Vliegenzwammen groeien veelal in loofbossen, maar ook in het gras in de schaduw van een grote boom kom je deze paddenstoel tegen. Het is een boombegeleider die je veelal in loofbossen vindt. Vooral onder berk, den, eik of beuk op zure bodem.
Vliegenzwam. De klassieker onder de paddenstoelen, bijna iedereen kent hem wel. Je ziet ze in het bos of langs lanen vaak onder berken, eiken, beuken en lindes staan of onder naaldbomen.
De Vliegenzwam is een soort die vooral op zandgrond voorkomt en dus vooral in het oosten en zuiden van Nederland en in de duinen. Toch kan tegenwoordig de soort vrijwel overal worden aangetroffen, bijvoorbeeld in parken of langs wegen waar zand is aangebracht.
Ze verschijnen vanaf juli tot en met de late herfst, met een hoogtepunt rond eind augustus. Vliegenzwammen groeien veelal in loofbossen en zijn vaak in kleine groepjes te vinden rond berken en sparren.
Plant een nieuwe boom voor elke gekapte boom. Plant bij voorkeur bomen die in symbiose leven met zwammen: eik, beuk, berk, hazelaar of linde. Bemest of ontmos je gazon niet. Het enige wat je wel moet doen, is minstens twee maal per jaar maaien en het maaisel goed afvoeren.
Net als andere paddenstoelen is een vliegenzwam het vruchtlichaam van een schimmel. Ooit ontstaan uit sporen van een voorganger. De sporen ontwikkelen zich in de bodem tot schimmeldraden.
Vliegenzwammen groeien veelal in loofbossen, in nauwe associatie (symbiose) met berken, de tamme kastanje, eiken, de beuk, ook wel met dennen en sparren. Ze vormen ectomycorrhiza, wat betekent dat het mycelium niet binnendringt in de wortels van de boom, maar de haarwortels aan de buitenkant omgeeft.
Vooral in bossen waar dode bomen blijven liggen, groeien veel paddenstoelen. Draai zo'n boomstam eens om. Eronder vind je vaak allerlei minuscule paddenstoelen in prachtige kleuren. Leg de boomstam wel op dezelfde manier weer terug.
De witte stippen op de vliegenzwam (Amanita muscaria), de bekende rood met witte paddenstoel, zijn restanten van het velum, een tijdelijke beschermende laag.
De zwam wordt soms geplukt, gedroogd en ingenomen omwille van zijn hallucinerende eigenschappen. Pluk nooit paddenstoelen voor consumptie zonder voldoende kennis van zaken.
De Zijige inktzwam is zo'n soort. De zeer zeldzame Zijige inktzwam (Coprinopsis insignis) leeft saprotroof op het hout van loofbomen. De soort wordt vooral op stronken gevonden.
Vliegenzwammen zijn niet geschikt voor consumptie omdat ze een stofje produceren dat toxisch is.
Bij Platte tonderzwam zijn de sporen roestbruin, bij Echte tonderzwam zijn ze bleek. Meestal zie je in de herfst de roestbruine sporen van de platte tonderzwam bovenop zijn hoed liggen. De vruchtlichamen van Platte tonderzwam zijn afgeplat, terwijl de echte tonderzwam eerder hoefvormig is.
Ook in Laag-Nederland komt de Vliegenzwam voor, bijvoorbeeld in wegbermen of parken waar zand is opgebracht. De gegevens van 2022 laten dit beeld ook zien. Op de zandgronden en de in de duinen is hij algemeen en op de klei zeldzaam.
De Lion's Mane (Hericium erinaceus) is een prachtige roomwitte paddenstoel. Misschien is het zelfs wel de mooiste paddenstoel ter wereld. De paddenstoel is eenvoudig te herkennen: het heeft een volle bos sierlijke stengels die doen denken aan de manen van een leeuw. Lion's Mane kan ook prima gegeten worden.
Gewoon elfenbankje groeit meestal in groepjes, dakpansgewijs. De hoed heeft een witte rand met daarbinnen verschillende gekleurde zones: wit, beige, okergeel, (rood)bruin, grijs, blauw of zwartachtig. De stevige, waaiervormige hoeden zijn 3-8 cm groot en meestal niet dikker dan 2 mm.
Vliegenzwammen groeien veelal in loofbossen, maar ook in het gras in de schaduw van een grote boom kom je deze paddenstoel tegen. Het is een boombegeleider die je veelal in loofbossen vindt. Vooral onder berk, den, eik of beuk op zure bodem.
Net als psilocybine-paddenstoelen hebben Amanita muscaria-paddenstoelen psychotrope effecten . Deze omvatten een gevoel van gewichtloosheid, visuele en auditieve overgevoeligheid, ruimtelijke vervorming, onbewustzijn van tijd en gekleurde hallucinaties.
"Maar de reden daarvoor is lastig te geven. Het kan aan veel verschillende dingen liggen. Zo reageert de ene paddenstoel anders op een hete zomer dan een ander soort paddenstoel. En we hebben na de hete zomer heel veel natte perioden gehad, dat heeft ook weer invloed."
Wat valt er het meeste op? Als we naar de kalender kijken dan zien we dat de periode tussen augustus en maart het echte topseizoen is voor wilde paddenstoelen.
Soorten zwammen op bomen
Erg schadelijke zwammen zijn bijvoorbeeld de tonderzwam, de reuzenzwam en de honingzwam. Deze zwamsoorten zijn snel ontwikkelde schimmels die de boom van binnenuit aantasten. In veel gevallen is de boom niet meer te redden en zal de boom gekapt moeten worden.
Vliegenzwammen planten zich seksueel voort met basidiosporen. Deze seksuele sporen worden extern geproduceerd op basidiacellen die de kieuwen aan de onderkant van de hoed bekleden. Ze kunnen een grote hoeveelheid sporen produceren en verspreiden, een methode die de kans op voortplanting vergroot.
Slakken - zowel naaktslakken als gewone slakken - eten graag zwammen en dus ook deze vliegenzwam. Daarnaast lusten muizen, konijnen, eekhoorns en ook insecten zoals kevers graag paddenstoelen. Voor menselijke consumptie is de vliegenzwam minder geschikt.
Eekhoorntjesbrood heet Boletus edulis: de eetbare boleet. Maar veel boleten zijn eetbaar, hoewel de meeste minder lekker zijn. De bittere boleet, Boletus felleus, lijkt wel wat op eekhoorntjesbrood, maar mist de kenmerkende buikige steel van de laatste.