IQ is grotendeels genetisch bepaald, maar wordt ook aanzienlijk beïnvloed door omgevingsfactoren zoals opvoeding en onderwijs. Studies tonen aan dat erfelijkheid verantwoordelijk is voor ongeveer 50% tot 80% van de IQ-verschillen, waarbij de genetische invloed toeneemt met de leeftijd. NEMO Kennislink +4
Genen die zowel de structuur als het functioneren van het brein beïnvloedden, vormen een verklaring voor de gemeten IQ-verschillen. Posthuma zegt in haar proefschrift dat verschillen in IQ voor wel tachtig tot negentig procent aan erfelijke factoren liggen.
Intelligentie is in hoge mate erfelijk en voorspelt belangrijke uitkomsten op het gebied van onderwijs, werk en gezondheid beter dan welke andere eigenschap ook. Recente genoombrede associatiestudies hebben met succes erfelijke verschillen in de genoomsequentie geïdentificeerd die verantwoordelijk zijn voor 20% van de 50% erfelijkheid van intelligentie.
Kinderen krijgen intelligentie via moeder. Researchers aan de University of Washington en in Glasgow zijn het er na uitgebreid onderzoek over eens: de intelligentie van een kind wordt bepaald door het genetisch materiaal langs moeders kant. Het genetisch materiaal van de vader heeft geen invloed.
Uit tweelingenonderzoek blijkt dat intelligentie voor ongeveer 55% erfelijk is bepaald. Deze genetische component bepaalt de bovengrens van je intelligentie, dat wil zeggen de maximale intelligentie die je kunt bereiken. De omgeving zorgt ervoor of je dit maximale niveau ook bereikt.
Mensen met een IQ van 70-85 vallen onder de noemer zwakbegaafd. Toch kunnen ook zij als verstandelijk beperkt worden aangemerkt, wanneer er stoornissen zijn in het adaptief functioneren waardoor zij langdurig afhankelijk zijn van zorg en ondersteuning.
Wetenschappers zeggen dat kinderen het grootste deel van hun intelligentie van hun moeder erven , dankzij genen op het X-chromosoom. Onderzoek blijft een lang omstreden theorie ondersteunen: kinderen erven hun intelligentie vaker van hun moeder dan van hun vader.
'Intelligentie hebben kinderen namelijk voornamelijk te dan- ken aan de genen die zij van hun moeder hebben geërfd. ' 'Vrouwen hebben twee X-chromosomen, terwijl mannen een X-Y-paar hebben', zo begint de verklaring. 'Op het X-chromosoom zitten tientallen genen die invloed hebben op intelligentie.
Sommige onderzoeken hebben, vóór correctie voor ouderlijke kenmerken, een positieve associatie aangetoond tussen een hogere leeftijd van de moeder en het cognitieve vermogen van kinderen, 8 – 10 terwijl andere onderzoeken een negatieve associatie vonden.
Welke IQ-scores horen bij vmbo, havo en vwo? Er worden vaak globale IQ-ranges genoemd die bij verschillende schoolniveaus horen. Voor vmbo wordt meestal een range van 80 tot 100 aangehouden, voor havo ligt dat tussen 100 en 115, en voor vwo vanaf 115 en hoger.
Nee, het is (nog) niet mogelijk om je intelligentie te verhogen. Zorgen dat je mentaal en fysiek zo gezond mogelijk bent, voorkomt onderpresteren (wat een echt probleem is, vooral voor ondervoede baby's), maar er is geen manier om daar voorbij te gaan.
Bij een IQ score van 100 is de ontwikkelingsleeftijd gelijk aan de chronologische leeftijd. Dit betekent dat wanneer een kind bijvoorbeeld 8 jaar oud is (chronologische leeftijd) en hij/zij behaalt een IQ score van 100 dan heeft hij/zij een ontwikkelingsleeftijd van 8 jaar oud.
