IJzertekort (ijzergebreksanemie) wordt vaak veroorzaakt door aandoeningen die leiden tot chronisch bloedverlies, een verminderde opname van voedingsstoffen, of een verhoogde behoefte aan ijzer.
De meeste patiënten met een chronische aandoening zoals nierziekten, reuma of sommige vormen van kanker hebben bloedarmoede. Bij patiënten met beenmerg ziekten komt ook vaak bloedarmoede voor. Vaak is er dan ook een afwijking van de andere bloedcellen (witte bloedcellen en bloedplaatjes).
Verschillende soorten kanker, vooral bloedkankers zoals leukemie (bv. acute lymfatische leukemie) en multipel myeloom (ziekte van Kahler), veroorzaken bloedarmoede (anemie) doordat de kankercellen het beenmerg overwoekeren en de aanmaak van gezonde rode bloedcellen verstoren. Ook Hodgkin-lymfoom en bepaalde MPN's (myeloproliferatieve neoplasmata) en MDS (myelodysplastisch syndroom) kunnen bloedarmoede tot gevolg hebben.
Ja, een ijzertekort kan gevaarlijk zijn, vooral als het onbehandeld blijft, omdat het kan leiden tot ernstige bloedarmoede (anemie), wat de zuurstoftoevoer naar organen beperkt en symptomen zoals extreme vermoeidheid, hartproblemen (zoals hartkloppingen) en verminderde cognitieve functies veroorzaakt, met extra risico's voor kinderen en zwangere vrouwen. Hoewel een licht tekort misschien niet direct acuut gevaarlijk is, kan het zich ontwikkelen tot een serieuze aandoening die de levenskwaliteit sterk vermindert.
Patiënten met primaire hemochromatose nemen meer ijzer op uit hun voeding dan het lichaam nodig heeft. In eerste instantie slaat de lever het overtollige ijzer op. Zonder behandeling leidt dit uiteindelijk tot onherstelbare schade aan de lever.
IJzergebreksanemie is een veelvoorkomende vorm van bloedarmoede. Bij bloedarmoede bevat het bloed niet genoeg gezonde rode bloedcellen. Rode bloedcellen transporteren zuurstof naar de weefsels van het lichaam. Een ijzertekort kan het gevolg zijn van een ijzertekort.
De ijzervoorraad in je lichaam
Als de voorraad afneemt, neemt de opname van ijzer door het lichaam uit de dunne darm toe.
Aplastische anemie treedt op wanneer het beenmerg stopt met het produceren van rode bloedcellen. Aplastische anemie kan het gevolg zijn van primair beenmergfalen, myelodysplasie (een aandoening waarbij het beenmerg abnormale rode bloedcellen produceert die niet goed rijpen) of, in sommige gevallen, een bijwerking van bepaalde medicijnen.
Wat kunt u zelf doen bij ijzertekort?
Bloedarmoede kan uw risico op een hartaanval verhogen. Bel 112 als u de volgende symptomen heeft: pijn op de borst, kortademigheid of moeite met ademhalen .
De 10 belangrijkste alarmsignalen voor kanker zijn: onverklaarbaar gewichtsverlies, aanhoudende vermoeidheid, veranderingen in de stoelgang (bloed/slijm/ritme), problemen bij het plassen (bloed/moeilijk), bloedverlies of afwijkende afscheiding uit vagina/tepel, aanhoudende heesheid/hoest (met bloed), een knobbeltje/verdikking die niet weggaat, een huidplek die niet geneest, problemen met slikken en nieuwe/veranderende moedervlekken. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts, zeker als klachten langer dan twee weken aanhouden.
Er is niet één specifieke bloedwaarde die altijd kanker aangeeft, maar artsen kijken naar verschillende tumormarkers zoals CEA, CA 125, PSA, of alfa-FP, die verhoogd kunnen zijn bij bepaalde kankersoorten, maar ook bij goedaardige aandoeningen of door roken. Een verhoogde waarde is een aanwijzing, geen definitieve diagnose; de bloedtest wordt altijd gecombineerd met andere onderzoeken om de diagnose te stellen en de behandeling te monitoren.
De eerste symptomen van lymfeklierkanker zijn vaak een pijnloze zwelling van een lymfeklier (in hals, oksel, lies), algemene klachten zoals koorts, nachtzweten en onverklaarbaar gewichtsverlies, extreme vermoeidheid, jeuk, en soms pijn na alcoholgebruik, maar klachten kunnen ook orgaan-specifiek zijn als klieren diep in het lichaam opzwellen.
