Lichamelijke klachten die vaak voorkomen bij autisme (ASS) zijn chronische vermoeidheid, slaapproblemen, maag- en darmklachten (zoals buikpijn, diarree of constipatie), hoofdpijn/migraine en allergieën. Daarnaast ervaren velen overgevoeligheid voor prikkels (licht, geluid, kou, pijn), motorische onhandigheid en stressgerelateerde fysieke klachten. Nederlandse Vereniging voor Autisme +4
Stress kan op verschillende plekken in het lichaam kunnen worden opgeslagen. Daardoor ervaren veel mensen met autisme klachten als hoofdpijn, migraine, darmproblemen, rugklachten etc. Stress wordt dan 'letterlijk' in je lichaam opgeslagen. Negeer je dit, dan kun je steeds meer fysieke en emotionele klachten krijgen.
Lichamelijke klachten die vaker voor lijken te komen bij mensen met autisme, vergeleken met mensen zonder autisme zijn: vermoeidheid/slaapproblemen, maag/darmklachten, allergische klachten en hoofdpijn/migraine. Per groep geven we in figuur 2 een top vijf van de meest genoemde klachten.
Mensen op het autisme spectrum voelen pijn mogelijk meer intens dan anderen. Ook hebben zij meer moeite om die pijn uit te drukken dan hun neurotypische medemens. Een studie ontkracht het geloof dat mensen met autisme minder pijn voelen dan anderen. Uit de studie blijkt zelfs dat ze vaak net extra gevoelig zijn.
Licht autisme (ASS) uit zich vaak in moeite met sociale interactie (oogcontact, non-verbale communicatie), een sterke behoefte aan structuur en routines, over- of ondergevoeligheid voor prikkels (geluid, aanraking), intense focus op specifieke interesses, en uitdagingen met onverwachte veranderingen, vaak gepaard gaand met een gemiddeld tot hoog IQ en een risico op overprikkeling en angst.
Autisme kenmerkt zich door uitdagingen in sociale interactie en communicatie, beperkte interesses en herhalend gedrag, en vaak over- of ondergevoeligheid voor zintuiglijke prikkels, gecombineerd met een sterke behoefte aan routines, letterlijk taalgebruik, en een focus op details. De kenmerken verschillen per persoon, maar draaien om kwetsbaarheden in sociale afstemming, flexibiliteit en verwerking van informatie, zoals het niet begrijpen van non-verbale signalen, moeite met veranderingen, en intense fascinatie voor specifieke onderwerpen.
De zessecondenregel voor autisme is een communicatiestrategie waarbij een verbale aanwijzing of instructie één keer wordt gegeven, waarna ongeveer zes seconden wordt gewacht voordat er opnieuw een aanwijzing wordt gegeven of een reactie wordt verwacht . Deze pauze geeft mensen met autisme extra tijd om de informatie te verwerken, waardoor de druk afneemt en het begrip verbetert.
Als autisten boos zijn, kunnen ze reageren met meltdowns (overweldigende woede-uitbarstingen met schreeuwen, smijten, of zelfs zelfverwonding), zich terugtrekken, of zich overmatig focussen op een speciale interesse. Vaak komt dit voort uit overprikkeling of frustratie, met een verlies van controle, en kan het zich uiten in 'vechten, vluchten, of bevriezen' reacties, zoals verstarren of vermijden, wat leidt tot uitbarstingen omdat ze emoties moeilijk kunnen verwerken en uiten.
Kinderen met autisme hebben ongeveer twee keer zoveel kans als hun typische leeftijdsgenoten om chronische of terugkerende pijn te ervaren (9). Verschillende comorbiditeiten bij ASS, zoals epilepsie (10, 11), aandoeningen gerelateerd aan hypermobiliteit van de gewrichten (12), gastro-intestinale aandoeningen (13), angst (14) en slaapproblemen (15), kunnen aanvullende bronnen van pijn zijn.
Positiviteit en voordelen van autisme!
Maar oud worden is bij uitstek een onvoorspelbaar proces en daardoor lopen senioren met autisme vaak vast. Zij merken het bijvoorbeeld sneller op wanneer hun hoofd of lijf achteruitgaan. En maken zich vervolgens drukker dan mensen met een niet-autistisch brein over het onvoorspelbare verloop van die aftakeling.
Uit veel grootschalige databaseonderzoeken blijkt eveneens dat er vaker lichamelijke gezondheidsproblemen voorkomen binnen de autistische gemeenschap, zoals gastro-intestinale aandoeningen, neurologische aandoeningen (bijv. epilepsie), diabetes, schildklieraandoeningen en stofwisselingsstoornissen (bijv. dyslipidemie ...).