Rory Bidwell, een jongen van 12 uit het Verenigd Koninkrijk, haalde het nieuws in 2024 met een IQ-score van 162. YoungHoon Kim, heeft het record van de hoogste IQ-score ter wereld namelijk 276.
Leeftijdsverschillen in IQ score
Je IQ score stijgt tot 'volwassenheid' en daalt weer naarmate je ouder wordt, wanneer je met de hele bevolking wordt vergeleken. Dit heeft simpelweg te maken met rijping van de hersenen en een toenemend inzicht en woordenschat.
Presentatrice Dolores Leeuwin is de slimste bekende Nederlander die meedeed aan De Nationale IQ Test van BNN. Haar score (159) was de hoogste score ooit voor een BN'er in de test. Ze stootte daarmee judoka Mark Huizinga van de troon, die tot woensdag recordhouder was met 142.
In de context van de ggz kunnen we stellen dat de term zwakbegaafdheid verwijst naar mensen met een IQ- range en met adaptieve problemen. Bij mensen met een Totaal IQ score lager dan 70 en adaptieve problemen is sprake van een verstandelijke beperking: die kan variëren van licht tot matig of ernstig.
Deze kenmerken komen bij veel hoogbegaafde kinderen voor:
Algemene kenmerken
Een IQ onder de 75. (Blijvende) achterstand in de ontwikkeling, zowel verstandelijk als lichamelijk zoals moeite met leren of bewegen. Psychische problemen zoals moeite met communicatie en aangaan van (vriendschaps)relaties. Moeite met praktische zaken zoals aankleden, eten, omgaan met geld.
'Een gemiddeld IQ is tussen de 90 en 110. Bij een IQ boven de 130 wordt een kind vaak hoog intelligent of hoogbegaafd genoemd', vertelt Anouk. Ze benadrukt dat het IQ slechts een deel van het verhaal is. 'Het is belangrijk om te kijken naar hoe een kind leert, denkt en problemen oplost.
Hoogbegaafdheid betekent dat je snel denkt en je ingewikkelde dingen goed kan begrijpen. Je werkt graag zelfstandig, bent nieuwsgierig en gedreven. Ook ben je gevoelig en ervaar je veel emoties. Je vindt het fijn om dingen te bedenken, maken of te ontwikkelen.
,,Intelligentie wordt door honderden genen bepaald'', zegt statistisch geneticus Danielle Posthuma, hoogleraar aan de VU in Amsterdam. ,,Als je enkel iets van je moeder erft, zit dat op het mitochondriaal dna. Maar de genen die intelligentie bepalen, zitten niet alleen maar daar.''
Hoogbegaafd versus hoogintelligent: hoogbegaafd maar niet slim. Hoogintelligente mensen hebben een hoog IQ, maar dit betekent niet automatisch dat ze hoogbegaafd zijn. Hoogbegaafdheid gaat verder dan alleen intelligentie en kan ook te maken hebben met andere factoren zoals motivatie en doorzettingsvermogen.
Tot nu toe gingen we ervan uit dat intelligentie gebaseerd is op de genen van zowel de vader als de moeder. Volgens een nieuwe studie hangt intelligentie echter af van het X-chromosoom van de moeder . De genen voor intelligentie bevinden zich namelijk op het X-chromosoom van de moeder.
Kinderen krijgen intelligentie van beide ouders, maar onderzoek wijst erop dat de moeder een grotere invloed heeft, vooral door de overdracht van genen via het X-chromosoom (vrouwen hebben er twee) en 'geconditioneerde genen' die voornamelijk van de moeder geactiveerd worden. De omgeving en opvoeding zijn echter cruciaal voor het ontwikkelen van deze genetische aanleg; intelligentie is ongeveer 55% erfelijk, maar de omgeving bepaalt of dit maximale niveau wordt bereikt.
Mitochondriaal DNA
Het meest bekende type DNA dat je uitsluitend van je moeder erft, is wellicht mitochondriaal DNA (mtDNA).