In de dagen voor het sterven kan een beeld ontstaan waarbij de patiënt zeer onrustig en verward is. Het bewustzijn van de patiënt is ernstig verstoord, hij kan draaien in bed, plukken aan de dekens, kreunen en schreeuwen. Dit heet terminaal delier.
Een terminaal delier is een plotselinge verandering in het bewustzijn en het denkvermogen bij mensen in de laatste fase van hun leven. Verandert het gedrag opeens, of reageert iemand anders dan gewend?Dan kan er sprake zijn van een terminaal delier.
Omdat het bloed zich meer en meer terugtrekt naar de borst- en buikholte, kunnen handen, armen, voeten, benen en neus koud aanvoelen. Op de benen kunnen paarsblauwe vlekken ontstaan. De gelaatskleur wordt grauw en bij de laatste ademtocht trekt de kleur helemaal uit het gezicht weg ('doods - bleek').
Minder eten en drinken. Iemand die bijna sterft, heeft meestal minder behoefte om te eten en drinken. Daardoor valt hij of zij ook af, en verandert het gezicht (ingezakte wangen, teruggetrokken ogen, etc.). Doordat de stervende persoon minder drinkt, kunnen de mond en lippen droog worden.
Iemand is verward, praat vaak warrig en kan de aandacht er niet bij houden. Plotseling is het gedrag van uw naaste anders dan u gewend bent: opgewonden en onrustig. Of juist stil en teruggetrokken. Delier komt vooral voor bij ouderen, vooral tijdens een ziekte of na een operatie.
Een delier herkent u aan het volgende: Gedragsverandering binnen enkele uren tot dagen. De patiënt kan bijvoorbeeld opeens heel stil worden, terwijl u dit niet van hem/haar gewend bent. Onrust, bijvoorbeeld aan lakens plukken of steeds uit bed proberen te gaan.
Vier principes voor de behandeling van delirium kunnen helpen medische/chirurgische patiënten te beschermen die risico lopen op morbiditeit en functionele achteruitgang. Deze principes, die ik de “vier P’s” noem, zijn snelle identificatie, bescherming, pragmatische interventie en farmacotherapie .
Bovendien blijken patiënten die delirant zijn geweest, zichzelf thuis minder goed te kunnen redden na hun opname. Een kwart van de patiënten die een delier hebben doorgemaakt, overlijdt binnen een jaar na het delier.
Wanneer iemand het einde van zijn leven nadert, ervaart hij een verscheidenheid aan karakteristieke symptomen. Pijn, kortademigheid, angst, constipatie, verlies van eetlust, vermoeidheid en verandering in huidskleur en -textuur zijn er maar een paar.
Kort voor het overlijden houden ze vaak even op met ademhalen, soms zelfs wel een halve minuut.Dan slaken ze ineens een diepe zucht en ademen daarna weer verder. Het gezicht ziet er vaak heel rustig uit. Als de stervende toch onrustig of benauwd wordt, kan de arts rustgevende medicijnen geven.
Eerst vallen bijvoorbeeld de longen uit (ARDS) , gevolgd door lever, darmen, nieren en/of andere functies, zoals de bloedstolling.
Een stervende heeft meestal weinig of geen behoefte meer aan eten en drinken. Hij of zij kan snel vermageren. De wangen vallen in, de neus wordt spits en de ogen komen dieper in hun kassen te liggen. Dit is natuurlijk en hoort bij het sterven.
Een delier heeft altijd een onderliggende lichamelijke oorzaak. Hierbij kunt u denken aan grote operaties, ziekten aan het hart of de longen, pijn, stoornissen in de stofwisseling of hormonen, en infecties. Ook kan een ongeluk (hersenschudding/ heupfractuur), sommige medicijnen zoals bv.
Vier-zes dagen voor de dood
Naarmate de zuurstoftoevoer naar de hersenen afneemt, kunnen ze ernstige agitatie of hallucinaties ervaren die niet overeenkomen met hun normale manier van doen of persoonlijkheid, zoals het trekken aan beddengoed of kleding. U kunt met een kalme stem tegen ze praten en uw geliefde geruststellen dat u er bent.
Delirium heeft een slechte prognose, ongeacht hoe goed het wordt geïdentificeerd, onderzocht en behandeld, vooral de hypoactieve (slaperige) vorm. De helft van de mensen met delirium op algemene en geriatrische medische afdelingen zal binnen zes maanden sterven .
In de terminale fase treedt een verschuiving op: vermoeidheid, zwakte, gewichtsverlies, sufheid en verwardheid doen zich (nog) vaker voor, terwijl de prevalentie van pijn afneemt.
Zo'n periode van ernstige verwardheid heet een 'delier', en artsen weten inmiddels veel over de oorzaken en de mogelijke symptomen ervan. Op de langere termijn hebben mensen die een delier hebben gehad ook een sterk verhoogde kans dat ze dementie ontwikkelen.
Snelle, zwakke polsslag. Koud aanvoelende, soms blauw verkleurde handen en voeten, lijkvlekken aan de achterkant van de benen en op de rug. Spitse neus (de huid over neus en jukbeenderen verstrakt). Dit wordt ook wel doodsmasker genoemd.
Uiteindelijk houden alle lichaamsfuncties ermee op: de ademhaling komt tot stilstand, het hart stopt met kloppen, het bloed stroomt niet langer en geleidelijk aan dooft de hersenactiviteit. Na de laatste ademhaling trekt de kleur helemaal weg uit het gezicht, de gestorvene wordt 'doodsbleek'.
Uitleg over palliatieve en terminale zorg. U krijgt palliatieve zorg als u niet meer kunt genezen. Deze zorg is gericht op kwaliteit van leven. De zorg kan weken, maanden of jaren duren.
Bij patiënten met uitlokkende factoren moet een deliriumbeoordeling worden herhaald met behulp van een gevalideerd deliriumbeoordelingsinstrument zoals bepaald door lokale behandelpaden, in de volgende situaties: • Nieuw begin van verwardheid • Verslechtering van de geestelijke toestand • Verandering in gedrag, cognitie en/of functie • Patiënt, verzorger/familie ...
De belangrijkste behandeling van een delier is het weghalen van de oorzaak. Bijvoorbeeld door een infectie met antibiotica te behandelen, het herstellen van een operatie of het stoppen met gebruik van een bepaald medicijn. Ook is een veilige en rustige omgeving belangrijk voor iemand met een delier.
PINCHES ME is een handig ezelsbruggetje voor het herhalen van mogelijke oorzaken van delirium: P - Pijn. I - Infectie. N - Voeding.