40% van de mensen met autisme kampt met bijkomende psychiatrische diagnoses (comorbiditeit) zoals ADHD, angst- en/of dwangstoornissen, depressies, persoonlijkheidsstoornissen.
Autistische trekjes zijn kenmerken van autisme (ASS), zoals moeite met sociale interactie, het letterlijk nemen van taal, sterke behoefte aan structuur, intense focus op specifieke interesses, en over- of ondergevoeligheid voor zintuiglijke prikkels. Deze trekjes uiten zich in verschillende gedragingen, zoals moeite met onverwachte veranderingen, houterige motoriek, of het moeilijk kunnen verwoorden van gevoelens.
Er bestaat geen eenduidige manier om autistisch te zijn of eruit te zien als een autistisch persoon, omdat alle autistische mensen uniek zijn. Om die reden is er geen definitief teken of lijst met tekenen die kunnen aangeven of jij, je kind of iemand anders autistisch is .
Autisme en vermijdingsgedrag zijn sterk met elkaar verbonden, vaak voortkomend uit angst voor overprikkeling, sociale onzekerheid, of de behoefte aan controle (zoals bij PDA), leidend tot het ontwijken van sociale situaties, veranderingen, of sensorische input om stress te voorkomen en het zenuwstelsel te beschermen, wat kan leiden tot sociale terugtrekking of woedeaanvallen.
Sommige mensen hebben moeite met het coördineren van bewegingen tussen de linker- en rechterkant van het lichaam, waarbij verschillende ledematen betrokken zijn . Dit maakt het lastig om bijvoorbeeld hun benen te bewegen op een schommel, te springen, te huppelen of te springen. Anderen hebben mogelijk een lage spierspanning en problemen met het behouden van hun houding of evenwicht.
Ook houden veel kinderen niet van bepaald soort voedsel. Andere kinderen kunnen niet goed tegen harde geluiden. Vaak hebben kinderen met autisme een hoge pijngrens. Ze hebben niet snel last van pijn.
Neurotypische partners van mensen met een ongediagnosticeerd autisme ervaren vaak het 'Cassandra-syndroom', waarbij hun relatieproblemen niet serieus worden genomen . Het Cassandra-syndroom benadrukt de noodzaak van erkenning en ondersteuning voor neurotypische partners in neurodiverse relaties.
Autisme spectrum in relaties geeft vaak communicatieproblemen. Mensen met autisme spectrum stoornis kunnen zich vaak lastig inleven in de gevoelens van anderen. Ook in de onderlinge communicatie komt een gebrek aan inlevingsvermogen vaker voor.
De meest voorkomende redenen die neurotypische waarnemers noemden toen ze oordeelden dat ze autistische personen niet aardig vonden, waren (1) de waargenomen onhandigheid van de persoon , (2) de wens om niet met de persoon te praten, (3) het feit dat de persoon onaangenaam overkwam, en (4) het waargenomen vermogen (of gebrek daaraan) van de persoon om empathie te tonen.
Om rust te vinden bij autisme is het essentieel om prikkels te beheren door structuur, voorspelbaarheid en 'nee' durven zeggen, en om ontspanningstechnieken te gebruiken zoals natuur, muziek of ademhalingsoefeningen, terwijl je een veilige omgeving creëert en indien nodig hulp zoekt bij stress, overprikkeling en vermoeidheid.
Met autisme moet je aan dezelfde eisen voldoen voor het behalen van je rijbewijs als ieder ander. Alleen de weg ernaar toe en de begeleiding is nét wat anders. De uitdagingen voor autisme en autorijden liggen in het snel verwerken van informatie, vooruit plannen in het verkeer en het herkennen van samenhang.
Cognitieve lussen bij autisme en opdringende gedachten
Cognitieve lussen bij autisme beschrijven een mentale cyclus die de hersenen moeilijk kunnen doorbreken . Dit kan soms samenvallen met intrusieve gedachten. Intrusieve gedachten zijn ongewenste, verontrustende ideeën of beelden die herhaaldelijk in het hoofd opduiken.
Tegen een autistisch kind schreeuwen kan verwarring, angst en emotionele stress veroorzaken die veel langer kunnen aanhouden dan je zou verwachten. Omdat autistische kinderen taal, toon en emoties vaak anders verwerken, kunnen luide stemmen overweldigend zijn – soms zelfs fysiek pijnlijk.