Bij galstuwing (cholestase) treedt jeuk kenmerkend op aan de binnenkant van de handpalmen en de onderkant van de voetzolen. De jeuk kan zich echter ook over het gehele lichaam verspreiden. Deze klachten zijn vaak 's nachts het hevigst en er zijn meestal geen huidafwijkingen (zoals uitslag) zichtbaar, behalve krabwondjes. Thuisarts +5
Bij galstuwing beschadigt de gal het weefsel van de lever. Daardoor krijg je jeuk.
De ophoping van galzouten in de bloedbaan irriteert de zenuwen in de huid, wat leidt tot jeuk . Ook andere stoffen in het bloed, zoals histamine, serotonine, vrouwelijke geslachtshormonen en alkalische fosfatase (ALP), kunnen verstoord raken als de lever niet goed functioneert en bijdragen aan de jeuk.
Bij leverproblemen ontstaat vaak hevige jeuk over het hele lichaam, vooral op handpalmen en voetzolen, vaak zonder zichtbare uitslag, en is 's nachts erger. Deze jeuk wordt veroorzaakt door een ophoping van galzouten (cholestase) die de lever niet goed kan uitscheiden. Het kan ook samenhangen met leverkanker, cirrose of zwangerschapscholestase, waarbij de galwegen geblokkeerd zijn, en kan gepaard gaan met geelzucht en donkere urine.
Wat is jeuk ? Jeuk is een sensatie in de huid die de drang geeft om te krabben, te wrijven of te kloppen. Het is één van de meest voorkomende huidklachten.
Het is normaal dat mensen met nierfalen last hebben van jeuk over hun hele lichaam als gevolg van een drogere huid en een teveel aan fosfor. Goede hydratatie van de huid wordt aanbevolen om de jeuk te verlichten. Het is heel gebruikelijk dat het hele lichaam van een patiënt met nierfalen jeukt.
Jeuk kan een symptoom zijn van verschillende soorten kanker, waaronder huidkanker, lymfomen (zoals de ziekte van Hodgkin en huidlymfoom) en kankers die de lever of galwegen aantasten (zoals galwegkanker), maar ook bij anuskanker, bloedkankers (zoals myeloproliferatieve neoplasmata - MPN's) en schaamlipkanker. Jeuk bij kanker kan variëren van mild tot zeer hevig en wordt vaak veroorzaakt door tumorcellen die de huid direct aantasten, ontstekingsreacties, of door een ophoping van galkleurstof in het bloed bij leveraandoeningen.
Volgens dr. Maheshwari kunnen galafzettingen zich in de huid ophopen wanneer de lever niet goed functioneert, in plaats van te worden afgevoerd, wat de jeuk veroorzaakt . Andere vroege symptomen kunnen zijn: vermoeidheid, blauwe plekken of bloedingen, spataderen, een ongewone adem en een gele huid of gele ogen.
Uremische pruritus, ook wel jeuk door nierfalen genoemd, is een aandoening die intense, chronische jeuk veroorzaakt bij mensen met een vergevorderde nierziekte of nierfalen in het eindstadium.
De klachten die bij galstuwing kunnen ontstaan zijn:
Meestal voel je jeuk in je handpalmen of voetzolen, maar het kan ook overal jeuken . De jeuk is vaak 's nachts erger en kan zo erg zijn dat je er niet van kunt slapen. Jeuk komt het meest voor tijdens het derde trimester van de zwangerschap, maar kan soms al eerder beginnen.
Symptomen van galproblemen, vaak veroorzaakt door galstenen, zijn onder meer hevige pijn rechtsboven in de buik (die kan uitstralen naar rug/schouder) en krampen, vooral na vet eten, vaak met misselijkheid, braken en rusteloosheid (koliekpijn). Ernstigere symptomen zijn geelzucht, donkere urine, lichte ontlasting (stopverfkleurig) en koorts, wat kan wijzen op ontsteking of galstuwing.
De galblaas is fysiek verantwoordelijk voor het opslaan en uitscheiden van gal, wat helpt bij de vertering van vetten. Emotioneel wordt dit orgaan geassocieerd met moed en het nemen van beslissingen.
Cholestatische pruritus (jeuk door de ophoping van galzouten) kan voorkomen bij diverse leveraandoeningen, maar ook als tijdelijk fenomeen in de zwangerschap.
Andere symptomen van galstenen kunnen een donkere urine, of juist lichte ontlasting zijn. Dat komt doordat de gal niet langs de galsteen kan. Ook geelzucht (een gele verkleuring van je huid) kan voorkomen. Als de steen zo vast zit dat de galblaas ontstoken raakt, kun je hoge koorts krijgen.
Serumgalzuren
Serumgalzuurtesten zijn de meest nauwkeurige manier om intrahepatische cholestase tijdens de zwangerschap vast te stellen. Deze test kan op elk moment van de dag worden uitgevoerd en vereist, volgens recente aanbevelingen, geen vasten.
CKD-aP, CKD-geassocieerde pruritus of uremische pruritus zijn allemaal benamingen voor een veelvoorkomend en hinderlijk symptoom van nierziekte: jeuk. Volgens een onderzoek komt pruritus veel voor bij patiënten met nierziekte in stadium 2 die geen dialyse ondergaan, waarbij tot 58% melding maakt van ten minste enigszins intense, terugkerende jeuk.
Plotselinge jeuk kan door veel dingen komen, zoals een droge huid, allergische reacties (netelroos, contactallergie), insectenbeten, stress en huidziekten (eczeem, psoriasis), maar ook door onderliggende problemen zoals lever- of nierziekten, bepaalde infecties of zelfs medicijnen; de meest voorkomende oorzaak is vaak simpelweg een droge huid.
Bij chronische nierinsufficiëntie (uremie) kan jeuk optreden. De jeuk wordt veroorzaakt door het ophopen van afvalstoffen in het bloed (verhoogd ureum, maar ook andere deels onbekende afbraakproducten), en ook door droge huid.
Samenvatting. Jeuk is een belangrijk symptoom van cholestatische lever- en galwegziekten en kan de kwaliteit van leven ernstig verminderen. Cholestatische jeuk heeft vaak een piek in de avond en de vroege nacht, concentreert zich meestal in de handpalmen en voetzolen, maar kan ook gegeneraliseerd vóórkomen.
Jeuk over het hele lichaam kan een symptoom zijn van een onderliggende ziekte, zoals leveraandoeningen, nieraandoeningen, bloedarmoede, diabetes, schildklierproblemen en bepaalde vormen van kanker . Zenuwaandoeningen. Voorbeelden zijn multiple sclerose, beknelde zenuwen en gordelroos (herpes zoster). Psychiatrische aandoeningen.
De eerste waarschuwingssignalen van een beschadigde lever die begint te falen, zijn de ophoping van gal en andere gifstoffen in het bloed. Deze kunnen onder andere bestaan uit: Geelzucht (een gele verkleuring van het wit van de ogen en de huid). Hepatische encefalopathie (veranderde mentale toestand) .
Klachten/Symptomen van alvleesklierkanker
Jeuk ter hoogte van de huid komt vaak voor bij de ziekte van Hodgkin. Deze jeuk kan zelfs zo hevig zijn dat er krabletsels op de huid zijn door het krabben. Hoesten, kortademigheid of last op de borst kunnen vroegtijdige tekens zijn van de ziekte van Hodgkin in de borstholte.
Een jeukende huidziekte
Er zijn veel huidziekten die zorgen voor jeuk. De bekendste voorbeelden zijn eczeem, psoriasis en galbulten. Ook schimmelinfecties met Candida kunnen jeuk veroorzaken.