Psychische problemen merk je aan aanhoudende veranderingen in je denken, voelen en gedrag, zoals somberheid, constante vermoeidheid, snel geïrriteerd zijn en slaapproblemen. Dagelijkse taken kosten meer moeite, je trekt je terug uit sociale contacten of ervaart onverklaarbare lichamelijke klachten. Herkenning komt vaak door langdurige stress of een verminderd functioneren in het dagelijks leven. Thuisarts +5
Gedrag waar je op kan letten zijn: nieuwe/toegenomen concentratieproblemen, slaapproblemen, gejaagdheid of onrust, opvliegendheid, maar ook problemen met voeding of gebruik van alcohol of drugs. Reacties en emoties. Wanneer we (even) niet lekker in ons vel zitten, merk je dat aan de manier waarop we ons uiten.
Vaak worden jongeren onzekerder, zijn ze sneller geïrriteerd, voelen ze zich somber of hebben ze nergens zin in. Ook kunnen pubers snel wisselen van emoties. Het ene moment voelen ze zich prima, het andere moment slaan ze met deuren of zijn ze heel verdrietig. Vaak worden dit soort klachten na een tijdje weer minder.
Diarree door stress: Stress en angst hebben een directe invloed op onze darmgezondheid. In stressvolle situaties komt ons lichaam in de 'vecht of vlucht' modus, wat een impact kan hebben op onze spijsvertering. Hierdoor kan een snellere darmpassage ontstaan, resulterend in diarree door stress.
De 5 meest voorkomende stoornissen, gebaseerd op cijfers van het Trimbos-instituut en VZinfo voor de bredere bevolking, zijn Angststoornissen, Stemmingsstoornissen (zoals Depressie), Middelengerelateerde stoornissen, ADHD en Artrose, waarbij de nadruk ligt op psychische en musculoskeletale aandoeningen. Angststoornissen en depressie staan bovenaan in de categorie psychische stoornissen, terwijl nek-/rugklachten en artrose de meest voorkomende fysieke klachten zijn.
Achtergrondinformatie: Internationaal onderzoek laat zien dat 62,5% van de psychische aandoeningen begint voor de leeftijd van 25 jaar en 34,6% zelfs al voor de leeftijd van 14 jaar. Tijdens de coronacrisis nam het aantal jongeren (12-25 jaar) met psychische klachten toe: van 10,9% in 2020 naar 18% in 2021.
Er zijn 10 officiële persoonlijkheidsstoornissen, verdeeld in drie clusters: Cluster A (vreemd/excentriek, bijv. paranoïde, schizoïde, schizotypisch), Cluster B (theatraal/emotioneel, bijv. borderline, antisociale, narcistische, histrionische) en Cluster C (angstig/gespannen, bijv. ontwijkende, afhankelijke, obsessief-compulsieve). Deze stoornissen omvatten langdurige, ongezonde patronen in denken, voelen en gedrag, die leiden tot problemen in het sociale en professionele leven.
Stress ontlasting kan er verschillend uitzien, vaak als dunne, waterige diarree door versnelde darmpassage, maar ook als verstopping (harde keutels) of een combinatie (wisselend) door verstoring van darmwerking en spiercontracties, met bijkomende klachten zoals buikkrampen, winderigheid, een opgeblazen gevoel, en aandrang. De kleur kan variëren, soms geelachtig door stress-gerelateerde malabsorptie.
Extreme stress uit zich in een breed scala aan lichamelijke klachten (hartkloppingen, hoofdpijn, vermoeidheid, maagpijn, spierspanning, zweten), mentale symptomen (piekeren, concentratieproblemen, vergeetachtigheid, prikkelbaarheid, somberheid), en gedragsverandering (slaapproblemen, onrust). Je lichaam staat continu 'aan', wat leidt tot een gejaagd gevoel, een verhoogde hartslag en ademhaling, en een verminderde weerstand, waardoor je sneller ziek wordt.
Een doof gevoel of tintelingen in armen en benen. Een gevoel van onwerkelijkheid, alsof je naar een film kijkt. Angst om de controle te verliezen. Snel en hijgend ademen, tintelingen in het lichaam, prikkels rondom de mond (hyperventilatie)
Meeste angst- of depressiegevoelens onder jongvolwassenen
In de leeftijdsgroep van 18 tot 25 jaar (jongvolwassenen) spelen gevoelens van angst of depressie het meest: 53 procent van hen had deze gevoelens.
