Verschillende superhelden en stripfiguren zijn in de loop der jaren afgebeeld met bipolaire stoornissen of vertonen duidelijke manisch-depressieve kenmerken. Enkele bekende voorbeelden zijn:
De onstuitbare wesp
Een verhaal over een superheld met een bipolaire stoornis is niet zomaar mijn fantasie. In 2017 verscheen The Unstoppable Wasp in de stripwereld. De hoofdpersoon, de levendige Nadia Van Dyne (The Unstoppable Wasp), leeft openlijk met een bipolaire stoornis.
Vincent van Gogh, Kanye West, Joost Zwagerman. Bijna iedereen heeft gehoord van deze of andere beroemde kunstenaars of artiesten die lijden of leden aan een bipolaire stoornis, ook wel manisch-depressiviteit genoemd. Eén à twee procent van de Nederlanders is manisch-depressief.
Veel van Lorna's verhalen draaien om haar mentale instabiliteit en psychische problemen, met name haar bipolaire stoornis, die verergerd wordt door de herhaalde hersenspoelingen en andere traumatische gebeurtenissen. Lorna's mentale gezondheid speelt ook een rol in verhaallijnen waarin ze kwaadaardig wordt of de controle over haar krachten verliest.
Richard Dreyfuss , acteur, verscheen in een BBC-documentaire om te praten over zijn ervaring met de stoornis. Patty Duke, actrice, auteur en voorvechter van geestelijke gezondheid. Faye Dunaway, Amerikaanse actrice. Andy Dunn, medeoprichter en voormalig CEO van Bonobos (kleding).
En één tot twee procent van de mannen en vrouwen krijgt een manie, en daarmee een bipolaire stoornis. Ook acteurs als Stephen Fry en Katja Schuurman leven ermee. Andere beroemdheden zoals Vincent Gogh en Winston Churchill kregen er ook mee te maken.
Een cyclothyme stoornis is kort te beschrijven als een lichte versie van een bipolaire stoornis. Je stemming schommelt vaak, maar je somberheid is nooit zo ernstig dat echt sprake is van een depressie.
Kenmerken van een bipolaire stoornis zijn extreme stemmingswisselingen tussen manische (opgewekt, energiek, onrustig) en depressieve (somber, futloos, lusteloos) periodes, met daartussen soms normale periodes, waarbij ook psychotische symptomen, impulsiviteit en slaapproblemen kunnen voorkomen.
Beide stoornissen worden gekenmerkt door instabiliteit van stemming en impulsiviteit. Een groot verschil is dat een bipolaire stoornis een stemmingsstoornis is en borderline persoonlijkheidsstoornis een persoonlijkheidsstoornis is.
Een bipolaire stoornis is een mentale aandoening waardoor je hevige stemmingswisselingen ervaart: de ene periode voel je je overdreven opgewekt of opgejaagd (hypomaan/ manisch) en de andere periode voel je je heel erg vermoeid en somber (depressief).
Katja Schuurman kampt openlijk met een obsessieve-compulsieve stoornis (OCD) en heeft in het verleden ook problemen gehad met een bipolaire stoornis, boulimia en alcoholgebruik, waarbij alcohol en drugs de dwanggedachten tijdelijk dempten. Ze deelt haar ervaringen om de stigma's te doorbreken, benadrukt het belang van medicatie en openheid, en spreekt ook over hoe haar moeder ook kampte met stemmingswisselingen.
Leonardo DiCaprio lijdt aan een obsessief-compulsieve stoornis (OCS), een psychische aandoening die dwanggedachten en -handelingen veroorzaakt, zoals het meerdere keren moeten passeren van deuropeningen of tikken op objecten. Hij is hier open over geweest en heeft aangegeven dat deze stoornis tijdens de opnames van The Aviator weer de kop op stak, wat leidde tot dwangmatige handelingen zoals het herhaaldelijk lopen door deuropeningen.
