Ja, mensen met PTSS (Posttraumatische Stress-stoornis) zijn vaak zeer gevoelig voor kritiek. Dit komt doordat trauma vaak diepgewortelde gevoelens van onveiligheid, minderwaardigheid en schaamte met zich meebrengt. Kritiek wordt door het overactieve angstcentrum in de hersenen (de amygdala) snel geïnterpreteerd als een dreiging of een vorm van afwijzing. Tim Fletcher Co. +3
Extreem gevoelig voor kritiek
Mensen met een vermijdende persoonlijkheidsstoornis zijn zeer gevoelig voor alles wat kritisch, afkeurend of spottend is, omdat ze constant bang zijn om door anderen bekritiseerd of afgewezen te worden. Ze zijn waakzaam voor elk teken van een negatieve reactie.
PTSS kan leiden tot verschillende lichamelijke en mentale klachten. In het dagelijks leven kunnen deze klachten je erg in de weg zitten. Dat kan op verschillende gebieden. Je kunt onder andere last krijgen van slaapproblemen, psychische klachten en lichamelijke klachten.
Je bent gevoelig voor kritiek door een combinatie van factoren, zoals een laag zelfbeeld, perfectionisme, angst voor afwijzing, eerdere negatieve ervaringen, of hoogsensitiviteit, waardoor je kritiek intenser ervaart als een persoonlijke aanval op je 'niet goed genoeg zijn'. Je brein interpreteert kritiek als een bedreiging voor je sociale acceptatie, wat leidt tot sterke emotionele reacties zoals defensiviteit of je terugtrekken, vooral als het je diepste angsten triggert.
Probeer je partner niet te helen: Het voelt logisch dat je de pijn van je naaste weg wilt nemen. Maar hiermee loop je het risico dat het op je naaste overkomt alsof de pijn er niet hoort te zijn. Terwijl de angst voor hem of haar uit een echt gebeurde situatie uit het verleden voortkomt.
De 3-3-3-regel is een eenvoudige aardingstechniek die helpt angst te verminderen door je zintuigen te prikkelen met 3 dingen die je ziet, 3 geluiden die je hoort en 3 dingen die je kunt aanraken . Deze techniek werkt door angstige gedachten af te leiden van zorgen over de toekomst of spijt over het verleden en je aandacht te verankeren in het huidige moment.
Iemand met PTSS denkt steeds aan de schokkende gebeurtenis of droomt erover. De gedachten en dromen komen onverwacht en zijn niet tegen te houden. Dat geeft heftige emoties: angst, boosheid en/of verdriet. Iemand gaat daardoor plekken en situaties vermijden.
Ze zijn erg gevoelig voor afwijzing; daarom kunnen narcisten zo slecht tegen kritiek. Ze reageren in dit soort gevallen vaak met woede, maar verbergen daarmee de onmacht, onzekerheid en schaamte die ze diep van binnen voelen.
Afwijzingsgevoelige dysforie (RSD) is een aandoening die extreme emotionele gevoeligheid veroorzaakt voor kritiek, ongeacht of die kritiek terecht is of slechts een perceptie ervan. Hoewel deze psychische aandoening steeds meer aandacht krijgt, is ze nog relatief nieuw en wordt ze in de meeste diagnostische handboeken niet beschreven.
HSP'ers (Hooggevoelige Personen) trekken narcisten aan omdat hun diepe empathie, verlangen naar verbinding en zorgzaamheid perfect 'voeding' bieden voor de narcist, die zich aanvankelijk als de perfecte, liefdevolle partner voordoet en speelt op het onbewuste verlangen van de HSP'er om te helen en te geven, terwijl de HSP onbewust de rol van redder op zich neemt. Deze dynamiek ontstaat doordat de HSP'er de innerlijke pijn en onzekerheid van de narcist voelt en wil helen, terwijl de narcist de HSP overlaadt met 'liefde' om diegene in zijn web te verstrikt te krijgen, wat uiteindelijk leidt tot uitputting en verlies van de HSP'er.
Hoe gaat het verder bij posttraumatische stressstoornis (PTSS)? Met behandeling herstellen veel mensen. Maar soms kan PTSS een levenslange impact hebben op je leven. Je kan je soms beter voelen en dan weer slechter als je iets tegenkomt dat je herinnert aan wat je hebt meegemaakt.
Iemand met PTSS kan erg angstig zijn en het moeilijk vinden om te ontspannen . Hij of zij kan zich voortdurend bewust zijn van bedreigingen en snel schrikken. Deze gemoedstoestand staat bekend als hyperarousal.