Een stille depressie (ook wel high-functioning depression genoemd) is een vorm van depressie waarbij iemand van buitenaf succesvol lijkt en functioneert, maar van binnen een zware strijd voert met somberheid, lusteloosheid en een gebrek aan plezier, vaak zonder dat het opvalt. Het is een chronische, mildere variant, bekend als dysthymie, die langer dan twee jaar aanhoudt en gekenmerkt wordt door aanhoudende neerslachtigheid en andere symptomen zoals vermoeidheid, concentratieproblemen, en slaap- of eetstoornissen, maar dan in een minder intense vorm dan bij een 'gewone' depressie.
Zeg nooit tegen iemand met een depressie dat ze 'gewoon positief moeten denken', 'zich moeten herpakken' of 'dat anderen het erger hebben', omdat dit hun pijn minimaliseert en hen het gevoel geeft dat het een keuze is; vermijd ook ongevraagd advies en probeer niet op te vrolijken, maar luister, toon begrip en blijf uitnodigen, wetende dat depressie een serieuze ziekte is die niet zomaar met wilskracht is te overwinnen.
Er zijn verschillende oorzaken voor het ontstaan van psychische klachten. Er is niet één enkele oorzaak aan te wijzen, maar het is een combinatie van factoren die ervoor zorgt dat iemand zich mentaal niet gezond voelt. In het algemeen gaat het vaak om een combinatie van aanleg en omgevingsfactoren.
Kinderen met een psychose hebben vaak last van hallucinaties. Zij zien beelden of horen geluiden die er in werkelijkheid niet zijn. Dit worden ook wel hallucinaties genoemd. Vaak gaat het om beelden en geluiden die vervelend zijn en waar kinderen angstig van worden.
Lichamelijke klachten zoals obstipatie, een droge mond, onverklaarbare pijn, duizeligheid, hartkloppingen, trillende handen, druk op de borst en/of hoofd- en rugpijn. Lusteloosheid en prikkelbaarheid. Denken aan de (eigen) dood. Gewichtsverlies en weinig of geen eetlust.
Langdurige of chronische stress kan leiden tot veranderingen in de structuur en werking van de hersenen, waaronder: Verlies van hersencellen in de hippocampus. Dit kan leiden tot geheugenproblemen en stemmingsstoornissen. De amygdala wordt actiever.
Je kunt veel spanning voelen door problemen die je hebt. En van dingen die je moet doen of die jou gebeuren. Het lukt niet goed om met die spanning om te gaan. Je bent moe, je slaapt slecht en je kunt minder goed nadenken.
Wanneer moet je de huisarts bellen bij stress? Maak een afspraak bij je huisarts bij 1 of meer van deze dingen: Het lukt niet om de stress minder te maken en je wilt graag hulp. Je krijgt meer klachten, zoals angst of paniekaanvallen.
Een stressbuik ziet eruit als een opgeblazen, harde, bolle buik die strak aanvoelt, vergelijkbaar met alsof je te veel hebt gegeten, en kan gepaard gaan met ongemak, knellende kleding, krampen, winderigheid, maagzuur, misselijkheid, diarree of juist obstipatie, omdat stress de spijsvertering ontregelt. Het is vaak een reactie op het stresshormoon cortisol, wat leidt tot een ophoping van visceraal vet rond de organen, waardoor de buik stevig aanvoelt.
Iedereen poept elke dag: fabel
'Iedereen poept, maar niet iedereen op dezelfde manier. Waar de één drie keer per dag gaat, poept de ander maar drie keer per week. Dat is allemaal normaal. De vorm is belangrijker dan hoe vaak je gaat.
Langdurige stress beïnvloedt de darmwerking via het stresshormoon cortisol. Dit kan leiden tot een snelle of juist trage passage, wat gasvorming en rommelende darmen kan veroorzaken. De cortisol test kan helpen bepalen of stress een rol speelt bij jouw klachten.
Narcisme kenmerken
Wanneer je een borderline persoonlijkheidsstoornis hebt, voel je je vaak niet in balans, maar erg instabiel en kan je (ook voor jezelf) soms onvoorspelbaar reageren. Je voelt je vaak snel afgewezen en bent bang om door mensen die belangrijk voor jou zijn in de steek gelaten te worden.
Met antisociaal gedrag of antisociale trekken wordt bedoeld dat je het moeilijk vindt om rekening te houden met de gevoelens en wensen van andere mensen. Jouw inlevingsvermogen is beperkt. Je voelt je niet schuldig als je iemand pijn doet en je kunt andermans verdriet en pijn ook niet begrijpen.