Triggers voor een bipolaire stoornis zijn een mix van factoren zoals erfelijkheid, stress (zowel positief als negatief), slaaptekort, drugs en alcohol en veranderingen in het dag-nachtritme, die een episode kunnen uitlokken bij mensen die er gevoelig voor zijn; het is een complexe wisselwerking tussen aanleg en omgeving.
Zangeres en actrice Selena Gomez brak door op Disney Channel. In haar twintiger jaren kreeg ze te maken met psychische problemen die leidden tot de diagnose bipolaire stoornis.
Een bipolaire stoornis is een levenslange aandoening; hoewel de symptomen kunnen komen en gaan, vereist het een voortdurende behandeling en gaat het niet vanzelf over.
Iedereen ervaart wel eens eenzaamheid. Maar een psychische aandoening zoals een bipolaire stoornis kan de kans op eenzaamheid vergroten , wat op zijn beurt de geestelijke gezondheid kan verslechteren.
Bipolaire stoornis type 1 en type 2
Bij het 'klassieke' type 1 heb je minstens één keer last gehad van een manische periode, afgewisseld met ernstige depressies. Bij een bipolaire stoornis type 2 is er sprake van depressieve periodes afgewisseld met hypomane periodes, de mildere variant van een manie.
Iemand met borderline persoonlijkheidsstoornis (BPD) schommelt tussen kalmte en woede, geluk en verdriet, genegenheid en kilheid, en empathie en boosheid . Hun gedachten, emoties en gedrag kunnen op elk moment veranderen. Hun intense emoties kunnen worden opgeroepen door elk incident, hoe onbeduidend het ook lijkt.
Vroeger werd een bipolaire stoornis een manisch-depressieve stoornis genoemd. Omdat deze twee dingen (manie en depressie) elkaar afwisselen en sterk aanwezig zijn. Nu noemen we het een bipolaire stoornis.
Een bipolaire stoornis begint vaak als je tussen de 15 en 30 jaar bent. Maar ook als je ouder bent, kun je een bipolaire stoornis krijgen. Meestal begint de ziekte met een depressie. Dan is het nog niet meteen duidelijk of je een bipolaire stoornis hebt.
Bij een bipolaire stemmingsstoornis kan je stemming en energie van tijd tot tijd enorm wisselen. Je hebt fases van minimaal een week waarin je buitengewoon druk en ongeremd bent, heel veel plannen hebt en veel praat, terwijl je amper slaapt (manisch).
Je kunt alleen de diagnose bipolaire stemmingsstoornis krijgen als je tenminste één keer een periode van (hypo)manie hebt meegemaakt. Dit kan ook in combinatie met een depressieve periode zijn. Een bipolaire stemmingsstoornis komt voor bij 1 tot 2 procent van de Nederlandse bevolking en gaat niet vanzelf over.
Een bipolaire stoornis valt onder de psychotische stoornissen. Een psychose is een toestand waarbij iemand zijn grip op de realiteit kwijt is. Hij ziet of hoort soms dingen die er niet zijn (hallucinaties) en is overtuigd van bepaalde ideeën die niet kloppen (wanen).
De lijsten met psychische stoornissen zijn onderverdeeld in 11 categorieën: neurocognitieve stoornissen (12.02); schizofreniespectrumstoornissen en andere psychotische stoornissen (12.03); depressieve, bipolaire en verwante stoornissen (12.04); verstandelijke stoornissen (12.05); angst- en obsessief-compulsieve stoornissen (12.06); somatische symptoomstoornissen en ...
Cyclothymie is een milde vorm van bipolaire stoornis . De symptomen zijn bij de meeste mensen zo mild dat ze geen hulp zoeken voor psychische problemen, of de emotionele pieken voelen prettig aan, waardoor ze niet beseffen dat er iets mis is of geen hulp willen zoeken. Dit betekent dat cyclothymie vaak niet wordt gediagnosticeerd en behandeld.