen lerarenopleiding? Wel, je kunt vlot starten in het onderwijs zonder een pedagogisch bekwaamheidsbewijs. Zodra je over een bachelor- of masterdiploma beschikt, kunnen we doorgaans een deeltijdse of voltijdse onderwijsopdracht voor je samenstellen.
Er werken steeds meer onderwijsprofessionals zoals onderwijsassistenten en lerarenondersteuners naast leraren in het primair onderwijs. Waren er in 2018 nog zo'n 37.000 onderwijsondersteuners, in 2022 zijn dit er bijna 53.000: een stijging van 46 procent.
De meeste problemen zijn er volgens scholieren met Nederlands, wiskunde en Engels. Een groot deel geeft ook aan last te hebben van de tekorten. Ze halen slechtere cijfers, krijgen leerachterstanden en vinden de kwaliteit van de lessen onvoldoende, waardoor ze te veel zelf moeten doen.
Zo'n 13 procent van de startende leerkrachten stopt al in het eerste jaar. Na vijf jaar heeft meer dan een kwart het onderwijs verlaten. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van de KU Leuven.
Startende leraren geven bijvoorbeeld aan dat ze het onderwijs hebben verlaten omdat zij een hoge werkdruk, problemen met leerlingen en weinig verbinding met collega's ervaren (Helms- Lorenz, et al., 2016). Uitval van startende leraren is een groot probleem.
Werkgevers in de zorg, horeca, bestuur en industrie ervaren meeste krapte. In alle sectoren is er een personeelstekort en verwachten ook veel werkgevers in de toekomst een tekort. Het actuele tekort varieert tussen 14% in de vervoerssector en landbouw en 42% in de industrie.
Docenten Nederlands werden het meest gezocht binnen de docentvacatures, namelijk 2.307 keer.
Oorzaken lerarentekort
Dit zijn belangrijke oorzaken: veel oudere leraren gaan met pensioen;er komen niet genoeg nieuwe leraren bij om de vergrijzing te compenseren;er is krapte op de arbeidsmarkt en er zijn veel alternatieve banen.
Uit onze data blijkt ook dat er nog altijd veel gezocht wordt naar leraren; er waren dan ook de afgelopen tijd veel openstaande vacatures. In totaal ruim 58.000 vacatures in het basis- en voortgezet onderwijs.
De werkdruk in het onderwijs is hoger dan de gemiddelde werkdruk in Nederland. Medewerkers in het onderwijs vinden hun werk vaker emotioneel zwaar of moeilijk. Ook verzuim en burn-outklachten komen in het onderwijs bovengemiddeld voor én stijgen.
Bijna 50 procent van de nieuwe leraren verlaat het beroep binnen hun eerste vijf jaar . In 1987-'88 was het meest voorkomende ervaringsniveau onder de 3 miljoen K-12 openbare school leraren van het land 14 jaar in de klas.
Onder werknemers kwamen psychische vermoeidheidsklachten1 door het werk (burn-outklachten) in 2019 het vaakst voor bij werknemers met een pedagogisch beroep, zoals docenten en onderwijzers, en bij mensen met een beroep op het gebied van zorg en welzijn.
Leraar zijn is bevredigend. Het is een carrière die voortdurend verandert en inspireert. Maar het is ook mentaal en fysiek vermoeiend . Vaak hebben mensen buiten het beroep maar 13 weken vakantie, een dag van 9.00 tot 15.30 uur plus een paar INSET-dagen erbij, waardoor sommigen zich afvragen waarom we het soms moeilijk hebben.
1: Toegenomen werklast en taakeisen
De aanhoudende toename van werklast en werkeisen voor leraren is een belangrijke bijdragende factor geworden aan burn-out bij docenten. Leraren worden voortdurend geconfronteerd met overweldigende werkverwachtingen die veel verder reiken dan hun reguliere taken en contracturen.
De cortisolniveaus van leraren zijn op werkdagen ook hoger dan in het weekend (Wettstein et al., 2020). De fysiologische stress van leraren lijkt niet te correleren met hun zelfgerapporteerde stress of burn-out (Katz et al., 2016, Nislin et al., 2016).