Iemand die altijd de controle wil hebben, noem je een controlfreak. Deze persoon heeft de sterke behoefte om situaties en mensen te beheersen en te sturen. Dit gedrag komt vaak voort uit angst, onzekerheid of de drang naar veiligheid en overzicht. De Steven training +2
Iemand die alles wil controleren wordt vaak een controlfreak genoemd, maar ook termen als perfectionist, controlefreak, beheersneuroot, of iemand met een dwangmatige persoonlijkheidsstoornis (OCPS) worden gebruikt; dit gedrag komt voort uit angst en de behoefte aan zekerheid en voorspelbaarheid.
Narcisten missen vaak empathie, maar hunkeren naar aandacht en bewondering van hun omgeving. Ze gebruiken een mix van subtiele en openlijke tactieken om anderen onder hun invloed te houden. Ze kunnen gesprekken domineren, geliefden manipuleren of zelfs bedrog plegen voor persoonlijk gewin.
Waar komt die controle drang vandaan? Een controlfreak is niet zo geboren. Vaak komt deze dwang voort uit angst. Als controlfreak kan het zo zijn dat er een situatie of gebeurtenis heeft voorgedaan in de jeugd, zoals bijvoorbeeld misbruik, pesten of een verstoorde gezinsrelatie.
Wat merk je van een dwangstoornis?
Mensen met een dwangmatige-persoonlijkheidsstoornis, ook wel een obsessief-compulsieve persoonlijkheidsstoornis genoemd (OCPS), ervaren een sterke drang om alles onder controle te hebben. Ze zijn voortdurend bezig om hun taken ordelijk en foutloos te uit te voeren, vaak zonder enige emotie.
Een stille narcist (verborgen narcist) kenmerkt zich door overgevoeligheid, passief-agressief gedrag, en een innerlijk gevoel van superioriteit, verpakt in bescheidenheid. Ze gebruiken subtiele manipulatie, slachtoffergedrag, en stilte als machtsmiddel, voelen zich vaak onbegrepen en creëren onpersoonlijke, maar aantrekkelijke relaties. Ze zijn meesters in het oproepen van schuldgevoel en het saboteren van anderen, hoewel het pas later duidelijk wordt.
Het verliezen van de controle kan niet alleen een negatieve invloed hebben op anderen, maar ook op het zelfvertrouwen van een narcist. Het verlies van controle kan hun zelfvertrouwen ondermijnen, waardoor ze zich onzeker en defensief kunnen voelen. Dit kan leiden tot gevoelens van woede of depressie.
Delegeer en vertrouw op anderen: je hoeft niet alles zelf te doen. Laat anderen taken overnemen en ervaar dat dingen ook op andere manieren goed kunnen gaan. Oefen met ontspanning: meditatie, mindfulness en ademhalingsoefeningen helpen om rust te vinden en minder vast te houden aan controle.
Het ergste voor een narcist is het verliezen van controle, het ervaren van afwijzing of kritiek, niet de 'speciale' status die ze zichzelf toedichten en het gebrek aan bewondering, aangezien dit hun fragiele ego raakt en hun diepgewortelde angst voor zwakte en onwaardigheid blootlegt, wat kan leiden tot woede-uitbarstingen of manipulatie om de controle te herwinnen. Het tonen van hun kwetsbaarheid en het erkennen van hun fouten zijn bijna onmogelijk, omdat ze zichzelf als superieur zien.
Controlerend zou zijn: iemand daten en dan proberen diegene, met geweld of dwang, te dwingen om zijn vrienden en familie af te snijden, andere kleren te dragen etc. Dreigen om te vertrekken kan ook als controlerend worden gezien als het doel is om iemand een aspect van zichzelf of zijn gedrag te laten veranderen.
Mensen met narcisme willen graag het stralende middelpunt zijn en doen er dan ook alles aan om zichzelf onder de aandacht te brengen. Sommigen opvallend, sommigen juist niet: zij hebben verborgen grootheidsgedachten. Dat maakt narcisten soms moeilijk te herkennen.