Infecties met het Epstein-Barr-virus, cytomegalovirus, varicella-zoster-virus, humaan herpesvirus 6 (HHV-6), B19-parvovirus, humaan immunodeficiëntievirus, hepatitis A- en C-virussen en het vermeende virale agens dat geassocieerd wordt met niet-AG post-hepatitis aplastische anemie zijn gemeld in verband met anemie.
Te weinig ijzer
Bij een tekort aan ijzer wordt er niet voldoende zuurstof afgegeven in het lichaam. Dit wordt ook wel 'bloedarmoede' genoemd. Hierdoor kunt u zich moe en slap voelen, er bleek uit zien, het snel koud hebben of snel geïrriteerd zijn.
Om snel ijzer binnen te krijgen, eet je ijzerrijke producten zoals rood vlees, peulvruchten en volkorenproducten, combineer je deze met vitamine C (fruit/groente) voor betere opname, en vermijd je koffie, thee en melk bij de maaltijd, terwijl je bij een ernstig tekort ijzertabletten van de dokter slikt.
Gevaren van een ijzertekort op lange termijn
Een ijzertekort kan uiteindelijk leiden tot een verminderd immuunsysteem en tot bloedarmoede, een aandoening waarbij er niet genoeg gezonde rode bloedcellen of hemoglobine aanwezig is om voldoende zuurstof naar de lichaamsweefsels te vervoeren.
Ja, bloedarmoede (anemie) kan een symptoom van kanker zijn, vooral bij bloedkankers zoals leukemie en lymfoom, maar ook bij solide tumoren zoals darmkanker, omdat kanker de aanmaak of levensduur van rode bloedcellen kan beïnvloeden. Het is echter ook een veelvoorkomend symptoom van veel andere aandoeningen (zoals nierziekten, reuma) en kan door chemotherapie zelf worden veroorzaakt, dus het is geen sluitend bewijs voor kanker op zichzelf. Bloedarmoede wordt vaak opgemerkt door vermoeidheid, kortademigheid en bleekheid, en kan een reden zijn voor verder onderzoek door een arts.
Om snel ijzer aan te vullen, focus je op ijzerrijke voeding zoals rood vlees, peulvruchten, volkorenproducten en groene groenten, en combineer dit altijd met vitamine C (zoals sinaasappelsap) om de opname te maximaliseren, terwijl je koffie, thee en melkproducten vermijdt tijdens de maaltijd, aangezien deze de opname remmen; bij een ernstig tekort zijn ijzertabletten (op advies van een arts) de snelste oplossing.
Verschillende soorten kanker, vooral bloedkankers zoals leukemie (bv. acute lymfatische leukemie) en multipel myeloom (ziekte van Kahler), veroorzaken bloedarmoede (anemie) doordat de kankercellen het beenmerg overwoekeren en de aanmaak van gezonde rode bloedcellen verstoren. Ook Hodgkin-lymfoom en bepaalde MPN's (myeloproliferatieve neoplasmata) en MDS (myelodysplastisch syndroom) kunnen bloedarmoede tot gevolg hebben.
Maak een afspraak met uw huisarts als u moe bent of kortademig bent en niet weet waarom. Een laag gehalte aan hemoglobine, het eiwit in rode bloedcellen dat zuurstof transporteert , is het belangrijkste teken van bloedarmoede.
De meest voorkomende voedingsgerelateerde oorzaak van bloedarmoede is ijzertekort , hoewel tekorten aan foliumzuur, vitamine B12 en vitamine A ook belangrijke oorzaken zijn.
Bloedarmoede komt meestal door te weinig ijzer in je lichaam. Vaak door verlies van bloed, bijvoorbeeld als je heftig ongesteld bent of bij een maagziekte. Bij bloedarmoede door te weinig ijzer krijg je ijzerpillen. Eet een sinaasappel of kiwi bij de ijzerpil.
Het ijzergehalte in het lichaam wordt grotendeels gereguleerd door de activiteit van twee belangrijke organen: de darmen, waar we ijzer uit onze voeding opnemen, en de milt, waar we rode bloedcellen recyclen . Het hormoon hepcidine regelt de beschikbaarheid van ijzer in de bloedbaan door het ijzerexporteiwit ferroportine in de darmen en milt te remmen.
Bij ijzertekort moet je producten vermijden die de ijzeropname remmen, zoals koffie, thee, melkproducten en cola tijdens maaltijden, omdat deze de opname van ijzer uit je voeding belemmeren, en ook fytaten uit volkorenproducten met mate eten. Combineer ijzerrijke maaltijden liever niet met deze remmende producten; gebruik ze als tussendoortjes en zorg dat je voldoende vitamine C (fruit/groente) bij de maaltijd eet.