Vermijdingsgedrag is een van de symptomen van PTSS. Dit houdt in dat u allerlei dingen uit de weg gaat, om te voorkomen dat u aan de traumatische gebeurtenissen herinnerd wordt. Vaak vermijden mensen bepaalde geuren, plekken, personen, geluiden, voorwerpen, beeldmateriaal en/of activiteiten.
Vermijdende persoonlijkheidsstoornis (AVPD) is een psychische aandoening die gepaard gaat met chronische gevoelens van ontoereikendheid en extreme gevoeligheid voor kritiek. Mensen met AVPD willen graag met anderen omgaan, maar vermijden sociale interacties vanwege hun intense angst voor afwijzing.
Mensen met narcisme kenmerken zijn vaak hypergevoelig voor kritiek en afwijzing en kunnen intimiteit moeilijk verdragen, omdat daar kwetsbaarheid bij komt kijken. Mensen in hun omgeving hebben last van de (subtiele) manipulatie en krijgen weinig ruimte om zichzelf en hun gevoelens te laten zien.
Mensen met een vermijdende persoonlijkheidsstoornis zijn zeer gevoelig voor alles wat kritisch, afkeurend of spottend is, omdat ze constant bang zijn om door anderen bekritiseerd of afgewezen te worden. Ze zijn waakzaam voor elk teken van een negatieve reactie.
Niemand houdt van kritiek, maar slimme mensen kunnen er extra gevoelig voor zijn . Dit hangt vaak samen met identiteit en perfectionisme. Als je altijd lof hebt ontvangen voor je ideeën, kan de eerste kritiek aanvoelen als een persoonlijke aanval.
Tips voor omgaan met kritiek
De beste manier die ik heb gevonden om feedback te geven aan iemand die er een hekel aan heeft, is door gerichte vragen te stellen en die persoon aan te moedigen om zichzelf realistische feedback te geven . Vragen stellen is veel minder confronterend en roept veel minder negatieve emoties op dan de ander te vertellen wat je denkt.
Narcisten gebruiken vaak zinnen om te manipuleren, de schuld af te schuiven en het slachtoffer te devalueren, zoals: "Jij bent te gevoelig," "Ik deed het alleen maar omdat jij me zo boos maakte," "Dat heb ik nooit gezegd," "Je bent jaloers," "Zonder mij red je het niet," "Iedereen vindt dat jij overdrijft," "Je maakt alles zo ingewikkeld," en "Je bent nergens goed voor". Deze zinnen zijn bedoeld om de realiteit te verdraaien (gaslighting), het zelfvertrouwen te breken en de ander afhankelijk te maken.
Een narcist gedraagt zich vaak charmant en zelfverzekerd, maar heeft een diepgewortelde onzekerheid en een enorme behoefte aan bewondering, weinig empathie, een opgeblazen gevoel van eigen belangrijkheid en een gebrek aan inlevingsvermogen, terwijl ze anderen manipuleren en gebruiken om hun eigen doelen te bereiken, en slecht reageren op kritiek met woede of verontwaardiging.
Wanneer je een narcist confronteert, is het belangrijk om assertief en zelfverzekerd te blijven, zodat ze je niet kunnen manipuleren of gaslighten. Alles op schrift stellen, je reacties kort houden en je grenzen aangeven kunnen effectief zijn om een narcist te ontwapenen.
Het is niet duidelijk waarom de ene persoon wel PTSS ontwikkelt en de andere persoon niet. Er zijn een aantal factoren die mee kunnen spelen bij het ontstaan van PTSS zoals de ernst van de ingrijpende gebeurtenis en of iemand al eerder in zijn of haar leven een ingrijpende situatie heeft meegemaakt.
De belangrijkste klacht bij psychotrauma of PTSS is het steeds weer opnieuw beleven van de traumatische gebeurtenis. Opdringerige beelden, gedachten en angstige dromen over het trauma blijven terugkomen. Soms voelt het alsof de gebeurtenis opnieuw plaatsvindt, vooral wanneer iets in de omgeving eraan herinnert.
PTSS verstoort de werking van hersengebieden die betrokken zijn bij angst, geheugen en emotieregulatie. De amygdala (angstcentrum) is vaak overactief, terwijl de hippocampus (geheugenverwerking) en prefrontale cortex (controle en afremmen van angst) juist minder actief zijn.