Wat is gaslighting
Iemand die zich hieraan schuldig maakt, wordt een gaslighter genoemd. Een gaslighter voedt zijn eigen zelfvertrouwen door de waarheid te verdraaien.
5 Tips voor samenwerken met controlfreaks
Tips voor omgaan met kritiek
Mogelijke oorzaken van controlerend gedrag zijn: een laag zelfbeeld; micromanagement of controle door iemand anders; traumatische ervaringen uit het verleden; een behoefte om de controle te hebben; of een behoefte om je 'boven' iemand anders te voelen . Geen van deze oorzaken heeft iets te maken met jou, het slachtoffer van ongepaste controle.
Vaak komt deze behoefte voort uit angst voor het onverwachte, voor verlies van overzicht, of het idee dat dingen misgaan als je ze niet zelf in de hand houdt. In feite probeert het brein chaos en ellende vóór te zijn. Controle geeft tijdelijk rust, maar keert later vaak terug.
De controlefunctie kan worden gezien als een proces in vijf stappen: (1) Normen vaststellen, (2) Prestaties meten, (3) Werkelijke prestaties vergelijken met de normen en eventuele afwijkingen vaststellen, (4) De oorzaak van de afwijkingen bepalen, en (5) Zo nodig corrigerende maatregelen nemen.
Narcisten gebruiken vaak zinnen om te manipuleren, de schuld af te schuiven en het slachtoffer te devalueren, zoals: "Jij bent te gevoelig," "Ik deed het alleen maar omdat jij me zo boos maakte," "Dat heb ik nooit gezegd," "Je bent jaloers," "Zonder mij red je het niet," "Iedereen vindt dat jij overdrijft," "Je maakt alles zo ingewikkeld," en "Je bent nergens goed voor". Deze zinnen zijn bedoeld om de realiteit te verdraaien (gaslighting), het zelfvertrouwen te breken en de ander afhankelijk te maken.
Een narcist kan absoluut niet tegen kritiek, afwijzing, het niet krijgen van bewondering (narcistische voeding), en mensen die voor zichzelf opkomen, omdat dit hun fragiele, superieure zelfbeeld bedreigt en hun diepgewortelde angst voor waardeloosheid confronteert, wat kan leiden tot woede, manipulatie en het projecteren van hun eigen tekortkomingen op anderen.
Verborgen narcisme kenmerken en symptomen
Er zijn verschillende manieren om narcisme in te delen, maar vaak worden grandioos/openlijk, kwetsbaar/verborgen, maligne/kwaadaardig, en soms altruïstisch/filantropisch onderscheiden; deze typen variëren van arrogant en dominant (grandioos) tot subtiel en slachtofferig (kwetsbaar) en zelfs destructief (maligne), waarbij allen een diepgewortelde behoefte aan bewondering en validatie hebben.
Mensen met narcisme zijn ervan overtuigd dat zij meer 'bijzonder' zijn dan andere mensen. Dit laten zij ook graag aan anderen merken. Iemand met een narcistische persoonlijkheidsstoornis wil constant bewonderd worden. Hij of zij geniet daar enorm van.
Uiteindelijk verlaat de narcist zijn partner of zorgt hij ervoor dat zijn partner hem verlaat. Hij heeft namelijk een hekel aan het beëindigen van relaties, omdat dit hem schaamte oplevert, vooral bij een nare breuk. Confrontaties in het echte leven zijn voor hem verschrikkelijk.
Kenmerken narcist
Een opgeblazen gevoel van belangrijkheid, zonder de bijbehorende prestaties. Fantasieën over grenzeloos succes, grenzeloze macht, genialiteit of ideale liefde. Gedachten over hoe bijzonder en uniek men (de narcist) is. Excessieve behoefte aan bewondering.