Uit onderzoek blijkt dat het leerklimaat een van de belangrijkste factoren is voor de leermotivatie en het gedrag van kinderen en jongeren (Wissink et al, 2014).
Een goed pedagogisch klimaat kenmerkt zich door vaste regels en structuur en geeft daardoor voorspelbaarheid en rust. Vaste afspraken, regels en routines, duidelijke verwachtingen, heldere structuren en kaders zorgen voor voorspelbaar leerkrachtgedrag.
Wat is een veilig leerklimaat? Een veilig leerklimaat binnen organisaties is een omgeving waarin medewerkers zich comfortabel, ondersteund en gestimuleerd voelen om te leren, nieuwe vaardigheden te ontwikkelen en te groeien in hun werk. Dat betekent dat ze zelfvertrouwen hebben en gecalculeerde risico's durven nemen.
Het leerklimaat bestaat uit omgevingsfactoren binnen een organisatie die het leerproces zowel kunnen belemmeren of ondersteunen. Het beïnvloedt namelijk het leergedrag van medewerkers. Vaak zijn medewerkers zich niet bewust van de manier waarop het klimaat hun opvattingen ten aanzien van leren beïnvloedt.
Uit onderzoek blijkt dat het leerklimaat een van de belangrijkste factoren is voor de leermotivatie en het gedrag van kinderen en jongeren (Wissink et al, 2014). Door het neerzetten van een positief leerklimaat kun je dus een groot verschil maken in de ontwikkeling van jouw klas.
Leerlingen waarbij sprake is van een hoge kwaliteit van motivatie, vertonen in de les een aantal positieve kenmer- ken. Zo zijn ze fysiek actiever, en hebben ze meer concentratie, inzet, betrokkenheid, zelf- standigheid en doorzettingsvermogen.
Met een veilig leerklimaat wordt gedoeld op de ruimte die medewerkers in hun dagelijkse praktijk krijgen om te leren van fouten en te reflecteren op hun eigen handelswijze.
Volgens de Inspectie van het Onderwijs (2019) zijn er vier belangrijke factoren of basisvoorwaarden om ervoor te zorgen dat iemand gaat (en blijft) leren. Dat zijn: autonomie, verbondenheid, competentie en daarnaast ook veiligheid en zekerheid.
Laat uw studenten door uw woorden en daden weten dat u er bent om hen te helpen en te ondersteunen . Het is ook belangrijk om uw studenten fouten te laten maken en hen daarbij aan te moedigen. Dit kan het zelfvertrouwen van uw studenten vergroten en ze het gevoel geven dat ze door u gezien en gehoord worden.
Hierbij gaat het om factoren die al aanwezig zijn, maar ook om factoren die een leraar weloverwogen creëert. Te denken valt aan orde, regelmaat, communicatie, sfeer, inrichting van de ruimte.
Door een positief pedagogisch klimaat te scheppen, weten docenten hoe ze goed in kunnen spelen op de behoefte(n) van leerlingen. Dat maakt dat leerlingen zich veilig, gezien en serieus genomen voelen. Er ontstaat een klimaat in de school waar leerlingen, docenten en de schoolleiding zich voor elkaar willen inspannen.
Een sociaal veilig leerklimaat betekent dat er geen sprake is van (seksuele) intimidatie, discriminatie, agressie, pesten en/of geweld. De student moet zichzelf kunnen zijn ende ruimte hebben om te leren werken, vragen stellen, fouten maken en verbeter voorstellen aan te dragen.
Gagné onderscheidt vijf belangrijke categorieën van leren: verbale informatie, intellectuele vaardigheden, cognitieve strategieën, motorische vaardigheden en attitudes .
Emotionele en fysieke toestanden, zoals angst, nieuwsgierigheid, frustratie, vermoeidheid of honger, kunnen allemaal het leren beïnvloeden. Ze beïnvloeden bijvoorbeeld motivatie en het vermogen om ons te concentreren. Interfaces. De interfaces tussen de lerende en de leeractiviteit hebben invloed op het leerproces.
De driehoeksrelatie leerling – ouder – leraar
De leerling rust als het ware op de schouders van de ouder en de leerkracht. Er zijn zoveel driehoeken als leerlingen. Het is de kunst om deze driehoeksrelatie te laten glanzen.
Belangrijk voor het leren van leerlingen is dat er een veilig en stimulerend leerklimaat aanwezig is in de klas. Dit betekent dat leerlingen een veilige omgeving hebben waarin ze gestimuleerd worden initiatief te nemen en te onderzoeken.
Een veilige leeromgeving is gericht op academische prestaties, het handhaven van hoge normen, het bevorderen van positieve relaties tussen personeel en studenten en het stimuleren van betrokkenheid van ouders en de gemeenschap .
Wees luisterbereid: Luister actief en zonder oordeel naar behoeften en ideeën van studenten. Wees responsief op feedback: Sta open voor feedback en suggesties van studenten. Creëer een omgeving waarin ze die vrijuit kunnen delen. Wees waarderend: Erken en toon waardering voor de inzet van studenten.
Door deelnemers aan te moedigen hun succes te beoordelen door naar hun eigen prestaties te kijken en niet door hun prestaties met die van anderen te vergelijken, wordt een positieve motiverende omgeving gecreëerd. Een methode om een positief motiverend klimaat te creëren, zijn skill mastery workshops .
De drie psychologische basisbehoeften van kinderen zijn competentie, autonomie en relatie.